Μπαταρίες: Η τεκμηριωμένη κριτική Εξάρχου και η αήθης και αναίτια επίθεση Τσάφου

Τεκμηριωμένη κριτική άσκησε ο Πρόεδρος και CEO του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, στο ισχύον πλαίσιο ανάπτυξης έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα.

Χωρίς να κατονομάσει οποιονδήποτε, είπε κατ’ αρχάς ότι οι περιορισμοί που έχουν τεθεί εμποδίζουν την ταχεία ανάπτυξη μεγάλων μονάδων μπαταριών.

Προειδοποίησε ότι, χωρίς άμεση επιτάχυνση των επενδύσεων στην αποθήκευση, οι περικοπές παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) ενδέχεται να ξεπεράσουν το 20% μέσα στα επόμενα δύο με τρία χρόνια, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα των φωτοβολταϊκών έργων και την εξυπηρέτηση των δανείων που τα χρηματοδοτούν.

Βασικές προτάσεις του επικεφαλής της ΑΚΤΟR είναι η πλήρης απελευθέρωση της πρόσβασης στον ηλεκτρικό χώρο για έργα αποθήκευσης, η προώθηση μεγάλων μονάδων μπαταριών άνω των 100 MW και η κατάργηση των ορίων αντισυγκέντρωσης που περιορίζουν τη συνολική ισχύ ανά επενδυτή.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι «οι μπαταρίες δεν επιβαρύνουν το σύστημα όπως οι νέες μονάδες ΑΠΕ και επομένως δεν δικαιολογούνται αντίστοιχοι περιορισμοί, ιδιαίτερα όταν οι επενδύσεις πραγματοποιούνται χωρίς κρατικές επιδοτήσεις».

Φόβοι Εξάρχου για «μαύρη αγορά αδειών»

Ο κ. Εξάρχου εξέφρασε επίσης φόβους ότι οι σημερινοί κανόνες θα οδηγήσουν στη δημιουργία μιας «μαύρης αγοράς» αδειών σύνδεσης, καθώς πολλοί κάτοχοι αδειών ενδέχεται να αδυνατούν να υλοποιήσουν τα έργα και να επιδιώκουν την πώλησή τους. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά «αυτή η διαδικασία θα προκαλέσει μεγάλες καθυστερήσεις στην ανάπτυξη της αναγκαίας αποθηκευτικής ισχύος, τη στιγμή που το ηλεκτρικό σύστημα χρειάζεται άμεσα νέες μπαταρίες».

Παράλληλα, έφερε ως παράδειγμα τη Βουλγαρία, η οποία, έδωσε προτεραιότητα στη στήριξη μεγάλων έργων αποθήκευσης αντί νέων φωτοβολταϊκών, επιτυγχάνοντας καλύτερη αξιοποίηση της πλεονάζουσας παραγωγής από ΑΠΕ.

Τόνισε ότι η AKTOR θα επένδυε σε έργα αποθήκευσης ακόμη και χωρίς επιδοτήσεις, εφόσον επιτρεπόταν η ελεύθερη ανάπτυξή τους.

Αναίτια και αήθης επίθεση Τσάφου

Μετά από λίγο, ανάρτηση στο LinkedIn με αναίτια επίθεση σε όσους ασκούν κριτική, έκανε ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, εστιάζοντας σε ένα συγκεκριμένο σχεδιαζόμενο έργο στην Πτολεμαΐδα, στο οποίο ο Πρόεδρος της AKTOR ουδόλως αναφέρθηκε.

Μάλιστα με την αναφορά του «έριξε το μπαλάκι» για τις μπαταρίες, σε «κεντρική πολιτική απόφαση» άρα απομένει να μας διευκρινίσει ονομαστικά ποιους ανωτέρους του φωτογραφίζει.

Ίσως επειδή θεώρησε ότι η θεσμική κριτική Εξάρχου στο θεμελιώδες θέμα των μπαταριών αφορά στον ίδιο, ενώ -επαναλαμβάνουμε- ο Πρόεδρος της AKTOR άσκησε κριτική επί της αρχής σε ένα βασικό πλαίσιο της ενέργειας αλλά και της οικονομίας, το οποίο κατά την τεκμηριωμένη άποψη που ανέπτυξε, πρέπει να αλλάξει για πολύ συγκεκριμένους λόγους.

Συνδέοντας το ζήτημα της αποθήκευσης με το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, ο επικεφαλής της AKTOR αμφισβήτησε κατά πόσο ο κυβερνητικός στόχος για μείωση των τιμών ρεύματος κατά 30% μέσα σε τρία χρόνια μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ένα φιλόδοξο και ταχύ πρόγραμμα ανάπτυξης μπαταριών. Υποστήριξε ότι η αντλησιοταμίευση αποτελεί σημαντική αλλά μακροπρόθεσμη λύση, ενώ οι μπαταρίες είναι το βασικό εργαλείο για τη γρήγορη απορρόφηση της πλεονάζουσας παραγωγής και τη μείωση των περικοπών.

Για τον κο Εξάρχου, επομένως, τα τρία «κλειδιά» είναι η ταχεία ανάπτυξη μεγάλων έργων αποθήκευσης, κανένας περιορισμός στην πρόσβαση στον ηλεκτρικό χώρο, καθώς και άρση των ορίων αντισυγκέντρωσης.

«Απορώ και δεν καταλαβαίνω, το ξαναλέω. Ποιο σκέλος του δημοσίου συμφέροντος υπηρετείται, περιορίζοντας την ανάπτυξη μπαταριών όταν αυτές δεν επιδοτούνται; Αυτό, όποιος μου το απαντήσει, θα είμαι ευγνώμων», κατέληξε.

Η αδικαιολόγητη στάση Τσάφου

Τα κύρια σημεία της αδικαιολόγητης επίθεσης του κ. Τσάφου σε όσους του ασκούν κριτική για τα ενεργειακά (σ.σ. και είναι πολλοί) είναι ότι για ένα συγκεκριμένο έργο αποθήκευσης στην Πτολεμαΐδα ζητήθηκε 33% υψηλότερη κρατική ενίσχυση σε σχέση με αντίστοιχα έργα.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι ισχυρίστηκε ότι υπήρχε «κυβερνητική στρατηγική (σ.σ. δηλαδή κεντρική πολιτική απόφαση) να μην επιδοτηθούν πρόωρα και βιαστικά οι μπαταρίες τα προηγούμενα χρόνια, αποφεύγοντας να τις χρυσοπληρώσουν οι καταναλωτές, δεδομένου ότι το κόστος της τεχνολογίας μειώνεται συνεχώς». Με τον τρόπο αυτό «φωτογράφισε» τους πολιτικούς προϊσταμένους του και τώρα απομένει να δώσει εξηγήσεις.

Υποστήριξε και κάτι μάλλον άσχετο με το όλο θέμα, ότι πλέον πολλοί επενδυτές επιδιώκουν να αναπτύξουν έργα μπαταριών χωρίς καμία απολύτως κρατική επιδότηση ενώ αναρωτήθηκε  γιατί το κράτος θα έπρεπε να χρηματοδοτήσει ένα έργο με αυξημένες απαιτήσεις, τη στιγμή που η αγορά προχωρά αυτόνομα.

Επίσης έγραψε  ότι «το Υπουργείο ανακοίνωσε πρόσθετα 200 εκατομμύρια ευρώ μέσω ανοιχτών διαγωνιστικών διαδικασιών για να επιταχυνθεί η εγκατάσταση μπαταριών».

Το επικίνδυνο χρηματοπιστωτικό πρόβλημα

Καμπανάκι όμως χτύπησε ο κος Εξάρχου,  ότι αν οι περικοπές παραγωγής ξεπεράσουν το 20%, το πρόβλημα θα μεταφερθεί από τον ενεργειακό στον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς πολλά έργα ΑΠΕ ενδέχεται να μην μπορούν να εξυπηρετήσουν τον δανεισμό τους. Εκτίμησε ότι αργά ή γρήγορα η Πολιτεία θα αναγκαστεί να επιταχύνει την ανάπτυξη μπαταριών, πιθανώς όμως αφού πρώτα εκδηλωθούν οι συνέπειες της σημερινής καθυστέρησης.

Εν κατακλείδι ο κος   Εξάρχου θεωρεί ότι αποθήκευση είναι το πλέον κρίσιμο μέγεθος  για το σύστημα ηλεκτρισμού αφού χωρίς ταχεία ανάπτυξη μεγάλων μονάδων αποθήκευσης, οι περικοπές παραγωγής από ΑΠΕ θα αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια.

Επίσης το ότι οι περικοπές (curtailments) ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά έργα μπορεί φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το 20% μέσα στην επόμενη 2ετία-3ετία αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, αποτελεί θρυαλλίδα στα θεμέλια της οικονομίας γενικότερα.

Η πρότασή του για  άρση των περιορισμών στην πρόσβαση στον ηλεκτρικό χώρο, ανάπτυξη μόνο μεγάλων έργων αποθήκευσης και κατάργηση των ορίων αντισυγκέντρωσης, είναι η μοναδική ώστε  οι μπαταρίες να μπορούν να αναπτυχθούν με ιδιωτικά κεφάλαια χωρίς επιδοτήσεις.

«Αφερέγγυος ο Τσάφος, λένει οι φωτοβολταϊκοί επιχειρηματίες

Άλλωστε οι μπαταρίες θεωρούνται το βασικό εργαλείο για μείωση του κόστους ρεύματος και ο στόχος για μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ένα γρήγορο και φιλόδοξο πρόγραμμα ανάπτυξης μεγάλων μονάδων αποθήκευσης .

Τελευταίο αλλά όχι έσχατο σύμφωνα με τον επικεφαλής της AKTOR, το χρηματοοικονομικό «καμπανάκι« ότι οι πολύ υψηλές περικοπές σε φωτοβολταϊκά θα θέσουν σε κίνδυνο την αποπληρωμή των δανείων πολλών έργων ΑΠΕ, δημιουργώντας πρόβλημα στις τράπεζες και στην αγορά χρηματοδότησης.

Αυτό ακριβώς υπογραμμίζουν όλοι οι εκπρόσωποι επιχειρηματίες φωτοβολταϊκών. Μάλιστα  χαρακτηρίζουν «αφερέγγυο» τον κο Τσάφο, άνθρωποι από το ΣΕΦ (Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών -HELAPCO), τον ΠΟΣΠΗΕΦ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά) και κυρίως από τον ΣΠΕΦ (Σύνδεσμος Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά) που αποτελείται από εκατοντάδες   μικρομεσαίους επιχειρηματίες, των σχετικά  μικρών φωτοβολταϊκών σταθμών μέχρι  500 kW.

Επικρίσεις και από ΕΒΙΚΕΝ

Για στρεβλώσεις στη λειτουργία του ενεργειακού συστήματος, έκανε λόγο πρόσφατα και ο Πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ (σ.σ. η Ένωση των ενεργοβόρων βιομηχανιών) Αντώνης Κοντολέων επικρίνοντας το λεγόμενο σχέδιο Τσάφου.

Είπε ότι σε περιόδους υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ πραγματοποιούνται περικοπές ενέργειας, την ώρα που καλούνται θερμικές μονάδες να καλύψουν το κενό.

«Πετάμε ενέργεια των ΑΠΕ», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η εικόνα αυτή δημιουργεί πρόσθετο κόστος αντί να οδηγεί σε φθηνότερη ενέργεια για τον καταναλωτή.

Στην έντονη αυτή κριτική της βαριάς βιομηχανίας, ο κος Τσάφος προτίμησε να μην απαντήσει. Ίσως να μην είχε κάτι να πει.

Στο ίδιο πλαίσιο ο κος Κοντολέων, ζήτησε μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά εξισορρόπησης και την υιοθέτηση πρακτικών που εφαρμόζονται ήδη στην Ευρώπη, όπως η προαγορά ισχύος.

Στην καρδιά του λεγόμενου «σχεδίου Τσάφου» βρίσκεται η αποθήκευση, καθώς αυτό  βασίζει σημαντικό μέρος της αναμενόμενης αποκλιμάκωσης των τιμών στη δυνατότητα του συστήματος να αποθηκεύει τη φθηνή παραγωγή των ΑΠΕ τις ώρες της μεγάλης προσφοράς και να την επιστρέφει στο δίκτυο όταν αυξάνονται η ζήτηση και οι τιμές.

Για να συμβεί αυτό, όμως, η εγκατεστημένη αποθήκευση θα πρέπει να κάνει ένα τεράστιο άλμα: από περίπου 700 MW σήμερα προς τα 7 GW μέχρι το 2030. Με μια τάξη μεγέθους επενδύσεων περίπου 7 δισ. ευρώ, η άμεση νέα κρατική στήριξη που σχεδιάζεται για την αποθήκευση είναι 200 εκατ. ευρώ.

Το ποσό προβλέπεται να κατανεμηθεί μέσω τεσσάρων ανταγωνιστικών διαδικασιών των 50 εκατ. ευρώ για διαφορετικές κατηγορίες έργων – δήμους, επιχειρήσεις, ΑΠΕ με αποθήκευση και standalone μπαταρίες.

Το κενά στο σχεδιασμό του υφυπουργού

Τα σχέδια Τσάφου «επί χάρτου» όμως, δείχνουν το φαραωνικό και εν πολλοίς ανέφικτο μέγεθος της άντλησης  ιδιωτικών κεφαλαίων που απαιτείται.

Οι  υπερφιλόδοξες παραδοχές, αρκετές από τις οποίες δεν αποδεικνύονται και έχουν ορίζοντα πολύ κοντινό το 2029, δεν μπορούν να στηρίξουν  τον κυβερνητικό  στόχο που επέβαλλε ο υφυπουργός Ενέργειας  για μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30% έως το 2029.

Αναλυτικά: ήδη προχωρούν τα 900 MW από τους τρεις διαγωνισμούς του Ταμείου Ανάκαμψης, περίπου 100 MW φωτοβολταϊκών με μπαταρίες στις στέγες, η αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας των 680 MW, μετατροπές αδειών θερμικών μονάδων συνολικής ισχύος 1.094 MW, περίπου 2 GW άλλων έργων αντλησιοταμίευσης και περίπου 4 GW αποθήκευσης μαζί με έργα ΑΠΕ. Παράλληλα έχει δρομολογηθεί πρόσκληση για standalone μπαταρίες 4,7 GW.

Η έκδοση όμως μιας άδειας ή ενός επενδυτικού σχεδίου δεν συνεπάγεται αυτόματα χρηματοδότηση, κατασκευή και λειτουργία του, κάθε άλλο.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο χτυπητά κενά του σχεδιασμού: η δημόσια ενίσχυση  καλύπτει μικρό μέρος των απαιτούμενων κεφαλαίων. Συνεπώς η επίτευξη του στόχου εξαρτάται από το κατά πόσο τα έργα θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τραπεζικές πηγές  αφού δεν  διαθέτουν επαρκείς προσδοκίες εσόδων ώστε να προσελκύσουν τους ιδιώτες που είναι απαραίτητοι.

Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο σκληρό εάν τεθεί τελικά πλαφόν 500 MW ανά επενδυτή, ώστε να περιοριστεί η συγκέντρωση της νέας αγοράς στους μεγάλους ενεργειακούς ομίλους.

Η επιδίωξη για περισσότερους παίκτες μπορεί μεν να ενισχύσει τον ανταγωνισμό, αλλά σημαίνει ότι το επενδυτικό βάρος των 7 GW θα πρέπει να μοιραστεί σε μεγαλύτερο αριθμό εταιρειών, μεταξύ των οποίων μικρότεροι επενδυτές με χαμηλή πρόσβαση σε κεφάλαια.

Το συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει ούτε το πλαίσιο αλλά ούτε τα κίνητρα συμμετοχής των ιδιωτών, άρα ο σχεδιασμός του κου Τσάφου βρίσκεται σε καθαρά θεωρητικό επίπεδο, εν ολίγοις στον αέρα…

Διαβάστε επίσης:

Αλέξανδρος Εξάρχου: Αφήστε μας να επενδύσουμε στις μπαταρίες – Ντόμινο κινδύνων για την ενέργεια

«Γιατί δεν έχουμε όσες μπαταρίες έχει η Βουλγαρία»; H απάντηση του ΥΠΕΝ στις επικρίσεις Εξάρχου για καθυστερήσεις στις επενδύσεις

Εξάρχου: Πώς χτίζει την επόμενη ημέρα της AKTOR – Η διαδρομή προς τα 600 εκατ. ευρώ EBITDA