AI & Democracy Forum: Τεχνητή Νοημοσύνη και Δημοκρατία στο επίκεντρο

Στην Αθήνα, τη γενέτειρα της δημοκρατίας, πραγματοποιήθηκε το Φόρουμ Τεχνητής Νοημοσύνης & Δημοκρατίας (AI & Democracy Forum) την Πέμπτη στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο – Μέγαρο Παλαιάς Βουλής, υπό την Αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας.

Στόχος του Φόρουμ ήταν να εξετάσει πώς η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει τη δημοκρατική διακυβέρνηση, την εμπιστοσύνη των πολιτών και τη συμμετοχή στα κοινά, συγκεντρώνοντας πολιτικούς, ακαδημαϊκούς, επιχειρηματίες και ειδικούς τεχνολογίας από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Hellenic Tech Network με τη συμμετοχή κυβερνητικών φορέων και τεχνολογικών οργανισμών.

Στον εναρκτήριο χαιρετισμό, ο εκπρόσωπος της Βουλής των Ελλήνων, Ομότιμος Καθηγητής της Φυσικής Περιβάλλοντος του Τμήματος Φυσικής και πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημοσθένης Ασημακόπουλος, μετέφερε μήνυμα του Προέδρου της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, υπογραμμίζοντας ότι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στο κοινοβούλιο αποτελεί «βαθιά πολιτική επιλογή» με στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια και τη βελτίωση της επικοινωνίας με τους πολίτες. Όπως αναφέρθηκε, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη συνεργασία με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, το AI Factory με την ονομασία PHAROS. που θα ενισχύσουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό του θεσμού.

Από την πλευρά του Υπουργείου Εξωτερικών, η γενική γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας, Μάιρα Μυρογιάννη παρουσίασε δράσεις που συνδέουν την τεχνητή νοημοσύνη με τη δημόσια διπλωματία και την εξυπηρέτηση των πολιτών της διασποράς. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στην ψηφιακή πλατφόρμα εκμάθησης ελληνικής γλώσσας που αναπτύσσεται σε συνεργασία με το Simon Fraser University, με την ονομασία StaEllinika καθώς και στις νέες προξενικές υπηρεσίες με εικονικούς βοηθούς, MyConsulLive. Η ίδια τόνισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί βασική κυβερνητική προτεραιότητα, στο πλαίσιο της στρατηγικής που προωθεί η κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, με συνεργασίες μεταξύ του Υπουργείου Εξωτερικών και ακαδημαϊκών φορέων όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με στόχο τον εντοπισμό εκστρατειών χειραγώγησης πληροφοριών που επηρεάζουν τη διεθνή εικόνα της χώρας.

Πάνελ Ι: Τεχνητή Νοημοσύνη και Δημοκρατική θεσμοί: Δυναμώνοντας την συμμετοχή και την εμπιστοσύνη

Το θέμα του πρώτου πάνελ ήταν η σχέση τεχνητής νοημοσύνης και δημοκρατικών θεσμών, το οποίο συντόνισε ο Αντώνης Μαυρόπουλος, επικεφαλής της D-Waste και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, καθώς και σύμβουλος του United Nations Environment Program.

Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως παρουσίασε συγκεκριμένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στον δημόσιο τομέα, όπως το σύστημα «JOBMatch» που συνδέει εργαζόμενους και επιχειρήσεις, καθώς και την ψηφιοποίηση εκατομμυρίων χειρόγραφων αρχείων κοινωνικής ασφάλισης.

Σύμφωνα με την ίδια, περισσότερα από 50.000 άτομα έχουν ήδη βρει εργασία μέσω της πλατφόρμας, ενώ η αξιοποίηση δεδομένων θα επιταχύνει σημαντικά την απονομή συντάξεων.
Παράλληλα, εξέφρασε αισιοδοξία για το μέλλον της αγοράς εργασίας, τονίζοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα και να δημιουργήσει καλύτερες θέσεις εργασίας, υπό την προϋπόθεση επένδυσης στη δια βίου μάθηση.

Από την πλευρά της τεχνολογίας, ο συνιδρυτής του Google Maps Lars Rasmussen μίλησε για τον τρόπο με τον οποίο ψηφιακές πλατφόρμες αλλάζουν την καθημερινή συμπεριφορά των πολιτών, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε νέους χώρους και πληροφορίες. Αν και δεν θεωρεί ότι τέτοιες τεχνολογίες μετασχηματίζουν άμεσα τη δημοκρατία, αναγνώρισε ότι μπορούν να επηρεάσουν τη συμμετοχή των πολιτών, για παράδειγμα μέσω της εύκολης πρόσβασης σε εκλογικά κέντρα.

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε τους κινδύνους των deepfakes και της κυβερνοασφάλειας. Ο κρυπτογράφος Κώστας Χαλκιάς, συνιδρυτής της Mysten Labs, με εμπειρία σε εταιρείες όπως η Meta, προειδοποίησε ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη ενισχύσει τις δυνατότητες επιθέσεων και παραπληροφόρησης. Ως λύσεις πρότεινε την ανάπτυξη ψηφιακών ταυτοτήτων, κρυπτογραφικών υπογραφών και υδατογραφημένου περιεχομένου, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη επένδυσης σε ειδικούς κυβερνοασφάλειας.

Ο συνιδρυτής της Pathbuddy και πρόεδρος του Hellenic Tech Network, Λούις Λοΐζου έθεσε το ζήτημα της λογοδοσίας στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη λήψη πολιτικών αποφάσεων, επισημαίνοντας ότι «οι άνθρωποι ψηφίζουν, όχι οι αλγόριθμοι». Τόνισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να αναπτύσσεται με ηθικές αρχές, διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να μετατραπεί σε «τον μεγαλύτερο δημαγωγό της ιστορίας».

Στο πλαίσιο των ομιλιών αναφέρθηκαν επίσης οι ανησυχίες κορυφαίων δημιουργών τεχνητής νοημοσύνης, όπως ο Ντέμης Χασάμπης και ο Mustafa Suleyman, για τη δίκαιη κατανομή των οφελών και τους κοινωνικούς κινδύνους της ταχείας τεχνολογικής ανάπτυξης.

Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική εξέλιξη αλλά πολιτική και κοινωνική πρόκληση. Όπως επισημάνθηκε, η διασφάλιση της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή απαιτεί συνεργασία κράτους, επιστημονικής κοινότητας και ιδιωτικού τομέα, καθώς και ενεργό συμμετοχή των πολιτών.

Πάνελ ΙΙ: Ενδυναμώνοντας ανθρώπους την εποχή του AI: Δεξιότητες, πρόσβαση και ανθρώπινη σύνδεση

Στις προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη για τους ανθρώπους επικεντρώθηκε το δεύτερο πάνελ του φόρουμ, με κεντρικούς άξονες τις δεξιότητες, την πρόσβαση και τις ανθρώπινες σχέσεις. Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος και συγγραφέας Μία Κόλλια, η οποία έθεσε το βασικό ερώτημα: πώς μπορούν οι κοινωνίες να διασφαλίσουν ότι οι άνθρωποι θα ενδυναμωθούν —και όχι θα εκτοπιστούν— από την ταχεία ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Στο πάνελ συμμετείχαν η Tetiana Revun από το Google DeepMind, ο μηχανικός ρομποτικής George Dagkoulis και η ειδικός στην εκπαιδευτική καινοτομία Στέλλα Μπομποτσιάρη, επικεφαλής του Greek Online School.

Η Tetiana Revun υποστήριξε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει δημοκρατική ευκαιρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συνειδητή πολιτική για την πρόσβαση και την εκπαίδευση. Όπως τόνισε, η τεχνολογία ήδη «εκδημοκρατίζει» ορισμένες δυνατότητες, επιτρέποντας σε μη τεχνικούς χρήστες να αξιοποιούν εργαλεία που μέχρι πρόσφατα ήταν διαθέσιμα μόνο σε ειδικούς.

Παράλληλα όμως προειδοποίησε για τους ψυχολογικούς κινδύνους, επισημαίνοντας ότι η αίσθηση απειλής για την επαγγελματική ταυτότητα πολλών ανθρώπων αποτελεί πραγματική πρόκληση που απαιτεί ενίσχυση της αυτογνωσίας και υποστήριξη στην προσαρμογή.

Από την πλευρά της βιομηχανίας, ο George Dagkoulis εστίασε στη ραγδαία εξέλιξη της ρομποτικής και των αυτόνομων συστημάτων, υπογραμμίζοντας ότι το παγκόσμιο ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένει ακόμη σε διαμόρφωση. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μπορεί να υπάρξει μία ενιαία παγκόσμια λύση, καθώς διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές ακολουθούν διαφορετικά νομικά και πολιτισμικά μοντέλα. Ωστόσο, εξέφρασε αισιοδοξία ότι θα δημιουργηθούν κοινές κατευθυντήριες γραμμές, καθώς υπάρχει πλέον ευρεία αναγνώριση της ανάγκης για κανόνες που θα προστατεύουν τους πολίτες και θα διασφαλίζουν τη σωστή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο ίδιος προέβλεψε ότι μέχρι το τέλος της δεκαετίας η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα έχουν ενσωματωθεί πολύ πιο βαθιά στην καθημερινότητα, μετασχηματίζοντας τον τρόπο εργασίας και ζωής. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη κριτικής σκέψης από τους πολίτες, ώστε να αποφεύγεται η άκριτη εμπιστοσύνη σε ψηφιακά συστήματα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η τοποθέτηση της Στέλλας Μπομποτσιάρη για την εκπαίδευση, όπου η τεχνητή νοημοσύνη περιγράφηκε ως εργαλείο που μπορεί να εκδημοκρατίσει τη γνώση, εφόσον χρησιμοποιηθεί σωστά. Η ίδια ανέφερε παραδείγματα εξατομικευμένης μάθησης, όπου ψηφιακές πλατφόρμες προσαρμόζουν το περιεχόμενο στις ανάγκες και τον ρυθμό κάθε μαθητή, επιτρέποντας καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα.

Παράλληλα, επικαλέστηκε διεθνείς μελέτες που δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση έχει διαφορετικές μορφές ανά τον κόσμο — από ψηφιακούς βοηθούς μέσω εφαρμογών μηνυμάτων σε αναπτυσσόμενες χώρες μέχρι εικονικούς εκπαιδευτές σε προηγμένα εκπαιδευτικά συστήματα. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η πρόσβαση σε υποδομές και γρήγορο διαδίκτυο παραμένει κρίσιμος παράγοντας ανισότητας.

Ένα από τα βασικά θέματα της συζήτησης ήταν η προσαρμογή του εργατικού δυναμικού. Η Revun σημείωσε ότι η ευθύνη για την ανάπτυξη δεξιοτήτων δεν μπορεί να βαραίνει μόνο τους εργαζόμενους, αλλά πρέπει να μοιράζεται μεταξύ εργοδοτών, κρατών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θεωρήθηκε απαραίτητη, καθώς η βιομηχανία διαθέτει τεχνογνωσία που μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση πολιτικών κατάρτισης.

Στο ερώτημα αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να καταστήσει την εκπαίδευση λιγότερο ανθρώπινη, η Στέλλα Μπομποτσιάρη απάντησε ότι συμβαίνει το αντίθετο, εφόσον αξιοποιηθεί για την αυτοματοποίηση χρονοβόρων διαδικασιών. «Το κρίσιμο ζήτημα είναι τι θα κάνουμε με τον χρόνο που κερδίζουμε», ανέφερε, προτείνοντας επένδυση σε δημιουργικές, συνεργατικές και πολιτιστικές δραστηριότητες που ενισχύουν την ανθρώπινη διάσταση της μάθησης.

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με ερωτήσεις κοινού σχετικά με το αν η νέα γενιά κινδυνεύει να χάσει βασικές δεξιότητες λόγω της υπερβολικής εξάρτησης από την τεχνητή νοημοσύνη. Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον τρόπο χρήσης της τεχνολογίας, όπως ακριβώς συνέβη και με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σε μια συμβολική στιγμή, ζητήθηκε στους συμμετέχοντες από την κ. Κόλλια να περιγράψουν το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης με μία λέξη: «άφθονο»(Revun), «μεταξύ χρήσιμoυ και ευεργετικού»(Dagkoulis) και «μετασχηματιστικό»( Μπομποτσιάρη) ήταν οι απαντήσεις που ακούστηκαν, αποτυπώνοντας την αισιοδοξία αλλά και τη συνειδητοποίηση των προκλήσεων που βρίσκονται μπροστά.

Το τέλος της εκδήλωσης και συμβολικά δώρα

Το Forum έκλεισε με την απονομή αναμνηστικών δώρων στους ομιλητές, πρώτα το βιβλίο Η Δίκη του Σωκράτη, ως συμβολική αναφορά στη διαχρονική σχέση δημοκρατίας, γνώσης και αμφισβήτησης — μια σχέση που επαναπροσδιορίζεται σήμερα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

Και μετά δυο φωτογραφικά άλμπουμ για την Αθήνα ειδικά για τον γνωστό φωτογράφο και κινηματογραφιστή Δώρο Παρτασίδη και την Στέλλα Μπομποτσιάρη για την συνεισφορά και την βοήθεια τους στο Hellenic Tech Network.

Το φόρουμ ολοκληρώθηκε με την αισιόδοξη πρόβλεψη ότι η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον διεθνή διάλογο για την τεχνητή νοημοσύνη, εφόσον επενδύσει στη γνώση, την καινοτομία και την υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.

Διαβάστε επίσης:

Ελληνοτουρκικά: Δεριζιώτης, Δεσποτόπουλος, Σταθακόπουλος αποτιμούν τη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν

Υπόθεση Κατασκοπείας: Από την Τανάγρα στον Σμήναρχο – Μια αλυσίδα κινεζικής διείσδυσης στο NATO

Τάσος Χατζηβασιλείου στο mononews: Ο Κάθετος Διάδρομος στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής στρατηγικής της Ευρώπης