Γιάννης Χατζής (ΠΟΞ) στο mononews: Εξετάζουμε την προσφυγή στο ΣτΕ για το Χωροταξικό

Τα οριζόντια μέτρα «που εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε προορισμούς με εντελώς διαφορετική πραγματικότητα» είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι ξενοδοχειακές ενώσεις εξετάζουν την προσφυγή τους στο ΣτΕ, προσβάλοντας το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή 7 Αυγούστου, όπως λέει σε συνέντευξή του στο mononews ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, Γιάννης Χατζής.

Ο πρόεδρος της ΠΟΞ μιλά επίσης για την υπόθεση της Booking, που έφτασε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού έπειτα από καταγγελία για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, τονίζοντας ότι βλέπει τις δεσμεύσεις που πρότεινε η πολυεθνική με συγκρατημένο σκεπτικισμό. Ο ίδιος αναφέρεται στη μειωμένη αγοραστική δύναμη που στερεί από πολλούς Έλληνες μία εβδομάδα διακοπών, διευκρινίζοντας, πάντως, ότι «το ποιοτικότερο τουριστικό προϊόν δεν μπορεί ταυτόχρονα να γίνεται φθηνότερο», ενώ προτείνει τη θεσμοθέτηση κινήτρων προς τους επιχειρηματίες για την επιμήκυνση της τουριστικής σεζόν.

 

Κ. Χατζή, πώς κλείνει η φετινή σεζόν σε σχέση με πέρσι; Υπάρχει ανησυχία για τη διάρκεια παραμονής και την κατά κεφαλή δαπάνη που δείχνει να πιέζεται;

Θα έλεγα ότι πρέπει να ξεφύγουμε από αυτή τη διαρκή λογική του «μήνα με τον μήνα»: αν τον Ιούνιο είμαστε 2% πάνω, πανηγυρίζουμε, αν τον Ιούλιο είμαστε 1% κάτω, ανησυχούμε. Για έναν κλάδο με τον οικονομικό και επενδυτικό ορίζοντα του τουρισμού, αυτή η συζήτηση έχει περιορισμένη πραγματική αξία. Αυτό που έχει σημασία είναι η πολυετής τάση και, κυρίως, η ποιότητα της ανάπτυξης.

Μέχρι την 33η εβδομάδα του 2026 οι διεθνείς αεροπορικές αφίξεις ανέρχονται σε 20,6 εκατ., αυξημένες κατά 4%. Η Αθήνα βρίσκεται επίσης στο +4%, η Θεσσαλονίκη στο +6%, ενώ θετική εικόνα παρουσιάζουν πολλοί μεγάλοι νησιωτικοί προορισμοί: Χανιά και Μύκονος +8%, Κέρκυρα και Κεφαλονιά +7%, Ηράκλειο +4%, Ρόδος +3%. Υπάρχουν ταυτόχρονα προορισμοί με αρνητικό πρόσημο, όπως η Κως, η Σαντορίνη, η Καβάλα και η Μυτιλήνη.

Αλλά δεν θεωρώ ότι αυτό είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερες αφίξεις. Χρειάζεται μεγαλύτερη οικονομική αξία από κάθε μονάδα τουριστικής δραστηριότητας. Πρέπει επομένως να παρακολουθούμε τη μέση διάρκεια παραμονής, τη δαπάνη ανά διανυκτέρευση, τα έσοδα σε πραγματικούς και όχι μόνο ονομαστικούς όρους, την εποχικότητα και το ποσοστό της τουριστικής δαπάνης που διαχέεται στην τοπική οικονομία. Εάν σε βάθος χρόνου αυξάνονται οι αφίξεις αλλά μειώνεται η παραμονή ή συμπιέζεται η πραγματική δαπάνη, αυτό είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίζει ακόμη και όταν οι τίτλοι μιας χρονιάς είναι θετικοί. Η στρατηγική δεν μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το πρόσημο του τελευταίου μήνα.

Είναι επαρκές το σχέδιο του υπουργείου Τουρισμού για την επιμήκυνση της τουριστικής σεζόν; Ποια επιπλέον κίνητρα θα προτείνατε;

Η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δεν είναι αρμοδιότητα ενός υπουργείου. Είναι πρόβλημα συνολικής λειτουργίας του προορισμού. Μπορεί ένα ξενοδοχείο να αποφασίσει να παραμείνει ανοικτό τον Νοέμβριο. Εάν όμως δεν υπάρχουν επαρκείς αεροπορικές συνδέσεις, μεταφορές, εστίαση, λιανεμπόριο, πολιτιστική και αθλητική δραστηριότητα, τότε ουσιαστικά καλούμε μια επιχείρηση να χρηματοδοτήσει μόνη της την επιμήκυνση της λειτουργίας ενός ολόκληρου προορισμού.

Γι’ αυτό χρειάζεται συντονισμός μεταξύ κυβέρνησης, Περιφερειών, Δήμων και επιχειρηματικής κοινότητας. Τα κίνητρα θα πρέπει να κατευθύνονται κυρίως στις επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν το πρόσθετο κόστος και το ρίσκο της λειτουργίας εκτός αιχμής – ενδεχομένως μέσω της μείωσης του μη μισθολογικού κόστους και του κόστους ενέργειας ή της θεσμοθέτησης ειδικών εργαλείων για την επιδότηση της απασχόλησης.

Παράλληλα όμως χρειάζεται επιχειρηματική πρωτοβουλία και ένα πραγματικό calendar of reasons to travel: πολιτισμός, αθλητισμός, γαστρονομία, συνέδρια, wellness, θεματικές εμπειρίες. Δεν επιμηκύνεις μια σεζόν διοικητικά. Δημιουργείς λόγους για να ταξιδέψει κάποιος τον Μάρτιο ή τον Νοέμβριο.

Η πρόσβαση των μικρών ξενοδόχων σε χρηματοδότηση είναι μοχλός ανάπτυξης της ηπειρωτικής Ελλάδας. Γίνονται βήματα από την πολιτεία και τις τράπεζες;

Υπάρχουν θετικές πρωτοβουλίες και ως ΠΟΞ προσπαθούμε να είμαστε απολύτως πρακτικοί. Με την Εθνική Τράπεζα έχουμε αναπτύξει ειδικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα για τον ξενοδοχειακό κλάδο. Με τη Deloitte υλοποιούμε σειρά σεμιναρίων ώστε ιδιαίτερα οι μικρότερες επιχειρήσεις να μπορούν να παρουσιάζουν καλύτερα δομημένους επενδυτικούς και χρηματοδοτικούς φακέλους. Παράλληλα έχουμε κάνει συστηματικές παρεμβάσεις προς τα υπουργεία, με συγκεκριμένα αποτελέσματα – χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Εξοικονομώ».

Ωστόσο, υπάρχει ένα ευρύτερο ζήτημα. Ο τουρισμός δεν αντιμετωπίζεται στην πράξη ως κεντρικός πυλώνας της αναπτυξιακής πολιτικής στον βαθμό που αντιστοιχεί στη συμβολή του στην ελληνική οικονομία. Πολύ συχνά αντιμετωπίζεται περισσότερο ως πηγή φορολογικών εσόδων παρά ως κλάδος στον οποίο πρέπει να επανεπενδύσουμε για να αυξήσουμε παραγωγικότητα, ποιότητα και περιφερειακή ανάπτυξη. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ηπειρωτική Ελλάδα και τους λιγότερο ώριμους τουριστικά προορισμούς, όπου η πρόσβαση μιας μικρής οικογενειακής επιχείρησης σε χρηματοδοτικά κεφάλαια μπορεί ουσιαστικά να μεταμορφώσει την τοπική οικονομία.

Πώς θα κινηθείτε σε σχέση με το Ειδικό Χωροταξικό; Ποια σημεία εξακολουθούν να μη σας ικανοποιούν;

Η ΠΟΞ δεν αμφισβητεί την ανάγκη ενός Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό. Αντιθέτως, ο ελληνικός τουρισμός χρειάζεται κανόνες, ασφάλεια δικαίου και προβλεψιμότητα δεκαετιών. Το ερώτημα είναι τι είδους κανόνες. Το Ειδικό Χωροταξικό πρέπει να είναι κυρίως στρατηγικό πλαίσιο κατεύθυνσης. Δεν μπορεί να υποκαθιστά τον τοπικό σχεδιασμό με οριζόντια κριτήρια που εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε προορισμούς με εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Η φέρουσα ικανότητα διαφοροποιείται σημαντικά από προορισμό σε προορισμό, ενώ παράλληλα μεταβάλλεται διαρκώς.

Πόσο νερό διαθέτει ένας προορισμός; Ποια είναι η δυνατότητα αποχέτευσης; Τι αντέχουν το οδικό δίκτυο, η ενέργεια, η διαχείριση αποβλήτων; Ποια είναι η πραγματική πυκνότητα σε κάθε επιμέρους ζώνη; Οι απαντήσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε τόπου. Και σοβαρές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα μπορούν να δοθούν μέσα από τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, απαντήσεις που επικαιροποιούνται διαρκώς, ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μία ενιαία τουριστική οντότητα ολόκληρη η Ρόδος, όταν η πραγματικότητα του βόρειου τουριστικού τριγώνου είναι τελείως διαφορετική από εκείνη του νότου ή της ενδοχώρας.

Κυρίως, όμως, απαιτείται περισσότερη ουσιαστική διαβούλευση με αυτούς που γνωρίζουν και λειτουργούν τους προορισμούς. Ο στόχος πρέπει να είναι καλύτερη ανάπτυξη, όχι απλώς λιγότερη ανάπτυξη. Και το κράτος δεν μπορεί να επιβάλλει όρια στην ιδιωτική επένδυση χωρίς ταυτόχρονα να αναλαμβάνει τη δική του ευθύνη για τις υποδομές.

Για τους λόγους αυτούς η ΠΟΞ και οι Ενώσεις – Μέλη της εξετάζουν όλα τα ενδεχόμενα, ακόμα και αυτό της προσφυγής στο ΣτΕ.

Για μεγάλη μερίδα των πολιτών μία εβδομάδα διακοπών είναι πολυτέλεια. Ποια κίνητρα θα προτείνατε για την ενίσχυση του εσωτερικού τουρισμού;

Εδώ χρειάζεται να διαχωρίσουμε ένα πραγματικό κοινωνικό πρόβλημα από μια οικονομικά λανθασμένη συζήτηση. Το πρόβλημα είναι η χαμηλή αγοραστική δύναμη ενός σημαντικού μέρους των Ελλήνων. Δεν είναι ότι τα ελληνικά ξενοδοχεία “κοστίζουν πολύ”. Το ξενοδοχείο είναι υπηρεσία. Εάν περίπου το 32% των Ελλήνων επιλέγει να κάνει διακοπές τον Αύγουστο και ταυτόχρονα εκατομμύρια ξένοι διεκδικούν τα ίδια δωμάτια στους ίδιους δημοφιλείς προορισμούς, οι τιμές είναι απολύτως φυσιολογικό να αυξάνονται. Αυτό συμβαίνει σε κάθε αγορά.

Η Ελλάδα όμως δεν αποτελείται από πέντε δημοφιλή νησιά για 45 ημέρες. Έχουμε 13 Περιφέρειες, εκατοντάδες προορισμούς και τουριστικές περιόδους που σε πολλές περιοχές ξεπερνούν τις 180 ή 200 ημέρες. Ακόμη και τον Αύγουστο υπάρχουν επιλογές σε πολύ χαμηλές τιμές.

Υπάρχει και μια αντίφαση που πρέπει να αναγνωρίσουμε. Ζητάμε διαρκώς από τον ελληνικό τουρισμό να αναβαθμίσει το προϊόν του, να πληρώνει καλύτερους μισθούς, να επενδύει περισσότερο, να γίνει πιο βιώσιμος και πιο ποιοτικός. Ένα ποιοτικότερο προϊόν, όμως, δεν μπορεί ταυτόχρονα να γίνεται φθηνότερο.

Ο εσωτερικός τουρισμός ασφαλώς πρέπει να στηρίζεται στοχευμένα, ιδιαίτερα για κοινωνικές ομάδες που το έχουν ανάγκη. Αλλά μακροπρόθεσμα η λύση δεν είναι να περιορίσουμε την τιμή στην οποία μπορεί να πουλήσει μια ελληνική επιχείρηση σε μια ισχυρή διεθνή αγορά. Είναι να αυξήσουμε την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις, τους μισθούς και τελικά την αγοραστική δύναμη της ελληνικής κοινωνίας.

Πώς κρίνετε τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Booking μετά την καταγγελία για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην Επιτροπή Ανταγωνισμού;

Τις παρακολουθούμε με συγκρατημένο σκεπτικισμό. Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν τροποποιούνται ορισμένοι συμβατικοί όροι. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι εάν αποκαθίσταται στην πράξη μεγαλύτερη ισορροπία στη σχέση μεταξύ πλατφόρμας και ξενοδοχείου.

Η Booking έχει δημιουργήσει ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό B2C οικοσύστημα και αυτό πρέπει να το αναγνωρίσουμε. Το πρόβλημα προκύπτει όταν η αποτελεσματικότητα μετατρέπεται σε τέτοια συγκέντρωση ισχύος ώστε, για πολλές μικρότερες επιχειρήσεις και σε ορισμένες αγορές, η συμμετοχή στην πλατφόρμα να παύει ουσιαστικά να αποτελεί ελεύθερη εμπορική επιλογή.

Η αγορά χρειάζεται ισχυρές πλατφόρμες, αλλά χρειάζεται επίσης ανταγωνισμό μεταξύ των πλατφορμών, διαφάνεια στους όρους και πραγματική δυνατότητα των ξενοδοχείων να αναπτύσσουν το δικό τους απευθείας κανάλι πωλήσεων. Δεν θεωρώ ότι η απάντηση είναι να πολεμήσουμε την τεχνολογία ή τη διαμεσολάβηση. Η σωστή απάντηση είναι να διασφαλίσουμε ότι η ψηφιακή αγορά παραμένει πραγματικά ανταγωνιστική. Γιατί όταν ένας ενδιάμεσος αποκτά δυσανάλογη ισχύ απέναντι σε χιλιάδες κατακερματισμένες επιχειρήσεις, το ζήτημα παύει να είναι απλώς εμπορικό και γίνεται ζήτημα δομής της αγοράς.

Διαβάστε επίσης:

ΜΕΓΑ: Νέα αύξηση του τζίρου το 2025 – Επενδύσεις σε Ασπρόπυργο και Σχηματάρι

ΛΑΡΚΟ: Προσωρινή λύση για τους απολυμένους της – Θα εργάζονται άλλα 2 χρόνια

Σεμίραμις Παληού: Νέες ρευστοποιήσεις στη Genco ύψους $17,2 εκατ. – Στο 10,13% η συμμετοχή της Diana Shipping