Η οικονομία στην εποχή του cloud: Πόσο κοστίζει ένα ψηφιακό μπλακ άουτ – Οι έξι κινήσεις προστασίας για επιχειρήσεις και εργαζομένους

Μια τεχνική βλάβη σε μια μεγάλη ψηφιακή πλατφόρμα μπορεί πλέον να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε επιχειρήσεις, οργανισμούς και εκατομμύρια εργαζομένους σε ολόκληρο τον κόσμο. Η αδυναμία αποστολής ηλεκτρονικών μηνυμάτων, η διακοπή πρόσβασης σε εταιρικά αρχεία και η προσωρινή αχρήστευση εφαρμογών συνεργασίας δεν αποτελούν απλώς τεχνολογικά προβλήματα. Μπορούν να μετατραπούν σε οικονομικές απώλειες, καθυστερήσεις συναλλαγών και σημαντικό πρόσθετο λειτουργικό κόστος.

Η πρόσφατη διεθνής δυσλειτουργία των υπηρεσιών της Microsoft ανέδειξε για ακόμη μία φορά την αυξανόμενη εξάρτηση της οικονομικής δραστηριότητας από τις υποδομές υπολογιστικού νέφους (cloud).

Πρόκειται για μια εξάρτηση που δεν αφορά μόνο τις μεγάλες πολυεθνικές. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες και εργαζόμενοι χρησιμοποιούν καθημερινά τις ίδιες ψηφιακές υπηρεσίες για την επικοινωνία, τη διαχείριση εγγράφων, την εξυπηρέτηση πελατών και την οργάνωση της εργασίας τους.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν αυτές οι υπηρεσίες σταματούν ξαφνικά να λειτουργούν και, κυρίως, πώς μπορούν οι επιχειρήσεις να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους μέχρι την αποκατάστασή τους.

Από ένα email που δεν αποστέλλεται σε μια οικονομική αλυσιδωτή αντίδραση

Η ηλεκτρονική αλληλογραφία, οι τηλεδιασκέψεις, η αποθήκευση δεδομένων και η συνεργασία μεταξύ εργαζομένων πραγματοποιούνται πλέον σε μεγάλο βαθμό μέσω υπηρεσιών cloud.

Το μοντέλο αυτό επιτρέπει στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν εφαρμογές και να αποκτούν πρόσβαση σε αρχεία μέσω διαδικτύου, χωρίς να χρειάζεται να διατηρούν οι ίδιες το σύνολο των απαραίτητων τεχνολογικών υποδομών.

Τα πλεονεκτήματα είναι σημαντικά: χαμηλότερες ανάγκες αρχικών επενδύσεων, ευκολότερη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών τοποθεσιών και πρόσβαση σε εργαλεία που παλαιότερα ήταν διαθέσιμα κυρίως σε μεγάλους οργανισμούς.

Ωστόσο, η συγκέντρωση κρίσιμων επιχειρηματικών λειτουργιών σε κοινές πλατφόρμες δημιουργεί και έναν νέο τύπο κινδύνου.

Όταν ένας μεγάλος πάροχος αντιμετωπίζει τεχνική δυσλειτουργία, οι συνέπειες μπορεί να εμφανιστούν ταυτόχρονα σε χιλιάδες επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία δραστηριοποιούνται ή το μέγεθός τους.

Μια εταιρεία μπορεί να διαθέτει σύγχρονους υπολογιστές, γρήγορη σύνδεση στο διαδίκτυο και οργανωμένο τμήμα πληροφορικής, αλλά να μην μπορεί να ολοκληρώσει βασικές εργασίες επειδή μια εξωτερική υπηρεσία έχει τεθεί προσωρινά εκτός λειτουργίας.

Ακόμη και όταν η διακοπή αφορά μία μόνο υπηρεσία, οι επιπτώσεις μπορεί να επεκταθούν σε περισσότερες δραστηριότητες, εφόσον διαφορετικές εφαρμογές εξαρτώνται από κοινά συστήματα ταυτοποίησης, επικοινωνίας ή διαχείρισης δεδομένων.

Όταν μια τεχνική αστοχία προκαλεί ζημιές δισεκατομμυρίων

Το οικονομικό αποτύπωμα των μεγάλων τεχνολογικών διακοπών έχει ήδη αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντικό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το περιστατικό της CrowdStrike τον Ιούλιο του 2024, όταν μια προβληματική ενημέρωση λογισμικού ασφαλείας προκάλεσε εκτεταμένες δυσλειτουργίες σε υπολογιστές που χρησιμοποιούσαν Windows.

Η αναστάτωση επηρέασε αεροπορικές εταιρείες, τράπεζες, νοσοκομεία και επιχειρήσεις σε πολλές χώρες, αναδεικνύοντας πόσο γρήγορα ένα τεχνικό πρόβλημα μπορεί να επεκταθεί σε διαφορετικούς τομείς της οικονομίας.

Σύμφωνα με μελέτη της εταιρείας Parametrix, οι άμεσες οικονομικές απώλειες για τις επιχειρήσεις του αμερικανικού δείκτη Fortune 500, εξαιρουμένης της Microsoft, εκτιμήθηκαν σε 5,4 δισ. δολάρια.

Η συγκεκριμένη εκτίμηση αφορά αποκλειστικά το περιστατικό της CrowdStrike το 2024 και δεν αποτελεί υπολογισμό των απωλειών από την πρόσφατη δυσλειτουργία του Microsoft 365.

Το κόστος ενός ψηφιακού μπλακ άουτ, πάντως, δεν περιορίζεται στις δαπάνες τεχνικής αποκατάστασης.

Περιλαμβάνει τις εργατοώρες που χάνονται, τις συναλλαγές που καθυστερούν, τις παραγγελίες που δεν μπορούν να διεκπεραιωθούν, τα προβλήματα στην εξυπηρέτηση πελατών και τις πιθανές απώλειες εσόδων.

Για μια μικρή επιχείρηση, ακόμη και λίγες ώρες χωρίς πρόσβαση σε κρίσιμα συστήματα μπορεί να επηρεάσουν δυσανάλογα τη λειτουργία της, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν εναλλακτικές διαδικασίες.

ENISA: Η ανθεκτικότητα των ψηφιακών υποδομών είναι κρίσιμη για την οικονομία

Η αυξανόμενη εξάρτηση των επιχειρήσεων από κοινές τεχνολογικές πλατφόρμες έχει αναδείξει την ψηφιακή ανθεκτικότητα σε σημαντικό ζήτημα για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Στην έκθεση NIS360 2024, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Κυβερνοασφάλειας (ENISA) αξιολογεί την ωριμότητα και την κρισιμότητα βασικών τομέων της ευρωπαϊκής οικονομίας στο πλαίσιο της οδηγίας NIS2.

Μεταξύ των τομέων που εξετάζονται περιλαμβάνονται οι ψηφιακές υποδομές, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της ανθεκτικότητάς τους για τη λειτουργία επιχειρήσεων και οργανισμών.

Στην πράξη, το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά την προστασία από κυβερνοεπιθέσεις.

Μια τεχνική βλάβη, μια λανθασμένη ενημέρωση λογισμικού ή μια δυσλειτουργία σε υποδομή εξωτερικού παρόχου μπορεί επίσης να διακόψει κρίσιμες υπηρεσίες.

Η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη όταν η ηλεκτρονική αλληλογραφία, οι τηλεδιασκέψεις, η αποθήκευση αρχείων και η διαχείριση εργασιών βασίζονται σε αλληλοσυνδεόμενα συστήματα.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η απώλεια πρόσβασης σε ένα μέρος της υποδομής μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα περισσότερα στάδια της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Οι έξι κινήσεις που περιορίζουν τις επιπτώσεις ενός ψηφιακού μπλακ άουτ

Η προετοιμασία για ενδεχόμενη διακοπή ψηφιακών υπηρεσιών δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των τμημάτων πληροφορικής.

Ακόμη και μια μικρή επιχείρηση μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις συνέπειες μιας τεχνικής αστοχίας, εφόσον έχει οργανώσει βασικές εναλλακτικές διαδικασίες.

Το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Προτύπων και Τεχνολογίας (NIST), στον οδηγό Contingency Planning Guide for Federal Information Systems, περιγράφει βασικές αρχές σχεδιασμού για την αντιμετώπιση διακοπών πληροφοριακών συστημάτων.

Ο οδηγός δίνει έμφαση στον εντοπισμό των κρίσιμων λειτουργιών, στην αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων και στην προετοιμασία διαδικασιών αποκατάστασης.

Με βάση αυτές τις αρχές, έξι πρακτικές κινήσεις μπορούν να ενισχύσουν την επιχειρησιακή συνέχεια.

1. Εναλλακτικοί τρόποι επικοινωνίας

Η πρώτη προτεραιότητα είναι να μπορεί μια επιχείρηση να επικοινωνεί με εργαζομένους, συνεργάτες και πελάτες ακόμη και όταν η βασική ψηφιακή πλατφόρμα της δεν λειτουργεί.

Ένα εναλλακτικό σύστημα ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, μια ανεξάρτητη εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων ή η τηλεφωνική επικοινωνία μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά.

Το σημαντικό είναι οι εναλλακτικοί τρόποι επικοινωνίας να μην εξαρτώνται από την ίδια υποδομή που έχει παρουσιάσει τη βλάβη.

2. Ασφαλή και ανεξάρτητα αντίγραφα των κρίσιμων αρχείων

Η διατήρηση αντιγράφων ασφαλείας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προστασία των εταιρικών δεδομένων.

Τα σημαντικότερα αρχεία πρέπει να μπορούν να ανακτηθούν ακόμη και όταν η κύρια υπηρεσία αποθήκευσης δεν είναι διαθέσιμη.

Ιδιαίτερη σημασία έχει τα αντίγραφα να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από την ίδια τεχνολογική υποδομή και να ελέγχεται τακτικά η δυνατότητα ανάκτησής τους.

Ωστόσο, η ύπαρξη αντιγράφων ασφαλείας δεν εξασφαλίζει από μόνη της την άμεση συνέχιση των εργασιών.

Απαιτούνται επίσης διαδικασίες που επιτρέπουν στους εξουσιοδοτημένους εργαζομένους να αποκτήσουν πρόσβαση στα απαραίτητα δεδομένα και να επαναφέρουν τις κρίσιμες λειτουργίες.

3. Καθορισμός των εργασιών που πρέπει να συνεχιστούν πρώτες

Δεν έχουν όλες οι επιχειρηματικές δραστηριότητες την ίδια προτεραιότητα σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Κάθε επιχείρηση χρειάζεται να γνωρίζει ποιες λειτουργίες είναι απαραίτητο να συνεχιστούν και ποιες μπορούν να αναβληθούν προσωρινά.

Η εξυπηρέτηση πελατών, η διαχείριση παραγγελιών και η πραγματοποίηση κρίσιμων οικονομικών συναλλαγών ενδέχεται να απαιτούν ειδικές εναλλακτικές διαδικασίες.

Ο καθορισμός προτεραιοτήτων βοηθά μια επιχείρηση να αξιοποιήσει αποτελεσματικότερα το προσωπικό και τους διαθέσιμους πόρους της όσο διαρκεί η διακοπή.

4. Τακτικές δοκιμές των εναλλακτικών διαδικασιών

Ένα σχέδιο αντιμετώπισης τεχνικών διακοπών έχει ουσιαστική αξία μόνο εφόσον μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.

Οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν εκ των προτέρων τι θα κάνουν εάν χάσουν προσωρινά την πρόσβαση στις εφαρμογές που χρησιμοποιούν καθημερινά.

Οι δοκιμές των εναλλακτικών διαδικασιών μπορούν να αποκαλύψουν αδυναμίες που διαφορετικά θα γίνονταν αντιληπτές μόνο κατά τη διάρκεια ενός πραγματικού περιστατικού.

Έτσι, η επιχείρηση μπορεί να προσαρμόσει εγκαίρως το σχέδιό της και να περιορίσει τον χρόνο αντίδρασης.

5. Ενημέρωση από τις επίσημες πηγές του παρόχου

Όταν μια ψηφιακή υπηρεσία παρουσιάζει δυσλειτουργία, είναι σημαντικό να διαπιστώνεται εάν το πρόβλημα αφορά μόνο έναν οργανισμό ή αποτελεί γενικευμένη διακοπή του παρόχου.

Οι επίσημες ενημερώσεις μπορούν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να κατανοήσουν την έκταση του περιστατικού και να αποφύγουν άσκοπες τεχνικές παρεμβάσεις.

Παράλληλα, διευκολύνουν τον σχεδιασμό των προσωρινών λύσεων μέχρι να αποκατασταθεί η κανονική λειτουργία.

6. Εναλλακτικοί πάροχοι και ανεξάρτητες υποδομές

Για τις ιδιαίτερα κρίσιμες λειτουργίες, μια επιχείρηση μπορεί να εξετάσει τη χρήση δεύτερου παρόχου ή ανεξάρτητης τεχνολογικής υποδομής.

Η επιλογή αυτή μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από ένα μόνο σύστημα, αλλά απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό.

Η ύπαρξη δύο διαφορετικών υπηρεσιών δεν εξασφαλίζει αυτόματα την επιχειρησιακή συνέχεια, εάν και οι δύο βασίζονται σε κοινά συστήματα ταυτοποίησης, επικοινωνίας ή αποθήκευσης δεδομένων.

Το ζητούμενο είναι να υπάρχουν πραγματικά ανεξάρτητες εναλλακτικές δυνατότητες για τις λειτουργίες που δεν μπορούν να διακοπούν.

Γιατί η πρόκληση είναι μεγαλύτερη για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Οι υπηρεσίες cloud έχουν επιτρέψει στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν προηγμένα τεχνολογικά εργαλεία χωρίς τις μεγάλες επενδύσεις που απαιτούνταν στο παρελθόν.

Μια μικρή εταιρεία μπορεί πλέον να διαχειρίζεται εταιρικά έγγραφα, να οργανώνει τηλεδιασκέψεις και να συνεργάζεται με πελάτες και προμηθευτές από διαφορετικές χώρες χρησιμοποιώντας τις ίδιες πλατφόρμες με έναν μεγάλο όμιλο.

Ωστόσο, οι μικρότερες επιχειρήσεις δεν διαθέτουν πάντοτε το εξειδικευμένο προσωπικό ή τους οικονομικούς πόρους που απαιτούνται για τη δημιουργία σύνθετων συστημάτων εφεδρείας.

Αυτό σημαίνει ότι μια πολύωρη διακοπή μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις στην καθημερινή τους λειτουργία.

Για τον λόγο αυτό, ακόμη και απλές οργανωτικές κινήσεις, όπως η διατήρηση εναλλακτικών στοιχείων επικοινωνίας, η ασφαλής αποθήκευση κρίσιμων εγγράφων και η ενημέρωση των εργαζομένων για τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης, μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες.

Η επόμενη πρόκληση για την ψηφιακή οικονομία

Η ψηφιακή μετάβαση έχει δημιουργήσει σημαντικές δυνατότητες για την οικονομία.

Οι επιχειρήσεις μπορούν να αποκτούν πρόσβαση σε προηγμένα πληροφοριακά συστήματα, οι εργαζόμενοι να συνεργάζονται από διαφορετικές χώρες και τα δεδομένα να είναι διαθέσιμα σχεδόν από οποιοδήποτε σημείο.

Την ίδια στιγμή, όμως, η τεχνολογική πρόοδος δημιουργεί νέες εξαρτήσεις από εξωτερικούς παρόχους και κοινές ψηφιακές υποδομές.

Η πρόσφατη δυσλειτουργία των υπηρεσιών Microsoft 365 επανέφερε στο προσκήνιο ένα βασικό ζήτημα: πολλές επιχειρήσεις δεν μπορούν να ελέγξουν οι ίδιες τον χρόνο αποκατάστασης μιας υπηρεσίας από την οποία εξαρτάται η καθημερινή τους λειτουργία.

Μπορούν, ωστόσο, να προετοιμαστούν ώστε να περιορίσουν τις συνέπειες.

Η ύπαρξη εναλλακτικών διαδικασιών, η προστασία των δεδομένων και η εκπαίδευση των εργαζομένων δεν εξαλείφουν τον κίνδυνο τεχνικών διακοπών, αλλά μπορούν να μειώσουν σημαντικά το οικονομικό και λειτουργικό τους αποτύπωμα.

Το ζητούμενο δεν είναι να περιοριστεί η χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών, αλλά να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων και των οργανισμών.

Γιατί στην οικονομία του cloud, η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο να λειτουργούν όλα ταχύτερα όταν οι ψηφιακές υπηρεσίες είναι διαθέσιμες, αλλά και να μπορεί η οικονομική δραστηριότητα να συνεχίζεται όταν αυτές, έστω και προσωρινά, σταματούν.

 

Διαβάστε επίσης

Τζέφερσον (Fed): Η πορεία του πληθωρισμού θα καθορίσει την επόμενη αύξηση των επιτοκίων

Data centers: Στον επενδυτικό χάρτη η Ελλάδα με έργα 1 δισ. ευρώ για 40–60 MW – Στοίχημα τα 10 δισ.

ΑΔΜΗΕ: Στα τέλη του 2031 η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Τα οφέλη για τους καταναλωτές