**Κάποιος διπλωμάτης πρέπει επειγόντως να παραδώσει μάθημα στον Ερντογάν, να του διδάξει τι είναι το εξκλάβιο και τι είναι το ενκλάβιο. Έτσι θα αποφύγει τις ανοησίες για τη φωνή που ακούγεται από τα παράλια της Τουρκίας μέχρι τα νησιά του Αιγαίου. Επειδή ακούγεται η φωνή, με ντουντούκα, κάνει δηλώσεις και υπονοεί ότι τα νησιά θα μπορούσαν να ανήκουν στην Τουρκία. Η εγγύτητα δεν είναι λόγος διεκδίκησης ξένων εδαφών γι’ αυτό και έχουν ενδιαφέρον τα παράξενα σύνορα ως απάντηση στους ισχυρισμούς των Τούρκων.  Μου έχει εξηγήσει η φίλη μου η Κατερίνα, που δουλεύει στο Υπουργείο Εξωτερικών, το πώς και το γιατί με τα αποσπασμένα εδάφη (exclave) και από τα περίκλειστα εδάφη (enclave). Όποιος έχει ταξιδέψει, τα έχει δει, όποιος ασκεί πολιτική, οφείλει να τα γνωρίζει. Το πιο γνωστό παράδειγμα υπήρξε το δυτικό Βερολίνο, που ήταν εγκλεισμένο στην Ανατολική Γερμανία.

*Η πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση «ανακατεμένων εδαφών» (όρος της φίλης μου και όχι διπλωματικός) είναι της πόλης Μπάαρλε που ανήκει και στην Ολλανδία και στο Βέλγιο και διοικείται από δυο δήμους, το Μπάαρλε Νασάου και το Μπάαρλε Χερτόχ. Η πόλη είναι χωρισμένη σε 26 τμήματα, εντελώς ανακατεμένα. Δηλαδή κάθεσαι σε ένα εστιατόριο και τα μισά τραπέζια ακουμπούν στη μια χώρα, τα μισά στην άλλη. Τα σπίτια του ίδιου δρόμου έχουν διαφορετική αρίθμηση και αν ένα σπίτι είναι χτισμένο σε εδάφη και των δυο χωρών, ανήκει στη χώρα όπου βρίσκεται η εξώπορτα. Μια γραμμή που καθορίζει τα σύνορα διατρέχει τα πάντα, καταστήματα, πεζοδρόμια, σπίτια.

*Δεν ξέρω αν ο Ερντογάν ενδιαφέρεται όντως για τις βραχονησίδες όμως σίγουρα θέλησε να πάρει θέση απέναντι σε ένα τουρκικό ταμπού και αυτό το ταμπού λέγεται «κεμαλικό κράτος». Κανείς δεν έχει αμφισβητήσει ως τώρα τις ικανότητες του Κεμάλ Ατατούρκ που παρέλαβε αχανή εδάφη, αμόρφωτους ανθρώπους και τους υποχρέωσε να λειτουργήσουν σε δομή κράτους. Ο Ερντογάν ψάχνει ψεγάδια στο επίτευγμα του μεγάλου άνδρα για πολλούς λόγους και ένας από αυτός είναι ότι ο Ατατούρκ πέταξε τη θρησκεία έξω από τις δομές τους κράτους. Όσο πιο αποτυχημένο φανεί το κοσμικό κράτος, τόσο πιο εύκολα θα υποκατασταθεί από μια ισλαμική δικτατορία.

*Η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει ζήσει καλύτερες στιγμές, με καλύτερες προϋποθέσεις. Αναρωτιέμαι πως και δεν έχουν ανασύρει οι Τούρκοι κάτι παλιές δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα. Ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν υπάρχουν θαλάσσια σύνορα με την Τουρκία. Ελπίζω αυτήν την επιπολαιότητα να μην την πληρώσουμε ακριβά. Ελπίζω η κυβέρνηση να υπολογίσει όλες τις παραμέτρους. Υπάρχει το ζήτημα της κυριότητας των νησιών και βραχονησίδων, υπάρχει και το ζήτημα του εποικισμού των νησιών. Είναι πολύ εύκολο σε μια περίοδο κρίσης να εγκατασταθούν στα Δωδεκάνησα μερικές δεκάδες χιλιάδες αλλοεθνείς. Δεν μιλάω για στρατιώτες αλλά για άμαχο πληθυσμό που η ελληνική πλευρά δεν θα τολμήσει να φορτώσει σε καράβια για τα τον στείλει πίσω στην Τουρκία.

*Αν είχα γιο σε ηλικία στράτευσης, δεν θα ένιωθα και πολύ άνετα, αυτό έχω να πω…