Ξένια Κούρτογλου στο mononews: «Αν δεν ξέρεις από ανθρώπους, δεν ξέρεις από επιχειρήσεις»

Σε μια εποχή όπου τα δεδομένα πολλαπλασιάζονται εκθετικά, η Τεχνητή Νοημοσύνη αναδιαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο επιχειρήσεις και οργανισμοί λαμβάνουν αποφάσεις και η συμπεριφορά του καταναλωτή μεταβάλλεται ταχύτερα από ποτέ, το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν βρίσκεται απλώς στην κατοχή περισσότερης πληροφορίας. Βρίσκεται στην ικανότητα να μετατρέπεις την πληροφορία σε γνώση, τη γνώση σε πρόβλεψη και την πρόβλεψη σε σωστή απόφαση.

Η Ξένια Κούρτογλου βρίσκεται εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες ακριβώς σε αυτή τη διασταύρωση: Εκεί όπου τα data συναντούν την ανθρώπινη συμπεριφορά και η τεχνοκρατική ανάλυση αποκτά στρατηγικό νόημα. Από την ίδρυση της Focus Bari το 1988 και την καθιέρωση της έρευνας BARI στην ελληνική αγορά, μέχρι την πρώιμη συστηματική καταγραφή της κινητής τηλεφωνίας και του Διαδικτύου και τη σημερινή εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η επαγγελματική της διαδρομή είναι ταυτόχρονα και μια ιδιότυπη καταγραφή του μετασχηματισμού του Έλληνα καταναλωτή.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, είναι ότι πίσω από τη γλώσσα των μετρήσεων, των τάσεων, των clusters και των προβλέψεων αναδύεται μια σταθερά: ο άνθρωπος. Γιατί ακόμη και στην εποχή των αλγορίθμων, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο τι κάνει ο καταναλωτής, αλλά γιατί το κάνει. Και αυτή ακριβώς η αναζήτηση του «γιατί» συνδέει φαινομενικά διαφορετικές πτυχές της πορείας της Ξένιας Κούρτογλου: την έρευνα αγοράς με το business coaching, την επιχειρηματικότητα με την αυτοηγεσία και την ανάλυση της ανθρώπινης συμπεριφοράς με την ψυχική ανθεκτικότητα.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για την αγορά που αλλάζει, για έναν καταναλωτή περισσότερο ψηφιακό και κατακερματισμένο, για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα όρια των data, αλλά και για τις ανθρώπινες δεξιότητες που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη αξία σε ένα περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας. Και παράλληλα ανοίγει ένα περισσότερο προσωπικό κεφάλαιο: τις δυσκολίες που διαμόρφωσαν τη δική της αντίληψη περί ανεξαρτησίας, την εμπειρία της ως γυναίκας επιχειρηματία και τη φιλοσοφία πίσω από το νέο της βιβλίο «Το τούνελ – 49+2 ιστορίες ψυχικής ανθεκτικότητας».

Από την έρευνα αγοράς μέχρι την ψυχική ανθεκτικότητα, το νήμα τελικά παραμένει το ίδιο: να μπορείς να διαβάζεις σωστά την αλλαγή – και να είσαι έτοιμος όχι απλώς να την αντέξεις, αλλά να εξελιχθείς μέσα από αυτήν.

Ξεκινώντας την καριέρα σας στην έρευνα αγοράς το 1985, ενώ ήσασταν ακόμη φοιτήτρια και μητέρα της μικρής σας κόρης, τι σας ώθησε να ιδρύσετε τη Focus Bari το 1988 και ποιες ήταν οι αρχικές σας προσδοκίες και το όραμά σας για την εταιρεία τότε;

Η αλήθεια είναι ότι τότε, το 1988 που ξεκινούσα, ήμουν άπειρη ως επιχειρηματίας.  Όμως είχα πάντα ως έμπνευση την ανάγκη των πελατών για σίγουρες αποφάσεις, μέσα από την καθοδήγηση των ίδιων των καταναλωτών τους.  Κι αυτή ήταν, είναι και θα είναι η αποστολή μας.  Να βοηθάμε τις επιχειρήσεις να αναπτύσσονται υγιώς μέσα από τη βαθιά κατανόηση των ανθρώπων τους: Των πελατών, των συνεργατών, όλων των stakeholders τους.  Γιατί έχω διαπιστώσει πως πολλοί επιχειρηματίες και υψηλόβαθμα στελέχη, παρά τις γνώσεις και την εμπειρία τους, μπορεί να ξεχνάνε πως μόνο κατανοώντας τους ανθρώπους, και αναπτύσσοντας ενσυναίσθηση μπορούμε να δημιουργούμε πετυχημένες ομάδες, μπράντες και εταιρείες.

Η Focus Bari εξελίχθηκε σε μια από τις μεγαλύτερες ελληνικές εταιρείες έρευνας καταναλωτή. Ποιες ήταν οι βασικές αξίες ή αρχές που θέσατε εξαρχής για να χτίσετε αυτήν την εμπιστοσύνη, και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στο ξεκίνημά σας;

Ξεκινώντας, μπήκαμε στα «βαθιά νερά» λανσάροντας στην Ελλάδα την έρευνα BARI, το «νόμισμα της αγοράς» για το Ραδιόφωνο και τον Τύπο.  Και καταφέραμε να την καθιερώσουμε για 30 χρόνια χάρις στην απόλυτη δεοντολογία, τις διεθνώς επικρατούσες μεθοδολογίες, την ποιότητα, τη διαφάνεια και την αξιοπιστία που δημιούργησε την εμπιστοσύνη όλης της αγοράς στο όνομά μας.  Επίσης πρωταρχικές αξίες μας η προσήλωση στην απόλυτη κάλυψη των αναγκών των πελατών μας, καθώς και η προσφορά του «beyond the extra mile»: Δεν προσφέραμε απλά data και πληροφορίες, αλλά πηγαίναμε πολύ περισσότερο, στο να δώσουμε στρατηγικές κατευθύνσεις και προτάσεις, πάντα λαμβάνοντας υπ’ όψη τις ιδιαιτερότητες του κάθε πελάτη.  Και σήμερα, 38 χρόνια μετά από την ίδρυσή μας, εξακολουθούμε με τον ίδιο ενθουσιασμό και τις ίδιες αξίες, κάτι που εκτιμούν οι επιχειρήσεις που συνεργάζονται μαζί μας και συνεχώς επανέρχονται.

Έχετε αναφέρει ότι η Focus Bari παρακολουθούσε από πολύ νωρίς σημαντικές τεχνολογικές εξελίξεις στην Ελλάδα, όπως η διείσδυση της κινητής τηλεφωνίας και του Διαδικτύου. Πώς πιστεύετε ότι αυτές οι πρώιμες έρευνες διαμόρφωσαν την αντίληψή σας για τους Έλληνες καταναλωτές και την αγορά;

Το πιο σημαντικό, αποκλειστικό θα έλεγα, χαρακτηριστικό μας, είναι η έγκαιρη καταγραφή των τάσεων της αγοράς και της κοινωνίας πριν ακόμη αυτές επικρατήσουν.  Αυτό το «περιουσιακό» μας στοιχείο μας δίνει τη δυνατότητα να μπορούμε να προβλέπουμε και να συμβουλεύουμε τους πελάτες μας ανάλογα.  Παράλληλα, κάθε νέο φαινόμενο, ξεκινούσαμε να το μετράμε από την γέννησή του, να παρακολουθούμε την εξέλιξή του και να ενημερώνουμε την αγορά καθώς εξελίσσεται.  Αυτές οι πρωτοβουλίες, όπως η κινητή τηλεφωνία που τη μετράμε από το 1993, το ίντερνετ που μετράμε από το 1995, μας δίνουν τη δυνατότητα να καταγράφουμε βήμα-βήμα τις εξελίξεις και πώς αυτές επηρεάζουν την καθημερινότητα και τελικά την ζωή των Ελλήνων.  Όταν «αποκωδικοποιούμε» αυτές τις τάσεις, έχουμε τη δυνατότητα να εξηγήσουμε πολλές από τις αλλαγές που συμβαίνουν, αλλά και να προβλέψουμε αυτές που έρχονται, όπως για παράδειγμα ότι πλέον πάνω από επτά στους δέκα Έλληνες σήμερα χρησιμοποιούν εργαλεία ΑΙ!

Μου δίνετε μια καλή «πάσα» για την επόμενη ερώτηση. Η τεχνητή νοημοσύνη γνωρίζει όλο και περισσότερα για τον καταναλωτή και μπορεί πλέον να αναλύει τεράστιους όγκους δεδομένων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Η κλασική έρευνα αγοράς κινδυνεύει να γίνει obsolete ή, αντίθετα, γίνεται πιο απαραίτητη από ποτέ για να καταλάβουμε το «γιατί» πίσω από τα data;

Εκτός από την Τεχνητή Νοημοσύνη, εδώ και πολλά χρόνια υπάρχουν κι άλλοι τρόποι που οι εταιρείες μπορούν να αντλούν πληροφορίες για τους καταναλωτές τους: Από τα συστήματα ERP/CRM, από τις Loyalty Cards, αλλά και από αυτόματους τρόπους ανταπόκρισης, ειδικά σε έρευνες ικανοποίησης κλπ. Και κατά ένα μέρος, αυτοί οι μηχανισμοί μπορούν να παράξουν αρκετές και ασφαλείς πληροφορίες, εφ’ όσον αξιοποιούνται και ραπορτάρονται με τους κατάλληλους τρόπους.  Όμως δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την άμεση επαφή με τους καταναλωτές σε επίπεδο βαθύτερης ανίχνευσης, ούτε και – όπως πολύ σωστά αναφέρετε – το «γιατί» πίσω από τα data.  Και σίγουρα, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την εμπειρία και τη «μετα-γνώση» που έχει ενσωματώσει ένας επιστήμονας της Έρευνας Αγοράς.

Πώς βλέπετε σήμερα τον Έλληνα online καταναλωτή; Έχει ωριμάσει πραγματικά το ηλεκτρονικό εμπόριο στην Ελλάδα ή εξακολουθούμε να έχουμε έναν καταναλωτή που ψάχνει online, συγκρίνει παντού και τελικά αγοράζει με βασικό κριτήριο την τιμή και την προσφορά;

Αυτό που βλέπουμε είναι η μεγάλη εξάπλωση της online διάδρασης είτε αποκλειστικά, είτε σε συνδυασμό με τα φυσικά κανάλια.  Επίσης βλέπουμε μεγάλη εξάπλωση των retail shopping applications, που φτάνουν να γίνονται και «ασχολία ελεύθερου χρόνου» ή «χάζι όταν κάπου περιμένω, βαριέμαι, ή δεν έχω κάτι άλλο να κάνω».  Αυτό που σίγουρα παρατηρούμε είναι η μεγάλη εξοικείωση με τρόπους αναζήτησης και πληρωμής, χωρίς το άγχος που υπήρχε παλιότερα, και όσο τα ηλεκτρονικά καταστήματα εξελίσσονται και προσφέρουν αυτό που λέμε «seamless» εμπειρία σε όλα τα κανάλια, οι ηλεκτρονικές αγορές θα διευκολύνονται ακόμα περισσότερο.

Οι νεότερες γενιές ενημερώνονται όλο και περισσότερο μέσα από social media, creators και αλγορίθμους και λιγότερο μέσα από τα παραδοσιακά media brands. Πρόκειται απλώς για αλλαγή καναλιού ή για μια πολύ βαθύτερη αλλαγή στο ποιον εμπιστευόμαστε; Και τι σημαίνει αυτό για την επιρροή και την αξία των παραδοσιακών ΜΜΕ;

Αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει είναι πως το κοινό πλέον χωρίζεται σε μικρότερα clusters που διαφοροποιούνται μέσα από συνδυασμό δημογραφικών και ενδιαφερόντων, οπότε το βασικό χαρακτηριστικό για το σύνολο των Μέσων είναι ο κατακερματισμός. Παράλληλα, είναι ξεκάθαρο ότι η παραδοσιακή τηλεόραση κρατάει τη δύναμή της στις μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ οι νέοι καταναλώνουν τηλεοπτικό περιεχόμενο μέσα από πλατφόρμες.  Το Μέσο που φαίνεται να κρατάει αρκετά δυναμικά είναι το Ραδιόφωνο, που, παρ’ ότι έχει χάσει μέρος των πολύ νεαρών ηλικιών, εξακολουθεί να ακολουθεί τον ακροατή σε διαφορετικούς χώρους και τον συντροφεύει στις διαδρομές του.  Επίσης το Ραδιόφωνο, σε έρευνες εικόνας Μέσων που έχουμε διεξάγει, φαίνεται ότι είναι το Μέσο με την πιο θετική εικόνα στο κοινό.

Ως ελληνικό μέλος του διεθνούς δικτύου ερευνών IRIS, ποιες ευκαιρίες και προσδοκίες δημιουργούνται για εσάς; Πώς αξιοποιείται αυτή η διεθνής συνεργασία στην καθημερινή δουλειά της Focus Bari;

Στο δίκτυο IRIS (International Research Institutes) ανήκουμε από το 1991, συναντιόμαστε δύο φορές τον χρόνο σε διαφορετική χώρα κάθε φορά, και έχουμε συνεργαστεί τόσο για τοπικούς πελάτες που δραστηριοποιούνται σε άλλες χώρες, όσο και με τη συμμετοχή μας σε διεθνή πρότζετς.  Μέσα από τη συμμετοχή μας ανταλλάσσουμε τεχνογνωσία και παρακολουθούμε τις διεθνείς εξελίξεις στον χώρο μας, και πολλές από αυτές εφαρμόζουμε και στην Ελλάδα.

Διδάξατε Έρευνα Αγοράς στο Πάντειο Πανεπιστήμιο για 14 χρόνια. Τι σας έμαθε αυτή η διδακτική εμπειρία για το αντικείμενο και πώς επηρέασε την προσέγγισή σας στην έρευνα αγοράς και στην επιχειρηματική σας πορεία;

Ήταν μια μοναδική εμπειρία και για μένα και για τους φοιτητές μου.  Σκεφτείτε ότι κάθε χρόνο είχα περίπου 70 φοιτητές και το μάθημά μου ήταν κυρίως μέσα από case studies από την αγορά, πράγμα που βοηθούσε τα παιδιά να εμπεδώνουν τη θεωρητική διδασκαλία πολύ πιο αποτελεσματικά.  Κάθε χρονιά δημιουργούσα μια έρευνα που υλοποιούσαν οι ίδιοι οι φοιτητές μέσα από συνεντεύξεις που έκαναν οι ίδιοι, πάνω σε αντικείμενο κοντά στα ενδιαφέροντά τους, και στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας τις υποδομές της εταιρείας μου, έβγαζα τα αποτελέσματα και κάναμε παρουσίαση μαζί με τις ομάδες των φοιτητών.  Και σήμερα στην αγορά μας, τοπικά και στο εξωτερικό είναι πάρα πολλά τα στελέχη καριέρας που υπήρξαν φοιτητές μου, και νιώθω περήφανη για την εξέλιξή τους!

Το 2012 συνιδρύσατε το δίκτυο iforU για τη στήριξη της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Τι στόχους είχατε θέσει για αυτή την πρωτοβουλία και τι αλλαγές παρατηρείτε από τότε στην ελληνική κοινωνία και επιχειρηματική σκηνή όσον αφορά τις γυναίκες επιχειρηματίες;

Εκείνη η πρωτοβουλία ήταν η πρώτη που στήριξε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα μέσα από mentoring και networking. Βοηθήσαμε πάνω από 80 γυναικείες επιχειρήσεις να δημιουργηθούν και να εξελιχθούν και κάποιες από αυτές κατάφεραν να περάσουν και τα Ελληνικά σύνορα και αναπτυχθούν διεθνώς.  Ο στόχος μας ήταν να ενθαρρύνουμε τις γυναίκες να τολμήσουν να κάνουν εκείνα τα βήματα που θα τις βοηθούσαν να πραγματοποιήσουν τα επιχειρηματικά τους όνειρα.  Σήμερα, υπάρχουν πολλές τέτοιες προσπάθειες και η αλήθεια είναι πως βλέπουμε πλέον πολύ περισσότερες γυναίκες επιχειρηματίες να εξελίσσονται δυναμικά.

Είστε ενεργά μέλος του οικοσυστήματος start-ups, συνεργαζόμενη ως μέντορας με το egg Accelerator (Eurobank) από το 2012. Τι έχετε μάθει μέχρι τώρα από την καθοδήγηση νέων επιχειρηματιών και πώς αυτές οι εμπειρίες επηρεάζουν τη δική σας πορεία;

Αυτό που έμαθα και μάλιστα δημιούργησα και ως «Πυραμίδα 15 Θεμελίων Λίθων Επιτυχίας» για όλα τα startups είναι πως το μεγάλο «κλειδί» επιτυχίας τους είναι η ομάδα τους, οι άνθρωποί τους.  Πόσο αφοσιωμένοι είναι, πόσο έτοιμοι να «πολεμήσουν» για την ιδέα τους, πόσο μαθαίνουν από τις αποτυχίες τους, πόσο καλοί ομαδικοί παίκτες είναι.  Στην εμπειρία μου έχω αρκετές επιχειρήσεις για τις οποίες νιώθω περήφανη που στήριξα, και σήμερα βλέπω να έχουν εξελιχθεί με επιτυχία στην αγορά.

Το νέο σας βιβλίο, «Το τούνελ – 49+2 ιστορίες ψυχικής ανθεκτικότητας», χρησιμοποιεί το σκοτεινό τούνελ ως μεταφορά για τις δύσκολες στιγμές της ζωής. Τι σας οδήγησε σε αυτήν την επιλογή και πώς πιστεύετε ότι θα βοηθήσει τους αναγνώστες να βρουν φως στο τέλος του τούνελ;

Μέσα από τη δική μου εμπειρία, από ανθρώπους που γνωρίζω, και από το ευρύτερο περιβάλλον και κλίμα που επικρατεί στην Ελλάδα εδώ και περίπου 15 χρόνια που βρισκόμαστε σε ένα «perma-crisis», έχω διαπιστώσει πως πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να ανακάμψουν όταν οι συνθήκες αλλάζουν απότομα, όταν η ζωή τους δίνει ένα «χαστούκι».  Και το συναντάμε ακόμα και σε νέες ηλικίες αυτό.  Γι’ αυτό θέλησα μέσα από το βιβλίο μου να εμπνεύσω και να βοηθήσω όσο περισσότερους ανθρώπους μπορώ να συνειδητοποιήσουν πως τα «τούνελ» θα τα συναντούν στο δρόμο τους, θέλουν δεν θέλουν.  Και αντί να τα φοβούνται ή να τα εχθρεύονται, να αποκτήσουν εκείνη την οπτική που θα τους βοηθήσει να τα περάσουν γρήγορα και να βγουν στο φως πιο σοφοί και πιο δυνατοί.

Γιατί στην ζωή, δεν μπορούμε να ελέγξουμε αυτά που δεν περνάνε από το χέρι μας, όπως τις συνθήκες, την τεχνολογία, τις επιλογές, αποφάσεις και συμπεριφορές των άλλων.  Όμως, αυτό που σίγουρα μπορούμε να ελέγξουμε είναι η στάση που θα πάρουμε, το πόσο χρόνο θα αναλώσουμε μέχρι να ανακτήσουμε την ψυχραιμία μας και να αναζητήσουμε τις διεξόδους και τις λύσεις.

Γράφετε ότι από την ηλικία των 17 ετών έχετε περάσει πολλά προσωπικά «τούνελ» στη ζωή σας. Μπορείτε να μοιραστείτε μια από τις πιο δύσκολες εμπειρίες σας και τι μαθήματα αντλήσατε βγαίνοντας από αυτήν;

Ας πάρουμε την πρώτη, στα 17 μου:  Ο πατέρας μου, πολύ αυστηρός και με την παλιά νοοτροπία του, θεωρούσε ότι «το αγόρι το σπουδάζουμε, και το κορίτσι το παντρεύουμε».  Αποφάσισε λοιπόν να με παντρέψει στα 17 μου με προξενιό.  Εκεί λοιπόν που οι συμμαθήτριές μου έκαναν όνειρα για σπουδές, εγώ έβλεπα μπροστά μου «κλειστή πόρτα» στα Πανεπιστήμια…  Και τότε, αναδείχθηκε σε μένα η τεράστια αξία της αυτονομίας και της ανεξαρτησίας:  Να μπορέσω να έχω τα δικά μου χρήματα, ώστε να μην μπορεί κανείς να μου επιβάλει το πώς θα ζήσω.  Με αυτή την αξία και με την εργατικότητά μου αργότερα σπούδασα, δούλευα ταυτόχρονα, στη συνέχεια έγινα και μαμά και μεγάλωνα την κόρη μου μόνη μου, αλλά πάντα πίστευα στη δική μου δύναμη, σ’ αυτή στηριζόμουν.  Αυτή η αξία με ακολούθησε και όταν δημιούργησα την εταιρεία μου, που με τις πολύ δυνατές υπηρεσίες και τη δεοντολογία της έμεινε πάντα ανεξάρτητη και αυτοδύναμη.

Έτσι λοιπόν, αυτό που φαινόταν ένα σκοτεινό τούνελ τότε, τελικά μέσα από τη διέλευσή του βγήκα σίγουρα πιο δυνατή!  Και πολύ αργότερα κατάφερα να συγχωρέσω και τον πατέρα μου, που αγαπούσα και θαύμαζα απεριόριστα – παρά την αυστηρότητά του – γιατί ανέπτυξα ενσυναίσθηση και κατάλαβα πως το κίνητρό του ήταν το «καλό μου» μέσα από τη δική του οπτική.

Στο βιβλίο παρουσιάζετε μια μέθοδο επτά σταδίων («Επτά Α») που ακολουθείται μετά από μεγάλη απώλεια. Ποια είναι τα βασικά στάδια αυτής της μεθόδου και πώς μπορεί κάποιος να τα εφαρμόσει για να ανακάμψει από μια κρίση;

Είναι μια διεργασία που όλοι περνάμε μέσα από τα μεγάλα «τούνελ» της ζωής:  Ξεκινώντας από την Αναγνώριση, συνειδητοποιούμε τι μας έχει συμβεί, γιατί όταν κάτι πονάει πολύ, υπάρχει ο ψυχικός μηχανισμός της άρνησης, γιατί δεν αντέχει τον πόνο.  Στη συνέχεια είναι σημαντικό το στάδιο της Αποδοχής, το να δεχτούμε δηλαδή το γεγονός, ακόμα κι αν δεν το επιλέξαμε, δεν συμφωνούμε και μας δυσκολεύει.  Μετά καλό είναι να περάσουμε στην Αυτοπαρατήρηση, ώστε να αρχίσουμε να συνειδητοποιούμε τι σκεφτόμαστε, τι νιώθουμε, τι επιλέγουμε να κάνουμε και αν αυτές οι επιλογές μας βοηθούν να προχωρήσουμε ή μας κρατάνε πίσω.  Για παράδειγμα, αν κάποιος περνάει έναν οδυνηρό χωρισμό, το να συζητάει συνέχεια το θέμα, το να ψάχνει να μαθαίνει τι κάνει ο/η πρώην, το να σκέφτεται ότι η σχέση που είχε ήταν καταπληκτική, και άλλα παρόμοια, δεν βοηθάνε γιατί κρατάνε το βλέμμα πίσω και εμποδίζουν τα βήματα μπροστά. Το επόμενο στάδιο είναι ο Αναλογισμός, μια διαδικασία που αν γίνει σωστά και με την κατάλληλη καθοδήγηση, μπορεί το άτομο να συνειδητοποιήσει πολύ πιο αντικειμενικά τα πράγματα, και να μάθει μέσα από αυτά. Και μέσα από την φάση αυτή, εύκολα μπορεί να περάσει στην επόμενη, που είναι η Αναπλαισίωση:  Το να δει κανείς τα ίδια γεγονότα μέσα σ’ ένα διαφορετικό πλαίσιο και με ένα διαφορετικό πρίσμα.  Αν κρατήσουμε το παράδειγμα του χωρισμού, συνήθως εκείνος που δεν τον προκάλεσε πονάει περισσότερο γιατί σκέφτεται ότι έχασε μια σχέση αγάπης ιδανική.  Όμως, πιθανά να δει ότι τελικά η σχέση δεν ήταν και τόσο ιδανική, γιατί αν ήταν, δεν θα είχαν χωρίσει!

Αυτή η οπτική απελευθερώνει και βοηθάει πολύ στην μετάβαση στο επόμενο βήμα που είναι η Αισιοδοξία/Ανακάλυψη, που ουσιαστικά το φως στην άκρη του τούνελ έχει αρχίσει να φαίνεται, καθώς αρχίζει η προετοιμασία για το τελευταίο στάδιο που είναι η Ανάκαμψη/Ανάπτυξη, όπου είναι η έξοδος από το τούνελ και το πέρασμα σε μια καινούργια «πίστα», ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο, είτε στην προσωπική, είτε στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή.

Έχετε δηλώσει ότι ο σκοπός του «Το τούνελ» είναι να περάσει το μήνυμα ότι «ακόμη και όταν κάποιος νιώθει απελπισία, το φως υπάρχει». Ποιο είναι το κεντρικό μάθημα που θέλετε να κρατήσουν οι αναγνώστες από αυτό το βιβλίο;

Πως τα «τούνελ» της ζωής είναι εκείνα που μας «ακονίζουν» και μας εξελίσσουν στην ζωή, γι’ αυτό ακόμα κι αν ταραχθούμε όταν τα βρούμε μπροστά μας, να μην αναλώσουμε πολύ χρόνο και ενέργεια στην αναζήτηση των αιτίων και των υπευθύνων, να ανακτήσουμε γρήγορα ψυχραιμία και να αναζητήσουμε λύσεις και διεξόδους.

Γιατί στην ζωή δεν έχει σημασία πόσα περνάς, αλλά πόσα ξε-περνάς!

Το 2018 εκδώσατε το βιβλίο προσωπικής ανάπτυξης «Η καλύτερη ευκαιρία είναι… τώρα!» και το 2026 το «Το τούνελ». Πώς έχει εξελιχθεί η προσέγγισή σας από το πρώτο στο δεύτερο βιβλίο και ποιες νέες ιδέες ή στοιχεία θέλετε να μεταδώσετε στους αναγνώστες;

Το πρώτο μου βιβλίο στηρίχθηκε στον «Τροχό της Ζωής», ένα εργαλείο που χρησιμοποιούμε στο coaching για να βοηθήσουμε τους πελάτες μας να τοποθετηθούν ως προς τον βαθμό ικανοποίησης που έχουν από τους βασικούς τομείς της ζωής τους, και να θέσουν προτεραιότητες βάζοντας στόχους σ’ εκείνα που θέλουν να εξελίξουν.  Έχει αρκετή θεωρία και ασκήσεις που πραγματικά βοηθούν έναν άνθρωπο να αναπτύξει ολιστικά τον εαυτό του.  Το τωρινό μου βιβλίο, το «Τούνελ» περνάει παρόμοια μηνύματα, αλλά μέσα από αληθινές ιστορίες που βοηθούν τους αναγνώστες να ταυτιστούν και να εμπνευστούν, και να πουν «αφού τα κατάφερε ο/η … (ήρωας της ιστορίας), γιατί να μην τα καταφέρω κι εγώ;»

Έχετε χαρακτηριστεί ως ειδική στην ψυχική ανθεκτικότητα (Resilience Expert). Τι σημαίνει για εσάς ο όρος «ψυχική ανθεκτικότητα» και πώς τον ενσωματώνετε στην εκπαίδευση και στις υπηρεσίες coaching που παρέχετε;

Εδώ θέλω να ξεκαθαρίσω αρχικά δύο έννοιες:  Άλλο η αντοχή, άλλο η ανθεκτικότητα.  Αντοχή είναι να μπορώ να καταφέρω έξτρα φόρτο, μέσα σε δύσκολες συνθήκες και με μεγάλη πίεση και να τα βγάλω πέρα.  Ανθεκτικότητα είναι να μπορώ να διατηρώ την ψυχραιμία, τη διαύγεια και τη νηφαλιότητά μου μπροστά στα απρόβλεπτα, να βρίσκω λύσεις και να βγαίνω από το αδιέξοδο. Με άλλα λόγια, αντοχή είναι να περνάς μια θύελλα.  Ανθεκτικότητα είναι να αντιμετωπίζεις τη θύελλα και να βγαίνεις από αυτήν πιο δυνατός, έτοιμος και εξοπλισμένος για τις επόμενες!

Πιστοποιηθήκατε ως Business Coach το 2015 και το 2020 ολοκληρώσατε μεταπτυχιακό στη συμβουλευτική-ψυχοθεραπεία. Πώς συνδυάζετε την εμπειρία σας στην έρευνα αγοράς με το coaching και τη συμβουλευτική, και τι αξία βρίσκει κάποιος στο να προσεγγίζει την επιχειρηματικότητα μέσα από μια τέτοια ολιστική σκοπιά;

Μέσα από την έρευνα αγοράς για 35+ χρόνια μελετάω την ανθρώπινη υπόσταση και συμπεριφορά, παρακολουθώντας τις εξελίξεις της κοινωνίας.  Πάντα με γοήτευε η μελέτη των ανθρώπων, γιατί και οι επιχειρήσεις από ανθρώπους δημιουργούνται και σε ανθρώπους απευθύνονται.  Και όταν μπορεί κανείς να κατανοήσει σε βάθος τους ανθρώπους μπορεί και να επικοινωνήσει, να τους υποστηρίξει, να απευθυνθεί σε αυτούς και μέσα από τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους να κάνει την ζωή τους καλύτερη! Με αυτή την έννοια, όπως λέει και ο Simon Sinek, «αν δεν ξέρεις από ανθρώπους, δεν ξέρεις από επιχειρήσεις». 

Η κοινή πλατφόρμα επομένως μεταξύ Έρευνας Αγοράς, Coaching, και Συμβουλευτικής Ηγεσίας, είναι οι άνθρωποι!

Πραγματοποιείτε διαλέξεις και σεμινάρια για θέματα όπως τα soft skills και η αυτοηγεσία. Κατά τη γνώμη σας, ποιες προσωπικές δεξιότητες κρίνετε πιο σημαντικές σήμερα για να αντιμετωπίσει κανείς τις προκλήσεις σε επαγγελματικό και προσωπικό επίπεδο;

Οι ανθρώπινες δεξιότητες ήταν ανέκαθεν χαρακτηριστικό των επιτυχημένων ανθρώπων σε όλους τους χώρους: Από τον επιχειρηματικό έως τον καλλιτεχνικό.  Όπως λέει και ένα ρητό «Οι τεχνικές γνώσεις και τα πτυχία μπορεί να σε πάνε στην πρόσληψη.  Όμως η έλλειψη ανθρώπινων δεξιοτήτων μπορεί να σε οδηγήσουν στην απόλυση».  Σήμερα πια, η αξία των soft skills αναγνωρίζεται πολύ περισσότερο από παλιότερα, γιατί οι άνθρωποι εργάζονται σε ομάδες, αλλά και γιατί οι τεχνικές γνώσεις με τις εξελίξεις που γίνονται, χρειάζονται συνεχώς ανανέωση!  Και με χαρά διαπιστώνω πως πολλοί εργοδότες δίνουν πολύ μεγαλύτερη σημασία στον χαρακτήρα, στην προσωπικότητα, στην ικανότητα συγκέντρωσης και στην επικοινωνία των συνεργατών τους. Γι’ αυτό και εστιάζω ιδιαίτερα στην αυτοηγεσία και στους οκτώ πυλώνες που την απαρτίζουν – αυτογνωσία, ενσυναίσθηση, αυτοπεποίθηση, αυτοπαρακίνηση, προσανατολισμό στη δράση, αυθεντικότητα, διεκδικητικότητα και οριοθέτηση.  Ένας άνθρωπος με αυτοηγεσία αναπτύσσει εκείνη την υπευθυνότητα που χαρακτηρίζει την αξιοπιστία και ουσιαστικά, έχει «το τιμόνι της ζωής του στα χέρια του», ενώ δημιουργεί ουσιαστικές και ισότιμες σχέσεις με τους άλλους.

Ως γυναίκα επιχειρηματίας στην Ελλάδα, ποια θεωρείτε τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στον χώρο της επιχειρηματικότητας, και πώς σας έχει επηρεάσει προσωπικά η ταυτότητά σας στο επιχειρείν;

Η αλήθεια είναι πως όταν εγώ ξεκινούσα την καριέρα μου, έπρεπε να δουλεύω τριπλάσια και τετραπλάσια σε σχέση με αντίστοιχους άντρες που πολύ πιο εύκολα γίνονταν αποδεκτοί, γιατί ο χώρος των επιχειρήσεων ήταν και είναι ακόμα ανδροκρατούμενος.  Όμως έχουμε κάνει πολλά «χιλιόμετρα» από τότε, υπάρχουν πολλοί οργανισμοί που στηρίζουν τη γυναικεία επιχειρηματικότητα και ηγεσία και οι ίδιες οι γυναίκες έχουν γίνει πιο διεκδικητικές και μαχητικές.  Βέβαια, οι έρευνες μας δείχνουν ότι ακόμα υπάρχει και «γυάλινη οροφή» και προκατάληψη, αλλά τουλάχιστον οι γυναίκες είναι σήμερα αντίστοιχης μόρφωσης με τους άντρες και όλο και λιγότεροι εργοδότες «κόβουν» τις γυναίκες από την φάση της στρατολόγησης.

Πώς καταφέρνετε να διατηρείτε ισορροπία ανάμεσα στα απαιτητικά επαγγελματικά σας καθήκοντα και στην προσωπική σας ζωή; Υπάρχουν συνήθειες ή πρακτικές που ακολουθείτε για να «φορτίζετε τις μπαταρίες» σας και να προφυλάσσετε την ευεξία σας;

Έχω εφαρμόσει κάποιες καλές καθημερινές συνήθειες όπως η σωματική άσκηση και ο διαλογισμός, και φροντίζω κάθε μέρα, το συναισθηματικό ισοζύγιο της μέρας μου να είναι θετικό.  Γιατί οι δυσκολίες έρχονται συνεχώς, αλλά φροντίζω να έχω συστηματικά «ανάσες χαράς», ώστε στο σύνολο να υπάρχει το αντιστάθμισμα.  Επίσης, εμένα με τρέφει απόλυτα η δημιουργικότητα και η προσφορά:  Κάθε φορά που έχω τη δυνατότητα να φτιάξω κάτι καινούργιο, να υποστηρίξω έναν άνθρωπο, εγώ γεμίζω πληρότητα και χαρά.

Πώς επιδρά η μητρότητα στην επαγγελματική σας ζωή και τι παράδειγμα θέλετε να δώσετε στην κόρη σας μέσα από τη δική σας πορεία ως επιχειρηματίας και συγγραφέας;

Την κόρη μου την λατρεύω και τη θαυμάζω και της είμαι ευγνώμων για τα άπειρα μαθήματα ζωής που μου έχει δώσει μέσα από την ευκαιρία να συνεισφέρω στην εξέλιξή της, και ατελείωτες στιγμές συγκίνησης και περηφάνειας όταν την ακούω να τραγουδάει και να μαγεύει τον κόσμο.  Από πολύ μικρή είχε φανεί το ταλέντο της στη σκηνή, και σήμερα καμαρώνω την σοπράνο Κάτια Πάσχου! Τα χρόνια που ήμουν εργαζόμενη φοιτήτρια και μαμά μικρού παιδιού δεν ήταν εύκολα:  Αλλά με σωστό προγραμματισμό και προτεραιοποίηση ο άνθρωπος όλα μπορεί να τα καταφέρει όταν το θέλει και το πιστέψει!

 

*Η Ξένια Κούρτογλου, Ιδρύτρια της Focus Bari, Resilience Expert, Business Coach και συγγραφέας.