Bloomberg: Οι διακοπές έγιναν πολυτέλεια για τους Έλληνες, παρά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας (γραφήματα)

Παρά τη θεαματική ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και τη βελτίωση των βασικών μακροοικονομικών δεικτών, ολοένα και περισσότεροι πολίτες αισθάνονται ότι η καθημερινότητά τους δεν αντανακλά αυτή την πρόοδο. Σε εκτενές δημοσίευμά του, το Bloomberg αναδεικνύει το παράδοξο της σύγχρονης Ελλάδας: μια χώρα που καταγράφει ανάπτυξη, δημοσιονομικά πλεονάσματα και αυξημένη επενδυτική εμπιστοσύνη, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει υψηλό κόστος ζωής και περιορισμένη αγοραστική δύναμη.

Τα καλοκαίρια ήταν κάποτε διαφορετικά επισημαίνει στο bloomberg η 35χρονη δασκάλα Βέρα Καλογερά. Ως παιδί μεγάλωνε στην Αθήνα, αλλά τα καλοκαίρια έκανε διακοπές με τους γονείς της σε κάποιο νησί. Εκεί συναντούσε άλλες οικογένειες που έκαναν το ίδιο, καθώς οι διακοπές στο Αιγαίο ή το Ιόνιο πέλαγος αποτελούσαν σχεδόν αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής οικογενειακής ζωής.

Σήμερα, ως μητέρα, η Καλογερά δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά τέτοιες διακοπές. Ακόμη και όταν σχεδιάζει πιο σύντομα ταξίδια, οι χαρακτηριστικοί ελληνικοί προορισμοί διακοπών είναι απρόσιτοι. «Η κατάσταση είναι χειρότερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια όσον αφορά τα τρόφιμα, την ενέργεια και τα ενοίκια», δήλωσε η δασκάλα, η οποία ζει σε μια περιοχή ανάμεσα στα πιο εύπορα βόρεια προάστια της ελληνικής πρωτεύουσας. «Έχουμε πραγματικά περιορίσει όλες τις μη αναγκαίες δαπάνες μας.»

Η ανάκαμψη της Ελλάδας από την οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας έχει εγκωμιαστεί τόσο από τους εταίρους της στην ευρωζώνη όσο και από τους επενδυτές. Ωστόσο, πίσω από τη νέα εποχή των υγιών οικονομικών δεικτών κρύβεται μια υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου, η οποία στερεί ακόμη και τους σχετικά εύπορους Έλληνες τη δυνατότητα να επωφεληθούν από αυτή την ανάκαμψη.

Το κόστος ζωής επιβαρύνει τους πληθυσμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ έχει επιδεινωθεί από την πρόσφατη έξαρση των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Λίγες χώρες, ωστόσο, ξεχωρίζουν τόσο πολύ όσο η Ελλάδα όσον αφορά το χάσμα μεταξύ της πορείας της οικονομίας και της πραγματικότητας που βιώνουν τα νοικοκυριά.

Χαμηλοί μισθοί και κίνδυνος φτώχειας

Η Ελλάδα αναπτύσσεται ταχύτερα από πολλούς Ευρωπαίους εταίρους της, ο προϋπολογισμός της παρουσιάζει πλεόνασμα και θα σταματήσει να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της ηπείρου μέχρι το επόμενο έτος.

Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός είναι από τους υψηλότερους της ευρωζώνης, ενώ ο μέσος ετήσιος μισθός, περίπου 18.000 ευρώ (20.850 δολάρια), είναι μικρότερος από το μισό του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μαζί με τη Βουλγαρία, η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ και την αγοραστική δύναμη. Η χώρα έχει επίσης το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή οικονομικό αποκλεισμό μετά τη βόρεια γειτονική της χώρα.

Με τις εκλογές να αναμένονται μέχρι το επόμενο καλοκαίρι και τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι μπορεί να μην βγάλουν ξεκάθαρο αποτέλεσμα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει έχει αναδείξει την αντιμετώπιση αυτής της αναντιστοιχίας δεικτών ως κορυφαία προτεραιότητα της κυβέρνησής του.

Η κυβέρνηση έχει ήδη εφαρμόσει ευρείας κλίμακας φορολογικές μειώσεις και, πιο πρόσφατα, αρκετά πακέτα μέτρων για τον περιορισμό των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, μόλις το 7% των ερωτηθέντων σε δημοσκόπηση που μεταδόθηκε από τον Alpha TV στις 16 Ιουνίου δήλωσε ότι η οικονομική του κατάσταση βελτιώθηκε το προηγούμενο έτος.

Η οικονομική ανάπτυξη, που σήμερα κινείται γύρω στο 2% ετησίως, πρέπει να έχει αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών, δήλωσε αυτόν τον μήνα ο Μητσοτάκης. «Η βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών πρέπει να μεταφραστεί σε ακόμη πιο απτό όφελος για όλους», είπε.

Την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση παρουσίασε μια ιστοσελίδα και εφαρμογή με την ονομασία «Πόσο κοστίζει;», μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν να συγκρίνουν καθημερινά τις τιμές 8.700 προϊόντων, όπως τρόφιμα και είδη βρεφικής φροντίδας. Παρότι τα δεδομένα βρίσκονται ακόμη σε στάδιο εξέλιξης, ο Μητσοτάκης δήλωσε ότι οι Έλληνες καταναλωτές διαθέτουν πλέον ένα ακόμη «όπλο» στη μάχη κατά του υψηλού κόστους ζωής.

Η στεγαστική κρίση και η υστέρηση στην προσφορά ακινήτων

Στο μεταξύ, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα λόγω της πανδημίας και οι κλυδωνισμοί από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έχουν αυξήσει τις τιμές παντού. Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αυτή η δυσκολία επιτείνεται επίσης από την έλλειψη στέγης.

Οι Έλληνες δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 35,5% του διαθέσιμου οικογενειακού τους εισοδήματος για έξοδα στέγασης το 2024, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία. Σε σχεδόν για ένα στα τρία νοικοκυριά, το ποσοστό αυτό ξεπερνούσε το 40%, περισσότερο από τρεις φορές πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Μέρος του προβλήματος είναι ότι μετά το ξέσπασμα της ελληνικής οικονομικής κρίσης το 2010 υπήρξε ελάχιστη έως καθόλου οικοδομική δραστηριότητα και επενδύσεις στην αγορά ακινήτων, σύμφωνα με τον Νίκο Βέττα, γενικό διευθυντή του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ). Αυτό έχει αρχίσει να αλλάζει μόνο τα τελευταία πέντε χρόνια.

«Αυτό συνεπάγεται μια υστέρηση στην προσφορά που γίνεται ακόμη πιο έντονη, επειδή η προσφορά δεν έχει προσαρμοστεί στις δημογραφικές μεταβολές», δήλωσε ο Βέττας. «Δεν υπάρχει συνολική έλλειψη κατοικιών στη χώρα, αλλά υπάρχει έλλειψη κατοικιών σε συγκεκριμένες περιοχές και με τα κατάλληλα χαρακτηριστικά και μέγεθος.»

Πληθωρισμός, φοροδιαφυγή και τουρισμός

Η οικονομική κατάρρευση της Ελλάδας κόστισε σχεδόν το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της χώρας και ανέτρεψε έναν τρόπο ζωής για ένα κράτος που επί χρόνια ζούσε πέρα από τις δυνατότητές του, αναφέρει το Bloomberg. Η εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας δεν επιτεύχθηκαν χωρίς θυσίες. Οι μισθοί, προσαρμοσμένοι στον πληθωρισμό, παραμένουν σήμερα πολύ χαμηλότεροι από τα επίπεδα του 2009.

Αν και το εισόδημα των νοικοκυριών έχει αυξηθεί λόγω της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της ανόδου των μισθών κατά 12% μεταξύ 2019 και 2024, οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν περισσότερο από 16% κατά την ίδια περίοδο.

«Οι αυξήσεις στις τιμές, συμπεριλαμβανομένων της στέγασης, των τροφίμων και της ενέργειας, έχουν ασκήσει πίεση σε τμήματα του πληθυσμού και οι άνθρωποι δεν βλέπουν πώς αυτή η πίεση θα μειωθεί στο ορατό μέλλον», δήλωσε ο Βέττας.

Ωστόσο, τα στοιχεία για τις δαπάνες σκιαγραφούν μια πιο σύνθετη εικόνα και ίσως αντανακλούν μια άλλη κληρονομιά της ελληνικής κρίσης, την οποία η κυβέρνηση προσπαθεί να αντιμετωπίσει: τη φοροδιαφυγή.

Οι Έλληνες δαπανούν περισσότερα από τους πολίτες έξι εκ των 27 χωρών της ΕΕ, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπάρχουν και άλλες πηγές εισοδήματος. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, δήλωσε ότι η φοροδιαφυγή αντιστοιχεί στο 20%-21% του ελληνικού ΑΕΠ, έναντι 15%-17% στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Στο μεταξύ, οι αυξήσεις τιμών έχουν ενισχυθεί και από τις επιπτώσεις ενός ζωτικού κλάδου της ελληνικής οικονομίας. Ο τουρισμός αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο του ΑΕΠ και τα έσοδα καταρρίπτουν σταθερά νέα ρεκόρ. Αυτό έχει ασκήσει πρόσθετες ανοδικές πιέσεις στα ενοίκια και στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών, ιδιαίτερα στα ελληνικά νησιά.

Για την Βέρα Καλογερά, αυτό υπογραμμίζει μια αλλαγή στο κοινωνικό συμβόλαιο που βιώνουν πολλοί Ευρωπαίοι. Την προσδοκία ότι η γενιά της θα ζούσε καλύτερα από τους γονείς της και ότι το παιδί της θα ζούσε καλύτερα από εκείνη και τον σύζυγό της.

Οι διακοπές όπως εκείνες που έκανε όταν ήταν παιδί αποτελούν πλέον πολυτέλεια που δεν μπορεί καν να το σκεφτεί. Θυμάται ένα καλοκαίρι που πήγε στη Σάμο, στο Αιγαίο, κοντά στις τουρκικές ακτές, και έπειτα επέστρεψε σπίτι, άλλαξε βαλίτσες και έφυγε για τη Ζάκυνθο στο Ιόνιο.