Μια κρίσιμη εβδομάδα για τον Κάθετο Διάδρομο, ξεκινά από  τη Δευτέρα, καθώς τα ρυθμιστικά ζητήματα μπαίνουν στο επίκεντρο. Ο ειδικός εντεταλμένος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον «Vertical Corridor», Klaus-Dieter Borchardt, πραγματοποιεί διήμερη επίσκεψη με αποστολή  να ξεμπλοκάρει όσα κρατούν τον Διάδρομο ένα βήμα πίσω. Ο Borchardt, στον οποίο η Κομισιόν έχει αναθέσει ρόλο   επιταχυντή, θα έχει διαδοχικές συναντήσεις με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, τον ΔΕΣΦΑ, τον ΑΔΜΗΕ και τη ΡΑΑΕΥ.

Η ατζέντα περιλαμβάνει τις αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο ώστε να καταστεί εφικτό ένα ενιαίο ετήσιο προϊόν δυναμικότητας που θα διασχίζει Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία. Σήμερα, το υπάρχον θεσμικό-ρυθμιστικό πλαίσιο δεν αντιμετωπίζει τον Κάθετος Διάδρομος ως πολιτικά  κρίσιμο  για την ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως μια σειρά ανεξάρτητων εμπορικών διαδρομών.

1

Μέχρι τον Απρίλιο η Κομισιόν έχει δώσει εξαίρεση στην εφαρμογή των Κανονισμών, επιτρέποντας τις δημοπρασίες χωρητικότητας, με στόχο να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες της Ουκρανίας το χειμώνα. Πλέον το ζητούμενο δεν είναι ο φετινός χειμώνας, αλλά να δοθεί μακροπρόθεσμα πράσινο φως από την Κομισιόν στη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου, ώστε να μπορέσει να διαθέσει ο ΔΕΣΦΑ από τον Ιούνιο και μετά μακροχρόνια, ετήσια, προϊόντα τα οποία και θα μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικές τιμές.

Αντικείμενο της συνάντησης της Κομισιόν με τους Ρυθμιστές είναι να βρεθεί η φόρμουλα ώστε να μην προσκρούει η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου στο θεσμικό πλαίσιο της Κομισιόν.

 Ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου έχει αναδειχθεί σε μία από τις πιο κρίσιμες υποδομές για την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, ιδίως μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών και εν όψει της οριστικής παύσης τους σε λιγότερο από δύο χρόνια.

Παρά τη γεωπολιτική του σημασία και την πολιτική στήριξη που απολαμβάνει, η πλήρης και αποδοτική λειτουργία του, εκτός από τα τεχνικά ή εμπορικά εμπόδια που είναι πρόσκαιρα, εμποδίζεται από το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο που δεν έχει σχεδιαστεί για στοχευμένους στρατηγικούς διαδρόμους, αλλά για μια απολύτως απελευθερωμένη και ουδέτερη εσωτερική αγορά. Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων θα βρεθούν και οι μόνιμες εκπτώσεις στις ταρίφες. Όμως οι μόνιμες  εκπτώσεις  χρειάζονται μακροπρόθεσμα προϊόντα, δεσμευμένη δυναμικότητα και συμφωνίες τόσο με πωλητές όσο και με αγοραστές. Με άλλα λόγια, χρειάζεται αγορά, που όμως και η αγορά ζητά σταθερότητα κανόνων.

Ο Borchardt δεν θα περιοριστεί στην Αθήνα. Το επόμενο διάστημα θα βρεθεί σε Βουλγαρία και Ρουμανία, επιχειρώντας να εναρμονίσει προσεγγίσεις και να διασφαλίσει ότι το νέο ρυθμιστικό μοντέλο θα «κουμπώσει» και στις τρεις πλευρές. Στόχος είναι ο Κάθετος Διάδρομος να ενταχθεί θεσμικά σε ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει τη λειτουργία του ως ενιαίας εμπορικής οντότητας, και όχι ως άθροισμα εθνικών τμημάτων.

Πίσω από τις τεχνικές συζητήσεις, ωστόσο, βρίσκεται ένας πολύ ισχυρότερος μοχλός: η νέα ενεργειακή πραγματικότητα της Ευρώπης. Η συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ για αγορές ενέργειας ύψους 750 δισ. δολαρίων, σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή στρατηγική πλήρους απεξάρτησης από ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς χρήσιμος· είναι αναγκαίος.

Η Ευρώπη αναζητά ασφαλείς, διαφοροποιημένες ροές. Οι ΗΠΑ αναζητούν αγορές για το LNG τους. Και η ΝΑ Ευρώπη βρίσκεται στο σταυροδρόμι αυτών των δύο στρατηγικών.

Στρατηγική προτεραιότητα για τις ΗΠΑ

Για την Ουάσιγκτον, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί ξεκάθαρη στρατηγική προτεραιότητα. Αμερικανοί αξιωματούχοι το επαναλαμβάνουν σε κάθε ευκαιρία: πρόκειται για βασικό εργαλείο διείσδυσης του αμερικανικού LNG στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Δεν είναι μόνο θέμα εξαγωγών. Είναι ζήτημα επιρροής, συμμαχιών και διαμόρφωσης του ενεργειακού χάρτη της επόμενης δεκαετίας.

Η κρίσιμη καμπή αναμένεται στις 24 Φεβρουαρίου στις ΗΠΑ, σε συνάντηση υπό τον υπουργό Ενέργειας κ. Ράιτ. Εκεί θα βρεθούν οι υπουργοί Ενέργειας της ΝΑ Ευρώπης, ρυθμιστικές αρχές, διαχειριστές συστημάτων και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ατζέντα περιλαμβάνει επενδύσεις σε αγωγούς, ενίσχυση διασυνδέσεων, FSRU, αλλά κυρίως την προώθηση μακροχρόνιων συμφωνιών με αμερικανούς παραγωγούς LNG.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το ενδιαφέρον από αμερικανικές εταιρείες είναι έντονο, ενώ στη συνάντηση θα δώσουν το «παρών» και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί όπως η Ex-Im Bank και η DFC. Η συμμετοχή τους σηματοδοτεί την απόφαση  το project να περάσει από τη φάση των διακηρύξεων στη φάση της χρηματοδότησης.

Σε αυτό το τοπίο, η Ελλάδα εμφανίζεται με συγκριτικό πλεονέκτημα. Διαθέτει ήδη λειτουργικές υποδομές εισαγωγής LNG, με δυνατότητα περαιτέρω ενίσχυσης της χωρητικότητας. Ο τερματικός σταθμός στη Ρεβυθούσα και το FSRU στην Αλεξανδρούπολη αποτελούν τη βάση. Η συζήτηση πλέον αφορά την επέκταση και ενίσχυση των υποδομών, ώστε το LNG απο την Ελλάδα να κατευθύνεται σε περισσότερες χώρες της Ευρώπης.