Helleniq Energy-Chevron: Τι συμβαίνει στο Ιόνιο- Τι συνδέει το Α2 με το block 10 – Στην τελική ευθεία προς την πρώτη γεώτρηση

Με οδηγό τα σημαντικά ευρήματα του Block 10 στο οποίο έχει ολοκληρωθεί η δεύτερη φάση των ερευνών, η κοινοπραξία Chevron-Helleniq Energy τους επόμενους 15 μήνες προχωρά κατευθείαν σε τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες και στο Block A2. Στοχος είναι να αποτυπωθούν οι γεωλογικές δομές που έχουν ήδη εντοπιστεί από τα τρισδιάστατα σεισμικά δεδομένα του γειτονικού Block 10, το οποίο θεωρείται σήμερα η πιο ώριμη παραχώρηση στο ελληνικό χαρτοφυλάκιο ερευνών υδρογονανθράκων της HELLENiQ Energy.

Το Block 10 βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον γεωλογικό στόχο Α2, με τα δεδομένα από τις δύο περιοχές να θεωρούνται συμπληρωματικά. Οι νέες τρισδιάστατες έρευνες στο Α2 αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμο βήμα για την αξιολόγηση του δυναμικού της περιοχής και για τις αποφάσεις που θα ακολουθήσουν σχετικά με πιθανές ερευνητικές γεωτρήσεις.

Το Α2 θεωρείται σήμερα μία από τις πλέον υποσχόμενες νέες περιοχές για έρευνα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, ακριβώς επειδή τα δεδομένα του γειτονικού Block 10 δείχνουν ότι οι ίδιες γεωλογικές δομές ενδέχεται να επεκτείνονται νοτιότερα. Για τον λόγο αυτό, οι επόμενοι 15 μήνες αναμένεται να αφιερωθούν στην απόκτηση νέων τρισδιάστατων σεισμικών δεδομένων στο Α2, για να πραγματοποιηθεί και στις δύο παραχωρήσεις ερευνητική γεώτρηση το 2028.

Το ενδιαφέρον για το Α2 ξεκίνησε ουσιαστικά από την αξιολόγηση των σεισμικών δεδομένων που έχουν συλλεχθεί τα τελευταία χρόνια τόσο από δημόσιες όσο και από ιδιωτικές έρευνες. Η HELLENiQ Energy έχει ήδη πραγματοποιήσει εκτεταμένα σεισμικά προγράμματα στον Πατραϊκό Κόλπο, στο Block 2 του Ιονίου, στο Block 10 και στις θαλάσσιες περιοχές δυτικά και νότια της Κρήτης, ενώ αξιοποίησε και τα σεισμικά δεδομένα που είχαν αποκτηθεί από την PGS το 2012. Η ανάλυση των στοιχείων αυτών οδήγησε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν ενδείξεις για ενδιαφέρουσες γεωλογικές δομές και σε γειτονικές περιοχές, γεγονός που δικαιολόγησε την επέκταση του ερευνητικού προγράμματος.

Υπενθυμίζεται ότι η κοινοπραξία Chevron–HELLENiQ Energy εκδήλωσε ενδιαφέρον για το Α2 στα τέλη του 2024, με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να αποδέχεται την πρόταση τον Ιανουάριο του 2025 και να δρομολογεί τη σχετική διαγωνιστική διαδικασία. Στη συνέχεια η κοινοπραξία υπέβαλε δεσμευτική προσφορά και αναδείχθηκε προτιμητέος επενδυτής, με τη Chevron να αναλαμβάνει τον ρόλο του operator και ποσοστό 70% και τη HELLENiQ Energy να διατηρεί το υπόλοιπο 30%. Οι συμβάσεις μίσθωσης για το Α2, καθώς και για τις περιοχές Νότια της Πελοποννήσου, Νότια Κρήτη 1 και Νότια Κρήτη 2, υπογράφηκαν στις αρχές του 2026.

Η είσοδος της Chevron αποτελεί αποτέλεσμα συζητήσεων εδώ και 3,5 χρόνια μεταξύ των δύο εταιρειών και ενισχύει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς ωρίμανσης του ερευνητικού προγράμματος. Το Block 10 θεωρείται σήμερα η πιο ώριμη παραχώρηση του χαρτοφυλακίου, καθώς εκεί έχουν ήδη ολοκληρωθεί τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες. Μάλιστα, όπως ανέφερε η εταιρεία, το Block 10 βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον γεωλογικό στόχο Α2, γεγονός που καθιστά τις δύο περιοχές άμεσα συνδεδεμένες από γεωλογική άποψη.

Το πρώτο στάδιο της παραχώρησης στο Α2 προβλέπει τη συλλογή και επεξεργασία νέων σεισμικών δεδομένων. Εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιώσουν τις αρχικές ενδείξεις, θα ακολουθήσει η πλήρης τρισδιάστατη χαρτογράφηση των στόχων και στη συνέχεια η αξιολόγηση μιας πιθανής ερευνητικής γεώτρησης.

Η εταιρεία, η οποία έχει ήδη επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε σεισμικές έρευνες στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης χωρίς μέχρι στιγμής να έχει προχωρήσει σε γεώτρηση, εκτιμά ότι τα διαθέσιμα γεωφυσικά δεδομένα υποδεικνύουν την ύπαρξη ενδιαφερουσών γεωλογικών δομών και σε γειτονικές περιοχές.

Υπενθυμίζεται ότι κανονικά, απαιτούνται περίπου πέντε χρόνια από την έναρξη ενός νέου ερευνητικού προγράμματος μέχρι τη λήψη απόφασης για ερευνητική γεώτρηση. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την απόκτηση και αξιολόγηση νέων σεισμικών δεδομένων, ενώ ακολουθούν τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες, οι οποίες θεωρούνται απαραίτητες πριν από οποιαδήποτε επενδυτική απόφαση.

Υπάρχει πετρελαϊκό σύστημα στη χώρα

Το μοναδικό άμεσο στοιχείο που διαθέτει η χώρα προέρχεται από το κοίτασμα του Κατακόλου, (που πλέον έχει επιστραφεί στο Δημόσιο) το οποίο επιβεβαίωσε την ύπαρξη ενός λειτουργικού πετρελαϊκού συστήματος στην περιοχή. Με άλλα λόγια, η γεώτρηση απέδειξε ότι συνυπάρχουν όλα τα απαραίτητα γεωλογικά στοιχεία για τη δημιουργία και παγίδευση υδρογονανθράκων: πετρώματα-πηγές που παράγουν πετρέλαιο, ταμιευτήρες στους οποίους αυτό μπορεί να συγκεντρωθεί, καθώς και στεγανά καλύμματα που εμποδίζουν τη διαφυγή του.

Ωστόσο, η επιβεβαίωση αυτή αφορά αποκλειστικά την περιοχή του Κατακόλου, η οποία βρίσκεται ακριβώς πάνω από το οικόπεδο 10 της Helleniq Energy και δεν μπορεί να επεκταθεί αυτομάτως σε άλλες περιοχές της χώρας. Δεν υπάρχει, για παράδειγμα, καμία ερευνητική γεώτρηση νότια της Κρήτης ή σε άλλες ανεξερεύνητες θαλάσσιες περιοχές που να αποδεικνύει άμεσα την ύπαρξη αντίστοιχου πετρελαϊκού συστήματος.

Για τον λόγο αυτό, οι εκτιμήσεις για τις περιοχές νότια της Κρήτης βασίζονται κυρίως σε γεωλογικές αναλογίες και συσχετίσεις με αντίστοιχα πετρελαϊκά συστήματα της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και στα αποτελέσματα των σεισμικών ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια. Μόνο μια ερευνητική γεώτρηση μπορεί τελικά να επιβεβαιώσει εάν οι γεωλογικές ενδείξεις μεταφράζονται πράγματι σε αξιοποιήσιμα κοιτάσματα υδρογονανθράκων.

Σημειώνεται ότι η τελευταία υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε την περίοδο 1978-1982, με την τελευταία γεώτρηση να ολοκληρώνεται το 1982. Έκτοτε δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία νέα ερευνητική γεώτρηση σε ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τα διαθέσιμα δεδομένα για το υπέδαφος.

Τι έγινε με το Κατάκολο

Η παραχώρηση Κατάκολο είναι η μοναδική περιοχή στην Ελλάδα όπου έχει επιβεβαιωθεί μέσω γεώτρησης η ύπαρξη εκμεταλλεύσιμου κοιτάσματος πετρελαίου, χωρίς όμως να έχει φτάσει μέχρι σήμερα σε εμπορική παραγωγή.

Το κοίτασμα εντοπίστηκε από τη ΔΕΠ-ΕΚΥ τη δεκαετία του 1980, ύστερα από ερευνητικές γεωτρήσεις στον Κυπαρισσιακό Κόλπο. Οι ανακαλύψεις Κατάκολο-1, Κατάκολο-2 και Κατάκολο-3 επιβεβαίωσαν την ύπαρξη πετρελαίου και φυσικού αερίου σε σχετικά μικρά βάθη.

Το 2014, μετά από διεθνή διαγωνισμό, τα δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης παραχωρήθηκαν στην κοινοπραξία Energean Oil & Gas (75%) – Trajan Oil & Gas (25%). Αργότερα η Energean απέκτησε το 100% της παραχώρησης.

Από το 2014 έως το 2020 πραγματοποιήθηκε επανεπεξεργασία παλαιών σεισμικών δεδομένων, νέες γεωλογικές και γεωφυσικές μελέτες, επικαιροποίηση των εκτιμήσεων αποθεμάτων και προετοιμασία σχεδίου ανάπτυξης του κοιτάσματος.

Η κατάρρευση των τιμών πετρελαίου την περίοδο της πανδημίας, η αλλαγή των επενδυτικών συνθηκών και η στροφή της Energean σε μεγαλύτερα έργα στην Ανατολική Μεσόγειο οδήγησαν σε επανεξέταση των σχεδίων.

Παρότι το έργο δεν αναπτύχθηκε, το Κατάκολο παραμένει εξαιρετικά σημαντικό για την ελληνική πετρελαϊκή έρευνα, καθώς αποτελεί τη μοναδική περίπτωση όπου έχει αποδειχθεί στην πράξη η ύπαρξη λειτουργικού πετρελαϊκού συστήματος σε ελληνική υπεράκτια περιοχή. Αυτός είναι και ο λόγος που οι γεωλόγοι το χρησιμοποιούν συχνά ως σημείο αναφοράς όταν συζητούν τις προοπτικές νέων ερευνών στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης.