Το τελευταίο διάστημα έχει ανοίξει ξανά η συζήτηση για τα καινοτόμα φάρμακα και για το πώς το υψηλό clawback (υποχρεωτικές επιστροφές), που πληρώνουν οι φαρμακευτικές εταιρείες στο κράτος, επηρεάζει την έλευσή τους στη χώρα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ένα στα πέντε καινοτόμα φάρμακα έρχεται, πλέον, στην Ελλάδα.

1

Η Ελισάβετ Προδρόμου, γενική διευθύντρια στη φαρμακευτική εταιρεία Bristol Myers Squibb και γενική γραμματέας στο διοικητικό συμβούλιο του PIF (Pharma Innovation Forum), αναγνωρίζει τα θετικά βήματα, που έχουν γίνει και εξηγεί τι χρειάζεται για ένα ασθενοκεντρικό και βιώσιμο σύστημα υγείας.

Κυρία Προδρόμου, όταν μιλάμε για πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες, τι σημαίνει αυτό στην πράξη για έναν ασθενή στην Ελλάδα σήμερα;

Για έναν ασθενή, η πρόσβαση δεν είναι ζήτημα πολιτικής ή τεχνικών διαδικασιών. Είναι ζήτημα χρόνου, επιλογών και, τελικά, ζωής. Τα δεδομένα δείχνουν ότι την περίοδο 2020–2023 εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων 173 νέα φάρμακα, όμως μόνο τα 45, δηλαδή περίπου το 23%, ήρθαν στην Ελλάδα με καθεστώς πλήρους αποζημίωσης.

Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες υγείας αυξάνονται. Η γήρανση του πληθυσμού, η καλύτερη διάγνωση και η επιστημονική πρόοδος οδηγούν σε αυξημένη ζήτηση για πιο αποτελεσματικές και εξατομικευμένες θεραπείες. Ωστόσο η δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση δεν ακολούθησε αυτή τη δυναμική, δημιουργώντας ένα διαρκώς διευρυνόμενο κενό μεταξύ αναγκών και διαθέσιμων πόρων.

καινοτόμα φάρμακα Ελισάβετ ΠροδρόμουΈχουν γίνει βήματα τα τελευταία χρόνια στη φαρμακευτική πολιτική. Γιατί, παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένα;

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι έχουν γίνει θετικά βήματα. Οι επιπλέον πόροι της ρήτρας συνυπευθυνότητας, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης κατά την περίοδο 2022-2025, η πρόσφατη νομοθέτηση της αύξησης του προϋπολογισμού φαρμάκου κατά 100 εκατ. ευρώ από το 2026 έως το 2030, η επικείμενη θέσπιση του Ταμείου Μεταβατικής Αποζημίωσης, η προώθηση – αν και με σημαντικές καθυστερήσεις – διαρθρωτικών μέτρων, όπως η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα νοσοκομεία και τα δεσμευτικά θεραπευτικά πρωτόκολλα, καθώς και η προσαρμογή της χώρας στην Κοινή Κλινική Αξιολόγηση σε επίπεδο Ε.Ε., στέλνουν ένα θετικό μήνυμα κατεύθυνσης.

Ωστόσο τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτά τα μέτρα δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τη συνολική δυναμική της δαπάνης. Μεταξύ 2019 και 2024, η δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση αυξήθηκε, σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 3,6%, ενώ η συνολική φαρμακευτική δαπάνη αυξανόταν με ρυθμό σχεδόν 11%. Το χρηματοδοτικό κενό εξακολουθεί να διευρύνεται και καλύπτεται σχεδόν εξ ολοκλήρου μέσω υποχρεωτικών επιστροφών.

Για τις καινοτόμες θεραπείες, ιδιαίτερα στα νοσοκομειακά φάρμακα, οι επιβαρύνσεις φτάνουν σε επίπεδα που ξεπερνούν το 70%, οδηγώντας σε καθαρές τιμές που δεν είναι βιώσιμες. Αυτό περιορίζει την πρόβλεψη, επηρεάζει τις αποφάσεις ένταξης νέων θεραπειών και, τελικά, καθυστερεί την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες για σοβαρές χρόνιες παθήσεις.

Από την πλευρά του κράτους το επιχείρημα, που συχνά αναδεικνύεται ως αιτία αυτών των προκλήσεων, είναι το υψηλό κόστος των καινοτόμων θεραπειών.

Το γνωρίζουμε, όμως, αυτό δεν είναι ακριβές. Αντίθετα, τα φαρμακευτικά προϊόντα στην Ελλάδα έχουν βάσει νομοθεσίας από τις χαμηλότερες τιμές λίστας στην Ευρώπη και επιπλέον υπόκεινται σε διαρκώς αυξανόμενες υποχρεωτικές επιστροφές.

Από την άλλη πλευρά, η αξία των καινοτόμων θεραπειών αποτυπώνεται με μετρήσιμα αποτελέσματα στην υγεία των ασθενών.

Για παράδειγμα, τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, χάρη στην πρόοδο της επιστήμης, η πενταετής επιβίωση σε σοβαρές μορφές καρκίνου έχει βελτιωθεί εντυπωσιακά. Στο μεταστατικό μελάνωμα, η πενταετής επιβίωση έχει αυξηθεί από περίπου 5% το 2010 σε περίπου 50% σήμερα και στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα σταδίου Ι από περίπου 50% σε 80%. Αντίστοιχες βελτιώσεις καταγράφονται στον γαστρικό καρκίνο από 19% σε 28% και στον μεταστατικό καρκίνο προστάτη από 26% σε 35%.

Αυτά τα στοιχεία μεταφράζονται σε πραγματικές ζωές με περισσότερο χρόνο, καλύτερη ποιότητα καθημερινότητας και δυνατότητα ενεργής συμμετοχής στην κοινωνία και στην εργασία. Η καινοτομία δεν παρατείνει απλώς την επιβίωση, αλλά μετατρέπει σοβαρές ασθένειες σε χρόνιες, διαχειρίσιμες καταστάσεις για πολλούς ασθενείς.

Παράλληλα τα καινοτόμα φάρμακα δημιουργούν αξία και για το σύστημα υγείας. Μειώνουν νοσηλείες, επιπλοκές και ανάγκες για επεμβατικές παρεμβάσεις. Είναι τεκμηριωμένο ότι κάθε 1 ευρώ επένδυσης στο φάρμακο, μπορεί να αποφέρει έως και 4 ευρώ εξοικονόμησης άλλων δαπανών υγείας, γεγονός που καθιστά την καινοτομία επένδυση και όχι κόστος.

Ποιες είναι οι βασικές προτάσεις του PIF για ένα πραγματικά ασθενοκεντρικό και βιώσιμο σύστημα;

Το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα είναι η αποκατάσταση της δυνατότητας πρόβλεψης. Το PIF και ο ΣΦΕΕ έχουμε προτείνει την ανάληψη της δημοσιονομικής ευθύνης των προστατευτικών μέτρων από το κράτος, ώστε να σταματήσει η οριζόντια μετακύλιση του κόστους των φθηνότερων σκευασμάτων στις καινοτόμες θεραπείες.

Παράλληλα απαιτούνται σαφή και ρεαλιστικά όρια συνυπευθυνότητας και δέσμευσης της Πολιτείας έναντι του επιπέδου clawback της επόμενης τριετίας, ώστε κανένα καινοτόμο φάρμακο να μην επιβαρύνεται με επίπεδα επιστροφών, που ακυρώνουν την αξία του.

Δεύτερον, χρειάζεται έγκαιρος σχεδιασμός και εφαρμογή διορθωτικών παρεμβάσεων για τα επόμενα έτη, ώστε το clawback να ακολουθήσει μια προβλέψιμη και φθίνουσα πορεία. Αυτό είναι κρίσιμο τόσο για την πρόσβαση των ασθενών, όσο και για την ικανότητα των εταιρειών να επενδύουν σε νέες θεραπείες, κλινική έρευνα και ανθρώπινο δυναμικό στη χώρα.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η λύση είναι ένα Σύμφωνο Συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας και φαρμακευτικής καινοτομίας, με κοινά συμφωνημένους στόχους, μηχανισμούς παρακολούθησης και μετρήσιμα αποτελέσματα. Ένα τέτοιο πλαίσιο έχει προταθεί από τις εταιρείες μας και μπορεί να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα θα προσφέρει στους ασθενείς της έγκαιρη πρόσβαση στην καινοτομία, διατηρώντας ταυτόχρονα τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.

Δείτε επίσης

Γεωργιάδης: Κίνητρα πιο γρήγορη έλευση καινοτόμων φαρμάκων – Αυξάνεται κατά 30% τη αμοιβή των γιατρών ΕΟΠΥΥ

Σύσκεψη Γεωργιάδη με ΣΦΕΕ, PIF και ΠΕΦ για τα φάρμακα: Το κλίμα, οι αποφάσεις και οι αντιρρήσεις