Μετρό Γραμμή 4: Μπλόκο του ΥΠΕΝ στην μελέτη για τον σταθμό «Ευαγγελισμός»

Στην επιστροφή – μη έγκριση της Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΤΕΠΕΜ) για τον προσωρινό εργοταξιακό χώρο του σταθμού «Ευαγγελισμός» της Γραμμής 4 του Μετρό προχώρησε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), κρίνοντας ότι δεν τεκμηριώνεται επαρκώς η επιλογή της προτεινόμενης χωροθέτησης στο Πάρκο Ριζάρη.

Η απόφαση έρχεται έπειτα από μια πολύμηνη διαδικασία γνωμοδοτήσεων, ενστάσεων και αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που αναμένεται να προκαλέσουν οι εργασίες στο Πάρκο Ριζάρη, έναν από τους πιο πολύτιμους  χώρους πρασίνου στο κέντρο της Αθήνας.

Η μελέτη που βρέθηκε στο επίκεντρο

Ειδικότερα, η ΤΕΠΕΜ κατατέθηκε στο ΥΠΕΝ έναν χρόνο πριν, τον Μάιο του 2025 και αφορούσε τη χωροθέτηση του προσωρινού εργοταξίου που θα εξυπηρετήσει την κατασκευή του σταθμού «Ευαγγελισμός» της νέας Γραμμής 4. Σύμφωνα με τον φάκελο, η μελέτη είχε συνταχθεί λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθύνσεις της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας (2023), η οποία είχε θέσει ως βασική προϋπόθεση την προστασία του Πάρκου Ριζάρη και τη διερεύνηση λύσεων που θα περιόριζαν στο ελάχιστο τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Ειδικότερα, στη νέα μελέτη, η εργοταξιακή κατάληψη είχε περιοριστεί σε 6.263 τ.μ., εκ των οποίων 4.817 τ.μ. εντός του Πάρκου Ριζάρη. Σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, η επέμβαση στο πάρκο μειώνεται κατά 1.728 τ.μ., γεγονός που, σύμφωνα με τη μελέτη, διασώζει 56 φυτικές μονάδες (23 δέντρα και 33 θάμνους).

Παράλληλα, περιλάμβανε και προσωρινές εργοταξιακές καταλήψεις επί πεζοδρομίων και οδοστρώματος, με βασική κυκλοφοριακή παρέμβαση τη μονοδρόμηση της οδού Ριζάρη και την κατάργηση του ρεύματος κυκλοφορίας προς τη λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου.

Ωστόσο, κατά την αξιολόγηση του φακέλου προέκυψαν σημαντικές αντιδράσεις τόσο από φορείς όσο και από δημόσιες υπηρεσίες.

Σημειώνεται πως ο σταθμός «Ευαγγελισμός» παραμένει μέχρι σήμερα ο μοναδικός της Γραμμής 4 όπου δεν έχουν ξεκινήσει ούτε οι πρόδρομες εργασίες.

Οι ενστάσεις Πατέρα και Δούκα 

Καθοριστικό ρόλο στην πορεία των γνωμοδοτήσεων έπαιξαν οι ενστάσεις που υποβλήθηκαν μετά την κατάθεση της μελέτης.

Από τη μία πλευρά, ο εφοπλιστής Νικόλας Πατέρας και το κοινωφελές ίδρυμα «Νικόλας Δ. Πατέρας» στις 7.7.2025 κατέθεσαν υπόμνημα με το οποίο αμφισβητούσαν την επάρκεια της περιβαλλοντικής τεκμηρίωσης.

Από την άλλη, ο Δήμος Αθηναίων στις 11.6.2025 προχώρησε σε επίσημη ένσταση και ομόφωνα αρνητική γνωμοδότηση, υποστηρίζοντας ότι η προτεινόμενη λύση επιβαρύνει υπέρμετρα το Πάρκο Ριζάρη και δεν εξαντλεί τις δυνατότητες αναζήτησης εναλλακτικών χωροθετήσεων.

Παράλληλα, ο Δήμος επισήμανε ότι οποιαδήποτε λύση θα πρέπει να περιορίζει στο ελάχιστο δυνατό τις κυκλοφοριακές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην ευρύτερη περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι το πράσινο του πάρκου αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της περιβαλλοντικής ισορροπίας στο κέντρο της πόλης.

Θετική στάση μόνο από το Υπουργείο Πολιτισμού

Η μοναδική υπηρεσία που δεν εξέφρασε ουσιαστικές αντιρρήσεις ήταν η Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού. Με τη γνωμοδότησή της έκρινε ότι το έργο μπορεί να προχωρήσει από πλευράς προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, θέτοντας συγκεκριμένους όρους για την παρακολούθηση των εργασιών.

Η συγκεκριμένη γνωμοδότηση δεν αφορούσε τις περιβαλλοντικές συνέπειες του έργου, αλλά αποκλειστικά ζητήματα αρχαιολογικής προστασίας.

Οι δασικές υπηρεσίες αμφισβητούν τη μελέτη

Ακόμη πιο αυστηρή ήταν η αξιολόγηση των δασικών υπηρεσιών του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Η Διεύθυνση Δασών Αθηνών, μέσω αναλυτικής αναφοράς, διαπίστωσε ότι η προτεινόμενη επέμβαση οδηγεί στην απομάκρυνση σημαντικού αριθμού δέντρων χωρίς να αποδεικνύεται επαρκώς ότι έχουν εξαντληθεί όλες οι δυνατότητες περιορισμού της απώλειας πρασίνου.

Οι δασικές υπηρεσίες υποστήριξαν ότι η ΤΕΠΕΜ δεν παρουσιάζει επαρκή διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων χωροθέτησης των εργοταξιακών εγκαταστάσεων και δεν περιλαμβάνει συγκριτική αξιολόγηση διαφορετικών σεναρίων με σαφή και μετρήσιμα περιβαλλοντικά κριτήρια. Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στην αναφορά, δεν τεκμηριώνεται ότι η επιλεγμένη λύση αποτελεί την καλύτερη δυνατή επιλογή για την προστασία της υφιστάμενης βλάστησης.

Η απόφαση του ΥΠΕΝ: Επιστροφή του φακέλου

Υπό το βάρος των παραπάνω γνωμοδοτήσεων, η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του ΥΠΕΝ αποφάσισε να μην εγκρίνει την ΤΕΠΕΜ. Στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο καταγράφηκε ως αποτέλεσμα της διαδικασίας η «Μη Έγκριση ΤΕΠΕΜ», ενώ ο φάκελος επιστράφηκε στον φορέα του έργου για νέες ενέργειες.

Το υπουργείο ζητά πλέον να αναζητηθεί, μέσα από συστηματική διερεύνηση νέων εναλλακτικών λύσεων, η βέλτιστη χωροθέτηση τόσο της εισόδου του σταθμού όσο και των εργοταξιακών εγκαταστάσεων. Στόχος είναι να αποφευχθεί ή να περιοριστεί ουσιωδώς η επέμβαση στο Πάρκο Ριζάρη και παράλληλα να μειωθούν οι κυκλοφοριακές και περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις στην περιοχή.

Το βάρος της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας

Στο έγγραφο του ΥΠΕΝ γίνεται επανειλημμένη αναφορά στην απόφαση 2274/2023 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο για την εξέταση της υπόθεσης.

Να θυμίσουμε ότι η υπόθεση του σταθμού «Ευαγγελισμός» βρέθηκε στο επίκεντρο δικαστικής διαμάχης από το 2022, όταν ο εφοπλιστής Νίκος Πατέρας και ομάδα πολιτών προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της χωροθέτησης του εργοταξίου στο Πάρκο Ριζάρη, επικαλούμενοι τις επιπτώσεις στο πράσινο της περιοχής. Με απόφασή του το 2023, το ΣτΕ ζήτησε την επικαιροποίηση της περιβαλλοντικής μελέτης και την περαιτέρω διερεύνηση λύσεων που θα περιορίζουν τις επιπτώσεις στο πάρκο.

Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο είχε ξεκαθαρίσει ότι η ΤΕΠΕΜ πρέπει να έχει ως βασικό αντικείμενο την κατά το δυνατόν ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της κατασκευής του σταθμού στο Πάρκο Ριζάρη. Μάλιστα, είχε επισημάνει ότι η μελέτη μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε τροποποίηση του αρχικού σχεδιασμού του έργου, εφόσον αυτό κρίνεται αναγκαίο για την προστασία του περιβάλλοντος.

Το ΥΠΕΝ θεωρεί ότι η υποβληθείσα μελέτη δεν τεκμηρίωσε επαρκώς πως ανταποκρίνεται σε αυτή την απαίτηση του ΣτΕ, γεγονός που αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους της απόρριψής της.

Τι σημαίνει η εξέλιξη για τη Γραμμή 4

Η εξέλιξη αυτή προσθέτει έναν ακόμη βαθμό δυσκολίας στο έργο της Γραμμής 4 του Μετρό, που κατασκευάζει η ΑΒΑΞ με στόχο την ολοκλήρωσή του το 2032, καθώς ανατρέπει μέρος του σχεδιασμού για το επίμαχο τμήμα και τις παρεμβάσεις στο Πάρκο Ριζάρη.

Η «Ελληνικό Μετρό» καλείται πλέον να επανυποβάλει νέα ή σημαντικά αναθεωρημένη ΤΕΠΕΜ, η οποία θα πρέπει να αποδεικνύει ότι εξετάστηκαν εξαντλητικά όλες οι εναλλακτικές λύσεις και ότι η τελική επιλογή είναι εκείνη που εξασφαλίζει τη μικρότερη δυνατή περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Διαβάστε επίσης:

«Μωβ Γραμμή»: H νέα Γραμμή 5 του μετρό με 20 σταθμούς, από τον «Ευαγγελισμό» έως τη Δυτική Αθήνα

Νίκος Ταχιάος: Τέλος Ιουλίου το Μετρό στην Καλαμαριά – Το 2027 το Flyover