Με την έλευση της νέας χρονιάς ενεργοποιούνται νέες ρυθμίσεις στα εργασιακά και ανοίγει ο δρόμος για ουσιαστικές αυξήσεις μισθών σε δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους σε ολόκληρο το φάσμα της ελληνικής οικονομίας. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται μισθωτοί σε 15 βασικούς κλάδους, όπου υπάρχουν ενεργές κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, οι οποίες όμως μέχρι σήμερα δεν έχουν επεκταθεί στο σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου.

Σήμερα, οι κλαδικές συμβάσεις που δεν έχουν επεκταθεί ισχύουν μόνο για τους μισθωτούς των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στις εργοδοτικές οργανώσεις που τις υπέγραψαν. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι χιλιάδες εργαζόμενοι, παρότι απασχολούνται στον ίδιο κλάδο και με παρόμοια καθήκοντα, συνεχίζουν να αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, επειδή ο εργοδότης τους δεν δεσμεύεται από τη σύμβαση. Με τις αλλαγές που δρομολογούνται, η επέκταση της ισχύος των συμβάσεων θα καθιστά υποχρεωτικούς τους όρους τους – μισθολογικούς και θεσμικούς – για όλους τους μισθωτούς του κλάδου.

1

Η επέκταση μιας κλαδικής σύμβασης γίνεται με υπουργική απόφαση, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις αντιπροσωπευτικότητας. Από το 2026, το απαιτούμενο ποσοστό κάλυψης εργαζομένων μειώνεται στο 40% από 50% που ισχύει σήμερα, γεγονός που διευκολύνει σημαντικά την ενεργοποίηση της διαδικασίας. Έτσι, εργαζόμενοι που σήμερα λαμβάνουν τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ θα πρέπει, μετά την επέκταση της σύμβασής τους, να αμείβονται με τους κλαδικούς μισθούς, οι οποίοι είναι σταθερά υψηλότεροι και διαμορφώνονται με βάση την ειδικότητα και την προϋπηρεσία.

Στη λεγόμενη «δεξαμενή» των πρώτων κλάδων που θα εξεταστούν εκ νέου για επέκταση βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις πετρελαίου και υγραερίων, στα καλλυντικά, στις κατασκευές και στους οικοδόμους, στα μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα, στους ιατρικούς επισκέπτες, στους ηλεκτρολόγους ξενοδοχείων και καταστημάτων, στην καπνοβιομηχανία, στην ιδιωτική ασφάλιση, στις τράπεζες, στη μεταλλουργία, στους αρχαιολόγους, στα ναυτιλιακά και πρακτορειακά γραφεία, καθώς και στα γραφεία ταξιδίων και τουρισμού. Πρόκειται για κλάδους με δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους, στους οποίους οι μισθολογικές αποστάσεις από τον κατώτατο μισθό είναι ιδιαίτερα μεγάλες.

Ποιοι κλαδικοί μισθοί αυξάνονται

Ενδεικτικά, μετά την επέκταση των συμβάσεων, οι ελάχιστοι μισθοί σε κλάδους όπως το μέταλλο κινούνται από περίπου 980 έως και πάνω από 1.280 ευρώ, ενώ συνοδεύονται και από υποχρεωτικά επιδόματα ειδικών συνθηκών, επίβλεψης και εξειδίκευσης. Στα ενοικιαζόμενα δωμάτια οι μισθοί διαμορφώνονται πάνω από τα 900 ευρώ, στις ασφαλιστικές εταιρείες ξεκινούν από τα 1.097 ευρώ και φτάνουν έως τα 1.495 ευρώ, ενώ στα ναυτιλιακά γραφεία οι αποδοχές κυμαίνονται από 1.156 ευρώ έως και άνω των 2.600 ευρώ, ανάλογα με το μισθολογικό κλιμάκιο. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αυξήσεις για όσους σήμερα αμείβονται με τον κατώτατο μισθό ξεπερνούν το 25% ή ακόμη και το 30%.

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις θα έχει το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας, το οποίο θα εξετάσει εκ νέου τα αιτήματα επέκτασης με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι οι σχετικές διατάξεις θα ψηφιστούν στις αρχές του 2026, όπως έχει προαναγγείλει η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως. Στη συνέχεια, τα σωματεία των εργαζομένων θα μπορούν να επανυποβάλουν αιτήματα για επέκταση των συμβάσεων, τα οποία πλέον θα κρίνονται με σαφώς ευνοϊκότερους όρους.

Παράλληλα, ένα ακόμη «κλειδί» για γενικευμένες αυξήσεις μισθών είναι η δυνατότητα αυτόματης επέκτασης όταν μια κλαδική σύμβαση συνυπογράφεται και από τριτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις. Σε αυτή την περίπτωση, οι όροι της σύμβασης ισχύουν υποχρεωτικά για όλους τους εργαζόμενους του κλάδου, χωρίς να απαιτείται καμία πρόσθετη διαδικασία ή έλεγχος αντιπροσωπευτικότητας. Ακόμη και για τις συμβάσεις που βρίσκονται ήδη σε ισχύ, η συνυπογραφή από τριτοβάθμια όργανα μπορεί να οδηγήσει σε άμεση επέκταση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επαναφορά της πλήρους και καθολικής μετενέργειας των συλλογικών συμβάσεων, δηλαδή της συνέχισης ισχύος όλων των όρων τους μετά τη λήξη τους, μέχρι να υπογραφεί νέα σύμβαση. Σύμφωνα με το δικηγόρο – εργατολόγο Γιάννη Καρούζο, πρόκειται για μια τομή που καταργεί μνημονιακές ρυθμίσεις και αποτρέπει δραστικές μειώσεις μισθών μετά τη λήξη μιας σύμβασης. Μέχρι σήμερα, μετά το τρίμηνο της μετενέργειας, οι εργοδότες μπορούσαν να καταργούν μονομερώς επιδόματα και θεσμικούς όρους, μειώνοντας τις αποδοχές έως και 35%-40%.

Με το νέο πλαίσιο, όλοι οι μισθολογικοί και θεσμικοί όροι θα συνεχίζουν να ισχύουν, ενισχύοντας τη σταθερότητα των εισοδημάτων και τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων. Ιδίως σε κλάδους όπως ο τουρισμός, όπου παρατηρούνταν έντονες στρεβλώσεις, η αλλαγή αυτή θεωρείται κομβική.

Συνολικά, οι παρεμβάσεις στα εργασιακά από το 2026 και μετά δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ταχύτερη διάχυση των αυξήσεων μισθών σε ευρύτερα στρώματα εργαζομένων. Ο στόχος που τίθεται από κυβερνητικής και συνδικαλιστικής πλευράς είναι οι συλλογικές συμβάσεις να λειτουργήσουν ξανά ως βασικός μηχανισμός ανόδου των αποδοχών, ώστε ο μέσος μισθός να προσεγγίσει και να ξεπεράσει το όριο των 1.500 ευρώ έως το 2027.

Η μετενέργεια

Η επιστροφή στο προμνημονιακό καθεστώς της μετενέργειας σημαίνει πως από την ψήφιση των σχετικών διατάξεων και μετά θα μετενεργούν μετά την λήξη της Σύμβασης και την 3μηνη παράταση όλοι οι όροι της Συλλογικής Σύμβασης και όχι μόνο ένα μέρος τους. Σήμερα μετενεργούν οι μισθολογικοί όροι και 4 επιδόματα: ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικίνδυνης εργασίας.

Κάθε άλλος μισθολογικός ή θεσμικός όρος παύει να ισχύει μετά το 3μηνο και ο εργοδότης έχει την ευχέρεια να τους καταργεί μονομερώς. Έτσι μπορεί να καταργήσει μονομερώς μια σειρά από επιδόματα μειώνοντας, κατά περίπτωση, το μισθό έως και 35%.

Πλέον αυτό καταργείται και θα ισχύουν όλοι οι όροι της Σύμβασης μετά τη λήξη της, τουλάχιστον μέχρι να υπογραφεί νέα. Σύμφωνα με εργατολόγους, αυτή η πρόβλεψη ευνοεί τον υγιή ανταγωνισμό, διότι στον τουρισμό δεν ήταν λίγες οι επιχειρήσεις που καταργούσαν μονομερώς επιδόματα, στρεβλώνοντας τον ανταγωνισμό.

Οι 15 κλάδοι

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, σε αυτή τη δεξαμενή βρίσκονται οι εργαζόμενοι που ανήκουν στους παρακάτω 15 κλάδους και τις αντίστοιχες κλαδικές συμβάσεις (ημερομηνία υπογραφής):

1.      (27.7.2023) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας του προσωπικού των πάσης φύσεως Επιχειρήσεων Πετρελαίου και Υγραερίων όλης της χώρας (η οποία λήγει βέβαια στις 31/3/2026)

2.      (29/7/2024) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των εργαζομένων στις επιχειρήσεις καλλυντικών με την ειδικότητα του/της συμβούλου ομορφιάς/αισθητικού, την ειδικότητα του/της συμβούλου ομορφιάς/αισθητικού

3.      (26.2.2025) Για τους όρους αμοιβής και τις συνθήκες εργασίας των εργατοτεχνιτών οικοδόμων και συναφών επαγγελμάτων όλης της χώρας.

4.      (25.2.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των εργαζομένων στα πάσης φύσεως μη κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα όλης της χώρας (ενοικιαζόμενα δωμάτια)

5.      (1.4.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των Ιατρικών Επισκεπτών όλης της Χώρας

6.      (13.5.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των ηλεκτρολόγων που απασχολούνται στα ξενοδοχεία όλης της χώρας.

7.      (01.4.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των ηλεκτρολόγων ηλεκτρολογικών καταστημάτων όλης της χώρας

8.      (12.06.2025) Καπνοβιομηχανίας όλης της χώρας

9.      (08.07.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των εργαζομένων όλης της χώρας στον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλισης

10.  (15.5.2025) Τραπεζών – ΟΤΟΕ

11.  (19.6.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των Εργαζομένων στις επιχειρήσεις Παραγωγής και Επεξεργασίας Μετάλλων όλης της χώρας

12.  (10.4.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των Αρχαιολόγων που είναι μέλη του Συλλόγου Εκτάκτων Αρχαιολόγων (Σ.ΕΚ.Α)

13.  (17.07.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των εργαζομένων στις πρακτορειακές επιχειρήσεις όλης της χώρας που είναι μέλη της Διεθνούς Ναυτικής Ένωσης (Δ.Ν.Ε.)

14.  (17.09.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας του υπαλληλικού προσωπικού των ναυτιλιακών πρακτορείων και ναυτιλιακών επιχειρήσεων όλης της χώρας

15.  (23.09.2025) Για τους όρους αμοιβής και εργασίας του Υπαλληλικού Προσωπικού των εργαζομένων στα γραφεία ταξιδίων και τουρισμού όλης της χώρας.

Οι νέοι μισθοί

Αυτοί θα είναι και οι πρώτοι κλάδοι για τους οποίους θα διερευνηθεί εκ νέου η επέκταση της σύμβασης από το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας. Μετά την επέκταση της εκάστοτε οικείας σύμβασης οι μισθωτοί που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό – σήμερα στα 880 ευρώ – στον επίμαχο κλάδο θα πρέπει να λαμβάνουν τους κλαδικούς μισθούς που εκάστοτε προβλέπονται.

Για παράδειγμα:

·         Εργαζόμενοι στις σιδηροβιομηχανίες → Από 987€ – 1.283€

·         Εργαζόμενοι σε ενοικιαζόμενα δωμάτια → Από 901€ – 974€

·         Ασφαλιστικές εταιρείες → Από 1.097€ – 1.495€

·         Ναυτιλιακές επιχειρήσεις → Από 1.156€ – 2.638€

·         Γραφεία ταξιδίων → Από 967€ – 1.785€

Αυξήσεις έως και πάνω από 30%

·         Έτσι, στον κλάδο του μετάλλου για παράδειγμα οι ειδικευμένοι / πιστοποιημένοι εργατοτεχνίτες χωρίς προϋπηρεσία θα έχουν κατώτατο μισθό από 973 έως 987 ευρώ. Αν σήμερα λαμβάνουν 880 ευρώ (κατώτατος μισθός) η αύξηση είναι της τάξης του 12% και 93 ευρώ το μήνα. Και φυσικά η σύμβαση προβλέπει μια σειρά από επιδόματα, που θα είναι επίσης υποχρεωτικά, όπως επίδομα επίβλεψης (70 ευρώ/μήνα), ειδικών συνθηκών (10% – 20%) κ.α.

·         Στα τουριστικά γραφεία οι κλαδικοί μισθοί για το 2026 διαμορφώνονται για το υπαλληλικό προσωπικό από 968 ευρώ για προϋπηρεσία έως 2 έτη και 1.785 ευρώ για προϋπηρεσία 39-40 έτη. Συνεπώς, εδώ η αύξηση για μισθωτούς υπαλλήλους που παίρνουν τον κατώτατο (880 ευρώ) θα είναι 10% και 88 ευρώ το μήνα.

·         Στα ναυτιλιακά πρακτορεία και τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις οι ελάχιστοι μισθοί διαμορφώνονται από 1.156 ευρώ για το κλιμάκιο 1 έως 2.638 ευρώ για το κλιμάκιο 40. Συνεπώς, εδώ η αύξηση για μισθωτούς υπαλλήλους που παίρνουν τον κατώτατο (880 ευρώ) θα είναι 31% και 276 ευρώ το μήνα.

·         Στις ασφαλιστικές εταιρείες οι ελάχιστοι μισθοί διαμορφώνονται από 1.097€ έως 1.495€ σε 14 μισθολογικά κλιμάκια ανάλογα την προϋπηρεσία. Συνεπώς, εδώ η αύξηση για μισθωτούς υπαλλήλους που παίρνουν τον κατώτατο (880 ευρώ) θα είναι 25% και 217 ευρώ το μήνα.

Διαβάστε επίσης:

Τέλος στην περιπέτεια του Κούστα στις Σπέτσες – Έγκριση Μενδώνη για την ανέγερση κατοικίας
Τα 5 αυτοκίνητα που ξεχώρισα το 2025