Δρ. Χρίστος Γεωργακόπουλος (ΣΦΕΕ): Γιατί οι Έλληνες ασθενείς περιμένουν πάνω από 2 χρόνια για μια νέα θεραπεία, τι έπεται

Η πρόσβαση των ασθενών στην Ελλάδα σε σύγχρονες, καινοτόμες θεραπείες αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα του εθνικού συστήματος υγείας.

Η χώρα μας παρουσιάζει μεγάλη χρονική καθυστέρηση και περιορισμένη διαθεσιμότητα σε νέα φάρμακα, με τον χρόνο αναμονής από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την αποζημίωση να ξεπερνά πλέον τις 640 ημέρες.

Ο Δρ. Χρίστος Γεωργακόπουλος, Market Access Director στον Σύνδεσμο Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), αναλύει στο Mononews τις διαρθρωτικές παθογένειες της αγοράς, από το ασφυκτικό πλαίσιο των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback και rebates) έως τις επιπτώσεις από την πρόσφατη αλλαγή στο «καλάθι» των χωρών αναφοράς.

Όπως μας εξηγεί, με την αντικατάσταση χωρών με υψηλή πρόσβαση από άλλες με χαμηλότερες επιδόσεις, οι προοπτικές για τους Έλληνες ασθενείς γίνονται ακόμη πιο δυσοίωνες, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για ριζικές μεταρρυθμίσεις και ένα σταθερό, προβλέψιμο πλαίσιο πολιτικής, που θα διασφαλίζει το δικαίωμα στη ζωή και στην υγεία.

Ακολουθεί η συνέντευξη, που μας παραχώρησε ο Δρ. Χρίστος Γεωργακόπουλος.

Κύριε Γεωργακόπουλε, ποια είναι η σημερινή εικόνα σχετικά με την πρόσβαση των ασθενών στη χώρα μας  σε νέα, καινοτόμα φάρμακα;

Η εικόνα, που προκύπτει, είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατέγραψε η εγκυρότερη πανευρωπαϊκή σχετική μελέτη «Patient’s WAIT», που διεξάγει η EFPIA σε 36 ευρωπαϊκές χώρες κάθε έτος και χρησιμοποιήθηκε από την Commission για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής νομοθεσίας, μόλις 69 από τα 168 νέα φάρμακα, που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων την περίοδο 2021–2024, έφτασαν στην Ελλάδα.

Από αυτά, μόνο τα 36 είναι πλήρως προσβάσιμα, ενώ τα υπόλοιπα διατίθενται με περιορισμούς.

Αυτό σημαίνει ότι οι ασθενείς στη χώρα μας έχουν πλήρη πρόσβαση μόνο σε 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα, περιορισμένη πρόσβαση σε ακόμη 1 στα 5, ενώ δεν έχουν καθόλου πρόσβαση στα 3 στα 5 νέα φάρμακα.

Επιπλέον, ακόμη κι όταν ένα φάρμακο είναι διαθέσιμο, η καθυστέρηση είναι σημαντική, φτάνοντας κατά μέσο όρο τις 641 ημέρες από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την αποζημίωσή του στη χώρα μας.

Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι, που οδηγούν σε αυτήν τη χαμηλή διαθεσιμότητα και πρόσβαση;

Ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες είναι το οικονομικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο λειτουργεί το φαρμακευτικό σύστημα στη χώρα μας.

Οι υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές (clawback και rebates) δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τις φαρμακευτικές εταιρείες, αποτρέποντας την εισαγωγή νέων καινοτόμων θεραπειών.

Πιο συγκεκριμένα, στα πρωτότυπα εντός προστασίας νέα καινοτόμα φάρμακα η χώρα μας έχει πανευρωπαϊκά τις φθηνότερες τιμές, επιβαρύνοντάς τα με τις μεγαλύτερες επιστροφές.

Τούτο τοποθετεί εδώ και πολλά χρόνια τη χώρα μας ως ακραία τιμή στην κατανομή των ευρωπαϊκών χωρών. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό, αλλά διαρθρωτικό.

Παράλληλα, ζητήματα όπως οι καθυστερήσεις στις διαδικασίες αποζημίωσης και η ανάγκη πιο αποδοτικής διαχείρισης της φαρμακευτικής δαπάνης εντείνουν το πρόβλημα, επηρεάζοντας άμεσα την πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες.

Ποιες εκτιμάτε ότι θα είναι οι επιπτώσεις από την αλλαγή στο «καλάθι» των χωρών, όσον αφορά στην πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε καινοτόμα φάρμακα;

Η αλλαγή στο λεγόμενο «καλάθι» των χωρών αναφοράς, δηλαδή των χωρών που χρησιμοποιούνται για την δυνατότητα αίτησης αποζημίωσης των φαρμάκων στη χώρα μας, αναμένεται να επιδεινώσει έτι περαιτέρω τόσο τον αριθμό των διαθέσιμων καινοτόμων φαρμάκων, όσο και τους χρόνους πρόσβασης των ασθενών στην Ελλάδα σε αυτά.

Η διαφοροποίηση αυτή, που με πρόσφατο νομοσχέδιο επέφερε η Πολιτεία, δεν είναι τυχαία.

Οι χώρες, που αφαιρούνται από το «καλάθι», εμφανίζουν σημαντικά μεγαλύτερη διαθεσιμότητα και μικρότερους χρόνους πρόσβασης σε νέα φάρμακα.

Συγκεκριμένα η Γερμανία έχει χρόνο αναμονής 158 ημέρες και διαθεσιμότητα 93%, ενώ η Αυστρία και η Ιταλία κινούνται επίσης σε εξαιρετικά ικανοποιητικά επίπεδα (363 και 461 ημέρες και διαθεσιμότητες 85% και 79% αντίστοιχα).

Αντίθετα οι χώρες, που προστίθενται στο νέο «καλάθι», παρουσιάζουν υψηλότατους χρόνους πρόσβασης. Η Σλοβενία με 596 ημέρες, η Τσεχία με 659 ημέρες και η Πολωνία με 714 ημέρες. Ιδιαίτερα χαμηλές είναι και οι διαθεσιμότητες, η Σλοβενία με 51%, η Τσεχία με 50% και η Πολωνία με 46%.

Κατά συνέπεια η αντικατάσταση χωρών, όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Ιταλία, από χώρες όπως η Πολωνία, η Σλοβενία και η Τσεχία, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει στο άμεσο μέλλον σε 37% λιγότερα καινοτόμα φάρμακα στη χώρα μας, που θα φτάνουν με πρόσθετες καθυστερήσεις, περίπου τριών μηνών.

Αυτή η αλλαγή στη σύνθεση του «καλαθιού» επηρεάζει άμεσα το σύστημα αποζημίωσης στην Ελλάδα. Όταν οι χώρες αναφοράς έχουν μικρότερη διαθεσιμότητα και μεγαλύτερες καθυστερήσεις στην εισαγωγή και αποζημίωση φαρμάκων, αυτό μεταφράζεται σε αντίστοιχες καθυστερήσεις και για την ελληνική αγορά.

Με άλλα λόγια, το νέο «καλάθι» τείνει να «μεταφέρει» πιο αργούς ρυθμούς πρόσβασης, επηρεάζοντας αρνητικά τόσο τη διαθεσιμότητα, όσο και τον χρονισμό των νέων θεραπειών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η αλλαγή αυτή θα επιβαρύνει περαιτέρω έναν ήδη υψηλό μέσο χρόνο αναμονής. Σήμερα ο χρόνος από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την αποζημίωση στην Ελλάδα ανέρχεται σε 641 ημέρες. Με την προσθήκη περίπου 79 επιπλέον ημερών, λόγω της νέας σύνθεσης του «καλαθιού», η συνολική αναμονή εκτιμάται ότι θα υπερβεί τις 730 ημέρες, δηλαδή τα δύο έτη.

Οι συνέπειες αυτής της εξέλιξης είναι πολλαπλές. Πρώτον, οι ασθενείς ενδέχεται να καθυστερούν σημαντικά να αποκτήσουν πρόσβαση σε θεραπείες, που μπορεί να είναι κρίσιμες για την υγεία τους ή ακόμη και σωτήριες. Δεύτερον, αυξάνεται η ανισότητα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου οι ασθενείς έχουν ταχύτερη πρόσβαση σε νέες θεραπευτικές επιλογές.

Ποιες αλλαγές ή παρεμβάσεις προτείνει ο ΣΦΕΕ, για να βελτιωθεί η κατάσταση;

Η αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην πρόσβαση απαιτεί έναν συνδυασμό πολιτικών και μεταρρυθμίσεων.

Πρώτον, είναι απαραίτητος ο επαναπροσδιορισμός της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.

Δεύτερον, χρειάζεται βελτίωση της αποδοτικότητας της δαπάνης, μέσω ελέγχων στη συνταγογράφηση, εφαρμογής μεταρρυθμίσεων και αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων.

Επιπλέον, τονίζεται η ανάγκη για ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο πολιτικής, όπως ένα τριετές πρόγραμμα με διαφάνεια, συνυπευθυνότητα φαρμακοβιομηχανίας και Πολιτείας και σαφείς κανόνες. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα δώσει τη δυνατότητα στις φαρμακευτικές εταιρείες να προγραμματίσουν επενδύσεις και να ενισχύσουν την παρουσία τους στην Ελλάδα, διασφαλίζοντας ότι οι ασθενείς θα αποκτούν έγκαιρα πρόσβαση στις θεραπείες, που χρειάζονται.

Ο τελικός στόχος είναι ένα βιώσιμο σύστημα υγείας, που μειώνει τις ανισότητες και παρέχει καθολική και έγκαιρη φροντίδα σε όλους τους πολίτες.

Δείτε επίσης

Νίκος Παπανδρέου στο mononews: Το «Σχέδιο Ευρώπη» για την κατάργηση της εξάρτησης από τις τρίτες χώρες στα κρίσιμα φάρμακα

ΣΦΕΕ: «Ασπίδα» για τους ασθενείς ζητά η φαρμακοβιομηχανία – Εκτός πρόσβασης το 80% των νέων θεραπειών