Συλλογή Pinault: Η ομίχλη πέφτει στο μουσείο και μέσα από αυτήν αναδύονται τα μοντέλα του Yves Saint Laurent

Στο Παρίσι η τέχνη δεν καταλαμβάνει απλώς έναν χώρο, τον μεταμορφώνει. Στην πόλη του φωτός, η αρχιτεκτονική παύει να είναι σταθερά και γίνεται εμπειρία. Και το αόρατο αποκτά σώμα.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει αυτές τις εβδομάδες κάτω από τον ιστορικό θόλο της Bourse de Commerce της διάσημης Συλλογής Pinault, εκεί όπου η Ιαπωνίδα καλλιτέχνις Fujiko Nakaya εγκατέστησε το Cloud #07156, ένα γλυπτό από ομίχλη που μοιάζει περισσότερο με ζωντανό οργανισμό παρά με έργο τέχνης.

Στην καρδιά της περίφημης Rotonde, μέσα στον κυλινδρικό δακτύλιο από εμφανές σκυρόδεμα που σχεδίασε ο Ιάπωνας αρχιτέκτονας Tadao Ando, γεννιέται και εξαφανίζεται ένα σύννεφο. Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά.

Αποτελούμενο αποκλειστικά από μικροσκοπικά σταγονίδια νερού διαμέτρου μόλις είκοσι έως τριάντα μικρόμετρα (μm) — όσο περίπου και η φυσική ομίχλη — το σύννεφο πυκνώνει, διαλύεται, μετακινείται, επιστρέφει. Ανταποκρίνεται στα ρεύματα του αέρα, στα συστήματα εξαερισμού, στην υγρασία, στη θερμοκρασία, ακόμη και στην παρουσία των επισκεπτών.

Κάθε στιγμή είναι διαφορετική. Κάθε θέαση μοναδική.

Η Nakaya, πρωτοπόρος της περιβαλλοντικής και τεχνολογικής τέχνης εδώ και περισσότερες από πέντε δεκαετίες, αντιμετωπίζει την ομίχλη ως γλυπτικό υλικό. Με τη βοήθεια αντλιών υψηλής πίεσης και ειδικά σχεδιασμένων ακροφυσίων, αναδημιουργεί ένα φυσικό φαινόμενο μέσα στον πολιτιστικό χώρο, αφήνοντας όμως τη φύση να έχει τον τελευταίο λόγο.

Η ίδια έχει περιγράψει επανειλημμένα τα έργα της ως «διαλόγους με τις δυνάμεις της φύσης». Και πράγματι, τίποτα εδώ δεν ελέγχεται απολύτως. Ο άνεμος, η υγρασία, η θερμοκρασία, ακόμη και οι κινήσεις των σωμάτων συνδιαμορφώνουν τη μορφή του έργου. Το σύννεφο δεν εκτελεί εντολές. Συνομιλεί.

Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν μεταφυσικό.

Καθώς η λευκή μάζα καλύπτει και αποκαλύπτει εναλλάξ τη γεωμετρία του Ando, ο επισκέπτης αντιλαμβάνεται ότι παρακολουθεί έναν διάλογο ανάμεσα στο εφήμερο και το αιώνιο. Το σκυρόδεμα και τον ατμό. Τη βαρύτητα και την ανάλαφρη αβεβαιότητα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το έργο παρουσιάζεται στο πλαίσιο της έκθεσης Clair-obscur, σε επιμέλεια της Emma Lavigne και με τη συμβολή της ιστορικού τέχνης Anne-Marie Duguet.

Η έκθεση εξερευνά το πεδίο ανάμεσα στο ορατό και το αόρατο, την παρουσία και την απουσία, το φως και τη σκιά.

Στην ενότητα Fog, έργα καλλιτεχνών όπως η Trisha Donnelly, ο Bruce Conner, ο Frank Bowling και ο Wolfgang Tillmans συνομιλούν με αυτή τη συνθήκη της αμφισημίας και της ατμοσφαιρικής αντίληψης.

Ωστόσο, το έργο της Nakaya μοιάζει να υπερβαίνει ακόμη και αυτή τη θεωρητική ανάγνωση.

Ο τίτλος Cloud #07156 προέρχεται από τον μετεωρολογικό σταθμό που βρίσκεται πλησιέστερα στο μουσείο σύγχρονης τέχνης Bourse de Commerce. Είναι μια λεπτομέρεια που συνδέει το τεχνητό, αλλά αληθινό, σύννεφο του πολιτισμού με τον πραγματικό ουρανό του Παρισιού. Το μέσα με το έξω. Την τέχνη με το κλίμα. Το κτίριο με την πόλη.

Παράλληλα, η εγκατάσταση συνομιλεί με μια βαθιά ιαπωνική έννοια: το ma (間). Tο ενδιάμεσο κενό ανάμεσα στα πράγματα, τους ανθρώπους, και τις λέξεις. Στην εγκατάσταση της Nakaya όμως το κενό ερμηνεύεται ως ενεργή παρουσία.

Η Nakaya κατορθώνει κάτι σπάνιο. Κάνει ορατό τον χώρο που συνήθως δεν βλέπουμε, αποκαλύπτοντας τον αέρα και δίνοντας μορφή στο τίποτα.

Και ίσως γι’ αυτό το έργο προκαλεί τέτοια γοητεία στο κοινό του Παρισιού. Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης και αδιάκοπης εικόνας, ένα σύννεφο που αρνείται να παραμείνει το ίδιο για περισσότερο από λίγα δευτερόλεπτα μας υπενθυμίζει ότι η ομορφιά βρίσκεται συχνά στην προσωρινότητα, ίσως και στο εφήμερο.

Δεν αποτελεί έκπληξη ότι το Bourse de Commerce έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο πολυσυζητημένους προορισμούς αυτής της σεζόν.

Χιλιάδες επισκέπτες έρχονται για να χαθούν μέσα στην ομίχλη, να φωτογραφηθούν, να περιπλανηθούν μέσα σε μια εμπειρία που μοιάζει περισσότερο με καιρικό φαινόμενο παρά με έκθεση.

Κάτι που τους βοηθά να ξεφύγουν την καθημερινή εμπειρία και να βιώσουν μια σπάνια αίσθηση αποϋλοποίησης.

Και κάπως έτσι, όταν το απόγευμα της Τρίτης 23 Ιουνίου, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Οίκου Yves Saint Laurent, Anthony Vaccarello, επέλεξε αυτό ακριβώς το σύννεφο ομίχλης ως σκηνικό για την ανδρική συλλογή Άνοιξη 2027, έκανε μια δήλωση για τη διττή υπόσταση της αισθητικής του.

Τα μοντέλα εμφανίζονταν και εξαφανίζονταν μέσα από το παλλόμενο πέπλο υδρατμών σαν φιγούρες που αναδύονταν από όνειρο.

Οι αυστηρές γραμμές των σακακιών, τα διάφανα παπούτσια, οι χρυσές ανταύγειες των τελικών εμφανίσεων και η αισθησιακή ρευστότητα που επιδιώκει ο Vaccarello βρήκαν στο σύννεφο της Nakaya όχι απλώς ένα σκηνικό αλλά έναν συνομιλητή.

Γιατί εκεί, κάτω από τον θόλο του Bourse de Commerce, η μόδα δεν παρουσιάστηκε απέναντι στην τέχνη, αλλά μέσα σε αυτή.

Και για τη διάρκεια της επίδειξης, το σύννεφο έγινε αρχιτεκτονική, η αρχιτεκτονική έγινε ποίηση και η ποίηση βρήκε προσωρινά τη μορφή της στη μόδα.

Διαβάστε επίσης:

Hermès: Δεν είναι εφοπλιστική κατοικία αλλά η ολοκαίνουργια μπουτίκ του θρυλικού οίκου

Μαγειρεύοντας τον καπνό: H Ταβέρνα του Οικονόμου και η George Benias Gallery παρουσιάζουν τον Φίλιππο Τελεστώ

Sonke Wia: Από το παράνομο του δρόμου ως το ασφαλές καδραρισμένο της Γκαλερί Kapopoulos