Η άλλη όψη της Καρέλια: Η sui generis διοίκηση, τα μερίσματα των 527,3 εκατ. ευρώ και η «μιζέρια του πλούτου»

Κατά τον Ηρόδοτο, «οι περιστάσεις κυβερνούν τους ανθρώπους και όχι οι άνθρωποι τις περιστάσεις».

Η ρήση αυτή του θεωρούμενου θεμελιωτή της επιστήμης της Ιστορίας φαίνεται να αποδίδει, έως έναν βαθμό τουλάχιστον και τη… φυσιογνωμία της νέας γενιάς, τέταρτης κατά σειράν, που έχει αναλάβει τα διοικητικά ηνία της Καρέλια.

Για την υπεραιωνόβια καπνοβιομηχανία, η οποία εδρεύει στην Καλαμάτα και διαθέτει τα προϊόντα της σε περισσότερες από 50 χώρες στον κόσμο, ο Απρίλιος του 2000 σηματοδότησε ένα κομβικό γεγονός. Καθώς τότε έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 71 ετών, ο εμβληματικός της ηγέτης Γιώργος Α. Καρέλιας.

Οι περιστάσεις το έφεραν έτσι και η σκυτάλη της διαδοχής πέρασε άμεσα στον πρωτότοκο γιο του Ανδρέα, που με σπουδές στο London School of Economics και με προϋπάρχουσα πενταετή θητεία στο Δ.Σ. της εταιρείας, ανέλαβε στα 34 του το πηδάλιο του CEO. Θέση που διατηρεί ακόμη μέχρι σήμερα.

Παράλληλα, ο κατά τρία χρόνια μικρότερος αδελφός του Ευστάθιος, με σπουδές marketing στο Ηνωμένο Βασίλειο και έχοντας ήδη πενταετή εργασιακή παρουσία στην εταιρεία, ορίστηκε μέλος του Δ.Σ. Ενώ μεταγενέστερα έλαβε θέση αντιπροέδρου, την οποία και κατέχει μέχρι τώρα.

Τα δύο αδέλφια τυχαίνει να ενσαρκώνουν και το μαθηματικό «παράδοξο των γενεθλίων». Έχουν γεννηθεί στις 31 Οκτωβρίου, του 1966 ο πρώτος και του 1969 ο δεύτερος. Το να συμβεί αυτό σε μια οικογένεια, οι πιθανότητες είναι 1 στις 1.460…

Πέραν της σπανιότητας του πράγματος, προφανέστατα και αυτό δεν επηρεάζει στο παραμικρό το μοντέλο της ασκούμενης διοίκησης στην καπνοβιομηχανία, η οποία παράγει το ένα στα 300 τσιγάρα που καπνίζονται κατ’ έτος σε ολόκληρο τον κόσμο.

Περίκλειστη εταιρεία με διασπορά μετοχών στο 4%

Πρόκειται για ένα διοικητικό μοντέλο με ξεκάθαρα συγκεντρωτικά χαρακτηριστικά και μια sui generis άσκηση της επιχειρηματικότητας, από πλευράς του CEO Ανδρέα Καρέλια. Συνεπικουρούμενου από τον αδελφό του και τη μητέρα τους Βικτωρία (Βίκυ) 90 ετών σήμερα, η οποία κατέχει θέση μη εκτελεστικού προέδρου στην ιστορική εταιρεία.

Η Καρέλια αποπνέει την αίσθηση της πιο περίκλειστης από τις εισηγμένες στο χρηματιστήριο επιχειρήσεις. Τόσο μετοχικά, αφού στην ελεύθερη διασπορά βρίσκεται μόλις το 4%, όσο και στις σχέσεις με τους επενδυτές, με τους οποίους δεν φαίνεται να υπάρχει ο παραμικρός δίαυλος επικοινωνίας. Είτε με τη μορφή των παρουσιάσεων, είτε ως αντικείμενο παρακολούθησης από τους αναλυτές. Προτιμά δηλαδή να παραμένει «οχυρωμένη»  στις ελάχιστες υποχρεωτικές ανακοινώσεις και μόνο.

Πατέρας δύο παιδιών, ο Ανδρέας Καρέλιας αποφεύγει κατά κόρον την έκθεσή του στη δημοσιότητα, όπου η μόνη επικοινωνιακή χαραμάδα είναι τα μπόνους στους εργαζόμενους και οι κοινωφελείς δράσεις της εταιρείας, που ανακοινώνονται στα τέλη κάθε χρονιάς. Εργαζόμενοι, που κατά μέσο όρο έλαβαν πέρσι 37.549 ευρώ μικτά, κάτι το οποίο δε συνιστά μισθοδοτικό θρίαμβο, όπως συνήθως παρουσιάζεται.

Ο Ανδρέας Καρέλιας και η ιστορία με τα… παγωτά

Μάνατζερ της καπνοβιομηχανίας, ο Ανδρέας Καρέλιας βρίσκεται καθημερινά και για πολλές ώρες στα κεντρικά γραφεία και στο εργοστάσιο, όντας αποστασιοποιημένος και σε κοινωνικό επίπεδο.

Σε δημοσιεύματα που έχουν αναπαραχθεί στο παρελθόν αναφέρεται ότι η Βίκυ Καρέλια, όταν τα δύο παιδιά της ήταν μικρά και τα είχε πάει μια καλοκαιρινή βόλτα στην παραλία της Καλαμάτας, εκείνα της ζήτησαν λεφτά για να πάρουν παγωτά. Τους έδωσε, αλλά διαπίστωσε ότι επέστρεψαν χωρίς να έχουν τα ρέστα. Γύρισε τότε στον μικρό Ανδρέα, λέγοντάς του: «Αν σε κοροϊδεύει τώρα ο παγωτατζής, αύριο που θα αναλάβεις την εταιρεία θα σε κοροϊδεύουν οι πάντες».

Διόλου απίθανο αυτά τα περιγραφόμενα να αποτελούν αστικό μύθο. Αν, όμως, είναι αληθή, ίσως να εξηγούν την κεκτημένη επιφυλακτικότητα που φαίνεται να διακατέχει τον Ανδρέα Καρέλια. Για τα επιχειρηματικά, τα προσωπικά του και τις επαφές του με τον… έξω κόσμο.

Επίσης, σε δημοσιεύματα του παρελθόντος αναφέρεται ότι το χόμπι του είναι η φωτογραφία. Και αυτή μια μάλλον μονήρης επιλογή, που πάντως φέρεται να τον έχει οδηγήσει σε βράβευση από βρετανικό περιοδικό του είδους, προ εικοσαετίας. Με τη βραβευμένη φωτογραφία του να έχει τίτλο «Η παραλία στο Ακρογιάλι».

Πακτωλός υπεραξιών και μερισμάτων

Ανεξαρτήτως όλων αυτών και όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, το sui generis μοντέλο διοίκησης από τον Ανδρέα Καρέλια αποφέρει καρπούς. Και μάλιστα πολλούς.

Τον Απρίλιο του 2020, όταν η νέα γενιά ήρθε στα πράγματα, η μετοχή της εισηγμένης εταιρείας βρισκόταν στο ισοδύναμο των 76,68 ευρώ, ενώ τώρα έχει αναρριχηθεί στα 416 ευρώ. Με την τρέχουσα αγοραία αξία της εταιρείας να διαμορφώνεται στα 1,148 δισ. από 211,6 εκατ. ευρώ που ήταν η αποτίμησή της πριν από 26,5 χρόνια.

Διάστημα κατά το οποίο η αδιάλειπτα κερδοφόρα και χωρίς δάνεια εταιρεία  Καρέλια έχει προχωρήσει σε διανομές μερισμάτων 191,0662 ευρώ ανά μετοχή. Με τις συνολικές χρηματικές παροχές στους μετόχους να ανέρχονται σε 527,3 εκατ. ευρώ, προ φόρου. Εκ των οποίων τα 305 εκατ. ευρώ (110,5 ευρώ ανά μετοχή) έχουν δοθεί την τελευταία δεκαετία.

Πρόκειται για μεγέθη τεράστια, καθώς το συνολικό ύψος των χρηματικών διανομών είναι σχεδόν 3,8 φορές πάνω από το κόστος κατασκευής του νέου μουσείου της Ακρόπολης, ενώ ισοδυναμεί σχεδόν με το 84% του κατασκευαστικού κόστους που είχε η γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου.

Αν αθροιστούν οι υπεραξίες και τα μερίσματα, η συνολική απόδοση της μετοχής της Καρέλιας από τον Απρίλιο του 2000 έως τώρα είναι 691,7%. Αντιστοιχεί δηλαδή σε μέση ετήσια απόδοση 26,10%.

Πώς διαμορφώνεται το μετοχικό μπλοκ της διοίκησης

Ως συσπειρωμένα μέλη της διοίκησης ο Ανδρέας και ο αδελφός του Ευστάθιος Καρέλιας, πατέρας τριών παιδιών, ελέγχουν το 43,2741% της καπνοβιομηχανίας (22,0751% ο πρώτος και 21,1990% ο δεύτερος). Στο κοινωφελές ίδρυμα Καρέλιας ανήκει το 7,1497%, ενώ μια μικρή μετοχική θέση, της τάξεως του 0,06%, έχει η μητέρα τους. Με άλλα λόγια, το μπλοκ των βασικών μετόχων έχει τον πλειοψηφικό έλεγχο του 50,48%.

Τόσο ο Ανδρέας όσο και ο Ευστάθιος Καρέλιας διατηρούν χαμηλά τον πήχη των αμοιβών τους από την εταιρεία, που πέρσι, μαζί με τις εταιρικές παροχές, ήταν 153.562 και 158.472 ευρώ αντίστοιχα. Όταν διοικητικά στελέχη αρκετών άλλων εισηγμένων εταιρειών, ακόμη και μικρότερου βεληνεκούς από την Καρέλια, έχουν πολλαπλάσιες αμοιβές, συνδυαζόμενες με μπόνους σε μετρητά και δωρεάν μετοχές.

Κάτι που δεν συμβαίνει στην καπνοβιομηχανία. Διότι, προφανώς, τα δύο κορυφαία στελέχη της αρκούνται στα μερίσματα, που είναι αρκούντως παχυλά. Μόνο στην τελευταία δεκαετία το μερίδιο και των δύο από τα διανεμηθέντα μερίσματα ανέρχεται σε 132 εκατ. ευρώ. Ενώ από το 2000 υπολογίζονται σε 228 εκατ. ευρώ.

Ο διχασμός των μετόχων και ο… Πασκάλ Μπρυκνέρ

Απέναντι, βέβαια, στους ασκούντες τη διοίκηση της Καρέλια υπάρχει ένας εξίσου ισχυρός μετοχικός πόλος, που οι περιστάσεις το έχουν φέρει έτσι, ώστε να αποτελεί αντίρροπη δύναμη. Με… ψυχροπολεμική χροιά στις μεταξύ τους σχέσεις των κληρονόμων των δύο οικογενειών, οι οποίες προέρχονται από το ίδιο γενεαλογικό δέντρο. Παραπέμποντας, κατά κάποιον τρόπο, σε αυτό που αφοριστικά έχει ονομάσει ο Γάλλος συγγραφέας Πασκάλ Μπρυκνέρ στο ομότιτλο βιβλίο του «μιζέρια του πλούτου».

Ούτως ή άλλως ,για τη σύμπτυξη του δεύτερου μετοχικού πυλώνα, ως συγκολλητική ύλη λειτούργησαν εκ νέου οι συγκυρίες.

Παραμονές Χριστουγέννων του 2009, ο τότε αντιπρόεδρος και μεγαλομέτοχος της καπνοβιομηχανίας Κωνσταντίνος Ι. Καρέλιας, πρώτος ξάδελφος του Γιώργου Α. Καρέλια, έφυγε από τη ζωή. Βρισκόταν στη θαλαμηγό του, στη μαρίνα της Καλαμάτας, ζαλίστηκε, έπεσε στα παγωμένα νερά και πνίγηκε. Για τον θάνατό του αποκλείστηκε ρητά κάθε ενδεχόμενο εγκληματικής ενέργειας, με τη ζάλη του να αποδίδεται σε καρδιολογικής φύσεως ζητήματα.

Μετά απ’ αυτά , ο Ευστάθιος Καρέλιας ανέλαβε να καλύψει τη θέση του Αντιπροέδρου, ενώ στο Δ.Σ. τον διαδέχθηκε η μοναχοκόρη του Ιωάννα.

Τον Ιούνιο του 2013 το σκηνικό ανατράπηκε, καθώς η ίδια και η μητέρα της Ασημίνα (Μίνα) Καρέλια, τέθηκαν εκτός Διοικητικού Συμβουλίου της καπνοβιομηχανίας με απόφαση της γενικής συνέλευσης της εταιρείας, από την οποία εκείνες απείχαν. Εξέλιξη που σηματοδότησε την απαρχή της κόντρας και του διχασμού ανάμεσα στις δύο πτέρυγες των μετόχων. Στην πάροδο των χρόνων η αρχική συγκρουσιακή ένταση δείχνει να έχει υποχωρήσει, αλλά το χάσμα δεν έχει γεφυρωθεί μέχρι τώρα.

Η Ιωάννα Κ. Καρέλια στην κορυφή του μετοχικού πλούτου

Με την κληρονομιά από τον πατέρα της, η Ιωάννα Κ. Καρέλια κατέχει ποσοστό 31,9461%, που σε ατομική βάση την καθιστά τη μεγαλύτερη μέτοχο, συνεχίζοντας να μην εκπροσωπείται στο Δ.Σ. της εταιρείας. Μαζί με τη μητέρα της, που έχει το 13,5573%, αθροίζουν μετοχική συμμετοχή ανερχόμενη σε 45,5214%. Βάσει της οποίας έχουν λάβει μερίσματα 138,8 εκατ. ευρώ μόνο στην τελευταία δεκαετία.

Ηλικίας 38 χρόνων σήμερα, η Ιωάννα Καρέλια είναι η ιστορική αρχηγός της ομάδας βόλεϊ του Πανιωνίου (η οποία το Σάββατο κέρδισε τον τίτλο του υπερπρωταθλητή κερδίζοντας τον Παναθηναϊκό στο Super Cup) και από τη σεζόν 2027-2028 θα αναλάβει την προεδρία του τμήματος. Επίσης, είναι η πρώτη ιδιώτης που συμμετέχει με κεφαλαιακή συνεισφορά, στο πρόγραμμα της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής «Υιοθετήστε έναν αθλητή στον δρόμο για το Λος Άντζελες».

Έως και πριν από δύο χρόνια, η Ιωάννα Καρέλια φρόντιζε να μην αναδεικνύει τη μετοχική της σχέση με την καπνοβιομηχανία, η οποία πλέον αποτελεί κοινό τόπο. Η ίδια έχει κάνει παράλληλα και κινήσεις προκειμένου να τιμηθεί η μνήμη και να «φωτιστεί»   η προσωπικότητα του πατέρα της, αλλά και ο ρόλος που διαδραμάτισε στην ανάπτυξη της καπνοβιομηχανίας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν από λίγες μέρες οργανώθηκε από τον Πανιώνιο διεθνές τουρνουά βόλεϊ που ονομάστηκε τιμητικά «Κωνσταντίνος Καρέλιας». Ενώ προβλήθηκαν σε βίντεο και στιγμές από τη ζωή και την επιχειρηματική δράση του ίδιου και της οικογένειάς του, που ταυτίζονται με την πορεία της καπνοβιομηχανίας. Μάλιστα η μητέρα του Ναυσικά, ήταν πρόεδρος της Καρέλια όταν, τον Φεβρουάριο του 1976, η εταιρεία μπήκε στο χρηματιστήριο της Αθήνας.

Σήμερα, η μετοχική θέση της Ιωάννας Καρέλια αποτιμάται σε 367 εκατ. ευρώ και της δίνει τον άτυπο τίτλο της γυναίκας που διαθέτει τον μεγαλύτερο απόθεμα μετοχικού πλούτου στο χρηματιστήριο. Αν, όμως, θεωρηθεί ότι η Μαριάννα Λάτση έχει το ένα τρίτο από τη συνολική συμμετοχή της οικογένειας στη HelleniQ Energy (όπου προστίθενται και οι θέσεις των αδελφών της Σπύρου και Μαργαρίτας), τότε ο δικός της μετοχικός πλούτος αποτιμάται σε 750 εκατ. ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση, τόσο η Ιωάννα Καρέλια, αλλά  κατά κύριο λόγο και η μητέρα της Μίνα, αναπτύσσουν αθόρυβα μια πολύ  σημαντική ,φιλανθρωπική δράση.

Τα διαθέσιμα των 957,1 εκατ. ευρώ και η τύχη της μετοχής

Πέραν τούτων και με τον Ανδρέα Καρέλια να βρίσκεται επι μακρόν σε ηγετική διοικητική, η καπνοβιομηχανία διαθέτει πανίσχυρο οικονομικό status. Με καθαρά κέρδη 78,101 εκατ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο της εφετινής χρονιάς και με το 79,5% των πωλήσεων να προέρχεται από το εξωτερικό, η Καρέλια έφτασε να έχει 957,106 εκατ. ευρώ αποθέματα ρευστότητας, κατανεμημένα σε μετρητά, ομόλογα και επενδυτικά προϊόντα. Τα περισσότερα καθαρά διαθέσιμα από κάθε άλλη εισηγμένη εταιρεία.

Έως τώρα, η καπνοβιομηχανία επιμένει παραδοσιακά, χωρίς να έχει κάνει το παραμικρό βήμα προς την κατεύθυνση της δραστηριότητας στο άτμισμα. Από την άλλη πλευρά, ενώ η ίδια παρασκευάζει τα τσιγάρα στο εργοστάσιό της στην Καλαμάτα, τα πακέτα  τα προμηθεύεται από δύο εργοστάσια συσκευασίας στην Ελβετία και τη Γερμανία. Σε αυτά η παραγωγή έκανε «κοινή κοιλιά», με αποτέλεσμα το καλοκαίρι να υπάρξουν μεγάλα προβλήματα στη διανομή στην ελληνική αγορά της δημοφιλούς χρυσής «κασετίνας». Τα οποία πλέον, σε σημαντικό βαθμό, έχουν αποκατασταθεί.

Σε ό,τι αφορά το… θησαυροφυλάκιο των διαθεσίμων, είναι μεν γεμάτο, αλλά με φτωχές αποδόσεις, καθώς οι πιστωτικοί τόκοι απέφεραν 11,2 εκατ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Δηλαδή περί το 1,2%.

Στην έως τώρα παρουσία της στο χρηματιστήριο, η Καρέλια διατηρεί τον ίδιο αριθμό μετοχών, δεν έχει αντλήσει επενδυτικά κεφάλαια μέσω αυξήσεων κεφαλαίου, ενώ, λόγω της εξαιρετικά μειωμένης ελεύθερης διασποράς, η εταιρεία έχει μεταφερθεί στο συναλλακτικό καθεστώς της επιτήρησης. Η διοίκηση, επί της ουσίας, δεν έχει κάνει το παραμικρό για την ενίσχυση του free float, ούτε και έχει δημοσιοποιήσει τις προθέσεις της για την…τύχη της μετοχής. Για την οποία η κλεψύδρα του χρόνου παραμονής στο χρηματιστηριακό «ταμπλό»  πιθανότατα μετράει αντίστροφα. Αν και κανείς δεν μπορεί να διαβάσει τις σκέψεις του Ανδρέα Καρέλια…

Διαβάστε επίσης:

Καρέλιας: Με ομόλογα 328 εκατ. ευρώ δανείζει τράπεζες, εισηγμένες και το κράτος
Καρέλια: Γιατί «χάθηκε» από την αγορά η «χρυσή κασετίνα» – Τι λένε πηγές της εταιρείας για την εξομάλυνση του εφοδιασμού
Καρέλια: Τι αποδοχές έχουν όλα τα μέλη της Διοίκησης και πού φτάνουν οι μισθοί των εργαζομένων στην καπνοβιομηχανία