Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Add mononews.gr on Google

Στη Βούλα, μέσα στον ιδιότυπο και εκλεπτυσμένο χώρο της Συλλογής Ειρήνης Παναγοπούλου, που στεγάζεται στα γραφεία της Magna Marine, μια προσωπική και γενναιόδωρη έκθεση δοκιμάζει τα όρια της γνώσης, της μνήμης, της ταξινόμησης και της ορατότητας.

Η δεύτερη έκθεση της IYP collection, σε επιμέλεια του Άκη Κόκκινου, ζητά από τον επισκέπτη να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο έχει μάθει να βλέπει τον κόσμο και να αμφισβητήσει όσα γνωρίζει ή πιστεύει ότι γνωρίζει.

1

Mona Hatoum, Κάθε πόρτα και ένας τοίχος, 2003, Ψηφιακή εκτύπωση σε βουάλ, Ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδας και της Galerie Chantal Crousel, Παρίσι © Mona Hatoum

Όταν το ιδιωτικό αποκτά δημόσια διάσταση

Στον χώρο της συλλογής, στη Λεωφόρο Βασιλέως Παύλου 146, η ιδιωτική πρωτοβουλία αποκτά δημόσια διάσταση με την έκθεση να αναπτύσσεται ως μια αργή, στοχαστική, περιπατητική εμπειρία. Δεν πρόκειται για μια γραμμική αφήγηση, αλλά μια ακολουθία από περάσματα, ρήγματα, υποσημειώσεις, μετατοπίσεις και περιθωριοποιήσεις.

Η ιδιωτική συλλογή είναι κάτι που συχνά παραμένει κλειστό, ως μια σχεδόν εσωτερική υπόθεση, όμως η έκθεση επιχειρεί κάτι δυσκολότερο και, τελικά, σημαντικότερο. Εκθέτει τον ίδιο τον μηχανισμό της επιλογής, της φροντίδας, της αποθήκευσης και της υποκειμενικής ερμηνείας.

Η ανακάλυψη της συλλογής μέσα σε έναν χώρο που δεν είναι μουσείο, ούτε γκαλερί, αλλά μετασχηματίζεται σε εκθεσιακό περιβάλλον, προσδίδει στην έκθεση μια επιπλέον ένταση. Εδώ, τίποτα δεν είναι ουδέτερο. Ούτε η γυάλα μέσα στην οποία κινείται ο επισκέπτης χωρίς να το συνειδητοποιεί, ούτε οι προθήκες, ούτε τα συστήματα αποθήκευσης, ούτε το βλέμμα του επισκέπτη.

Ο χάρτης, η ναυτιλία και η αμφισβήτηση του καθεστώτος

Ο «δανεικός χάρτης» εδώ δεν αφορά απλώς τη γεωγραφία ή την ιστορία της ναυτιλίας, αν και η σχέση της οικογένειας με τη θάλασσα και τη χαρτογραφία λειτουργεί υποδόρια και ουσιαστικά. Αφορά πρωτίστως τα έτοιμα σχήματα σκέψης που κληρονομούμε και κληροδοτούμε: τις κατηγορίες, τις ιεραρχίες, τις βεβαιότητες, τα πλαίσια μέσα στα οποία μαθαίνουμε να ερμηνεύουμε τον κόσμο.

Ο τίτλος της έκθεσης φέρει μέσα του κάτι από τη βαρύτητα της παράδοσης και από την αβεβαιότητα του πλου. Η λέξη «χάρτης» δεν ηχεί μόνο ως μεταφορά, αλλά και ως υπόγεια αναφορά σε μια οικογενειακή ιστορία δεμένη με τη ναυτιλία, τον κόσμο για τον οποίο ο χάρτης υπήρξε για εκατονταετίες όργανο πορείας, εργαλείο ακριβείας και υπόσχεση προσανατολισμού μέσα στην ανοιχτή θάλασσα.

Christo, Τυλιγμένο βιβλίο, 1973

Εδώ, όμως, ο χάρτης αποσπάται από τη στενή χρηστικότητά του και μεταμορφώνεται σε κάτι ευρύτερο και πιο ανήσυχο: σε εικονογράφηση των αφηγήσεων που προηγούνται της προσωπικής εμπειρίας και εγκαθίστανται μέσα μας ως φυσική τάξη των πραγμάτων.

Ο «δανεικός» χάρτης είναι, ακριβώς, αυτό το ήδη χαραγμένο πεδίο, οι ιδέες για την ιστορία, τη γεωγραφία, την εξουσία, το φύλο, το κέντρο και το περιθώριο, που παραλαμβάνονται έτοιμες, όπως παραλαμβάνεται και μια πορεία, μόνο και μόνο για να ανακαλυφθεί αργότερα ότι κάθε χάρτης φωτίζει κάτι, αλλά αφήνει και κάτι άλλο στο σκοτάδι.

Sarah Lucas, Hard Nude, 2012

Η έκθεση κινείται μέσα σε αυτή την ένταση: ανάμεσα στον χάρτη ως κληροδότημα και στον χάρτη ως πεδίο αναθεώρησης, ανάμεσα στην ασφάλεια της καθορισμένης διαδρομής και στην ανάγκη να αμφισβητηθούν οι συντεταγμένες με τις οποίες μάθαμε να διαβάζουμε τον κόσμο.

Έτσι, ο τίτλος αποκτά μια σπάνια πυκνότητα: μιλά συγχρόνως για τη θάλασσα και για τη σκέψη, για την οικογενειακή μνήμη και για τις δομές εξουσίας, για την ανάγκη προσανατολισμού αλλά και για το θάρρος να παραδεχθεί κανείς ότι ο κόσμος ίσως δεν χαρτογραφήθηκε ποτέ οριστικά.

Ο επιμελητής της έκθεσης Άκης Κόκκινος ξεναγεί τους επισκέπτες, πηγή: IYP collection

Όρια, περιθώρια, μετατόπιση

Η επιμελητική πρόταση του Άκη Κόκκινου χτίζεται με αξιοσημείωτη πυκνότητα γύρω από αυτές τις σκέψεις. Η έκθεση αρθρώνεται σε έξι ενότητες, τα Marginalia, δανειζόμενη τον όρο από τις σημειώσεις που εμφανίζονται στα περιθώρια ενός χάρτη ή ενός καλά μελετημένου συγγράμματος.

Πρόκειται για μια εύστοχη μεταφορά. Το περιθώριο εδώ λειτουργεί ως το πεδίο ερμηνείας. Ό,τι συνήθως μένει εκτός κεντρικής αφήγησης, γυναικείες φωνές, queer ιστορίες, λογοκριμένες μορφές, αρχειακά ίχνη, ανορθολογικά συστήματα γνώσης, σωματικές μνήμες, αποικιακά αποτυπώματα, μετατοπίζεται στο προσκήνιο. Και μάλιστα χωρίς διδακτισμό.

6. Γιάννης Κουνέλλης, Άτιτλο (Καπνός), 1990, 7. Λουκάς Σαμαράς, Χέρια, δεκαετία 1970

Marginalia I: Η διττότητα μιας φαινομενικής εισόδου

Η διαδρομή αρχίζει με το έργο της Mona Hatoum, Κάθε πόρτα και ένας τοίχος, μια ημιδιαφανή κουρτίνα που λειτουργεί συγχρόνως ως πύλη και ως φραγμός. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καταλληλότερο εναρκτήριο σημείο. Ο επισκέπτης εισέρχεται στην έκθεση διασχίζοντας σωματικά ένα έργο που συνοψίζει ήδη το ερώτημα των συνόρων. Για ποιον είναι ανοιχτή μια πόρτα και για ποιον είναι τείχος;

Η Hatoum, με τη γνώριμη οξύτητα της γλώσσας της, φέρνει από το πρώτο βήμα μέσα στο δωμάτιο τις χαρτογραφίες της εξουσίας, τα καθεστώτα επιτήρησης και τη βαθιά αμφισημία κάθε ορίου. Το έργο ενεργοποιεί βιωματικά τη θεματική της έκθεσης με τον επισκέπτη εύκολα να παραβλέπει και να προσπερνά ένα συγκλονιστικό όριο ασυνείδητα.

Από αριστερά προς δεξιά: Melik Ohanian, Κοχύλι, 2014, Anselm Kiefer, Οι πηγές του Δούναβη, 1988, Petrit Halilaj, Αλφαβητάρι (Μάτι), 2023 – Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου

Ο παρατηρητής ως παρατηρούμενος

Από εκεί και πέρα, η έκθεση ξεδιπλώνεται σαν ένα περιβάλλον σχεδόν ενυδρειακό. Το γυαλί είναι παντού: προστατεύει, διαχωρίζει, μεγεθύνει, κρατά σε απόσταση. O ίδιος ο χώρος της έκθεσης προσομοιάζει σε δοχείο, σε ένα οικοσύστημα υπό παρατήρηση, εξωτερικά και εσωτερικά, όπου ο παρατηρητής και ο παρατηρούμενος δεν μένουν αλώβητοι.

Μέσα σε ένα πολυδιάστατο σύμπαν, ιστορίες ξετυλίγονται μέσα σε ιστορίες. Καθώς ο επισκέπτης κινείται ανάμεσα σε προθήκες, πάνελ αποθήκευσης, συρτάρια και αντανακλάσεις, συνειδητοποιεί ότι δεν είναι μόνο εκείνος που βλέπει. Είναι ταυτόχρονα και εκείνος που εκτίθεται.

Αυτό το ιδιότυπο καθεστώς της αμοιβαίας θέασης διατρέχει βαθιά την έκθεση και κορυφώνεται αργότερα, στο τέλος, όταν το Untitled #10 t/b της Χάρις Επαμεινώνδα, με τη γυάλινη δεξαμενή, τα χρυσόψαρα, το νερό και την αρχαία πέτρινη κεφαλή Βούδα, μεταμορφώνει το ίδιο το εκθεσιακό βλέμμα σε σχόλιο πάνω στην κατοίκηση, την αιχμαλωσία, τη φροντίδα και τον έλεγχο.

Κωνσταντίνος Κακανιάς, Ειρήνη Παναγοπούλου, Γιώργος Τζιρτζιλακης, Γεωργία Σαγρή, Έλενα Παπαδοπούλου, Χάρις Επαμεινώνδα – πηγή: IYP collection

Marginalia IΙ: Φύση, αρχείο και υλικά σε σύγκρουση

Στο Marginalia II, η έκθεση απομακρύνεται από τα στενά όρια της ορθολογικής γνώσης και στρέφεται προς πρακτικές που εμπιστεύονται τη διαίσθηση, την υλικότητα, το μυστήριο και τα στοιχεία της φύσης.

Εδώ βρίσκεται το Αιγυπτιακό ελιξίριο της Susan Hiller, ένα ξύλινο ερμάριο με 67 φιάλες νερού από ιερές πηγές, έργο που μετατρέπει τη συλλογή σε δεξαμενή πίστης, μνήμης και ανθρωπολογικού θαύματος.

Susan Hiller, Αιγυπτιακό ελιξίριο (από τη σειρά Αφιέρωμα στον Joseph Beuys), 1969–2010

Δίπλα του, τα Μαγνητικά πεδία του Takis καθιστούν ορατή μια αθέατη δύναμη, μια τέταρτη διάσταση, ενώ τα Άτιτλα έργα του Γιάννη Κουνέλλη, το μεταλλικό κουτί και ο Καπνός παγιδευμένος σε γυαλί, εγκλωβίζουν τη βιομηχανική ύλη, το εφήμερο και τελικά το απαγίδευτο μέσα σε ένα λεξιλόγιο αυστηρό αλλά βαθιά ποιητικό, ταυτόχρονα απλοϊκό.

Ο Christo, με το Τυλιγμένο βιβλίο, και η Erika Verzutti, με το Σημειωματάριο, προσθέτουν μια ακόμη εκδοχή της γνώσης: εκείνη που κρύβεται, αποκρύπτεται, συμπυκνώνεται ή προσποιείται τη διαθεσιμότητά της. Η γνώση που παράλληλα πιστεύουμε ότι διαθέτουμε αλλά δεν έχουμε ακόμη εξερευνήσει εις βάθος.

Ακριβώς εκεί, σε μια από τις πιο εύστοχες και συγκινητικές χειρονομίες της έκθεσης, τα έργα τέχνης τίθενται σε διάλογο με αρχειακά τεκμήρια.

Διαζευκτήριο του 1898 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως

Ένα πιστοποιητικό διαζευκτηρίου του 1898 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και ένα Προικοσύμφωνο που συντάχθηκε στο προάστιο Βορνόβα της Σμύρνης, υπογεγραμμένο από τον Μητροπολίτη Σμύρνης Άνθιμο, το 1814, δηλώνουν μια παρουσία πέρα από το ιστορικό ή το διακοσμητικό.

Τα αρχεία, που αποκτήθηκαν λόγω της βαθιάς αγάπης της συλλέκτριας για τέχνη και μάθηση, προσφέρουν ένα καθαρό πεδίο ανάγνωσης για το πώς η έμφυλη εξουσία, η ιδιοκτησία, η νομική τάξη και η κοινωνική ιεράρχηση αποτυπώνονται σε αντικείμενα που κάποτε υπήρξαν απολύτως πρακτικά και σήμερα εμφανίζονται σχεδόν στοιχειωμένα από το βάρος της εποχής τους.

Τα δύο τεκμήρια παρουσιάζονται σε μια χρονικά παράδοξη αλληλουχία: το διαζευκτήριο προηγείται του προικοσυμφώνου. Παρότι δεν αφορούν την ίδια σχέση, η αντιστροφή αυτή λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η αρχειοθέτηση και η ανάγνωση της ιστορίας δεν είναι ποτέ απολύτως γραμμικές διαδικασίες.

Από αριστερά προς δεξιά: Μαρία Λοϊζίδου, Συλλογική Αυτοβιογραφία, 2013, Γιάννης Τσαρούχης, Νεαρός που φοράει τις μπότες του, 1973, Susan Hiller, Αιγυπτιακό ελιξίριο, 1969–2010 – Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου

Από τις πιο αξέχαστες στιγμές της έκθεσης είναι αναμφίβολα η Συλλογική Αυτοβιογραφία της Μαρίας Λοϊζίδου. Η αποσυναρμολογημένη και επανασυναρμολογημένη ντουλάπα, προερχόμενη από το οικογενειακό της περιβάλλον στην Κύπρο, λειτουργεί ως σπάνιο παράδειγμα ενός έργου που είναι ταυτόχρονα γλυπτό, αρχείο, εσωτερικός χώρος και βιογραφικό δοχείο.

Αποκαλύπτοντας τα ενδότερά της, τα μικρά αντικείμενα, τα βιβλία, τα σημειώματα, το ίδιο το στίγμα του χρόνου ξετυλιγμένο σε ύφασμα και κούκλες, η Λοϊζίδου προσφέρει ένα είδος αντι-μουσείου.

Η ντουλάπα είναι κλειστή και ανοικτή ταυτόχρονα, με την κεφαλή της στο πάτωμα να προσομοιάζει σε ανεστραμμένο παγκάκι. Το έργο της Λοϊζίδου είναι άκρως βιωματικό και ταυτόχρονα υποκειμενικό.

21. Wilhelm von Gloeden, Παλέρμο, Αγγλικός Κήπος. Ένα αγόρι μπροστά από το γλυπτικό σύνολο Ο Κανάρης στη Χίο, έργο του Benedetto Civiletti, περ. 1900, 22. Λουκάς Σαμαράς, Sitting, 1979, 23. Anthony Akinbola, Camouflage, 2021, 24. Andy Warhol, Αλέξανδρος Ιόλας, 25. Sin Wai Kin, Face Value (Dollar Baby), 2017

Marginalia IΙΙ: Ένα καταφύγιο σε κίνδυνο

Η τρίτη ενότητα, μέσα από τα συρόμενα πάνελ αποθήκευσης, μετατρέπει τον χώρο σε σκηνή για ό,τι έμεινε κρυμμένο, λογοκριμένο ή επισφαλώς ορατό.

«Ο σκοπός της έκθεσης είναι διαδραστικός. Πρέπει να ανακαλύψεις, να σύρεις, να δεις», αναφέρει ο Φίλλιπος Τσαγκρίδης Παναγόπουλος, ανασύροντας έξω δύο έργα του Τσαρούχη.

Για την έκθεση ο ίδιος αναφέρει «με συγκινεί πολύ να βλέπω τη μητέρα μου, να ανοίγει τη συλλογή της σαν έναν προσωπικό χάρτη μνήμης κι ένα ίχνος ζωής που χτίστηκε με γενναιοδωρία και βαθιά αγάπη για την τέχνη. Η έκθεση έχει για μένα κάτι πολύ τρυφερό: θυμίζει πως όσα ξέρουμε, όσα αγαπάμε αλλά και όσα παραδίδουμε στους άλλους περνούν πάντα μέσα από ανθρώπους που μας έμαθαν να κρατάμε τον κόσμο λίγο πιο κοντά στην καρδιά μας.»

Σε αυτή την ενότητα, η έκθεση αποκτά μια πιο queer και φεμινιστική ευαισθησία, χωρίς όμως να γίνεται ποτέ σκόπιμη. Ο Γιάννης Τσαρούχης με τον Νεαρό που φοράει τις μπότες του, κάποτε προκάλεσε, κάτι που το γυναικείο γυμνό δεν πετυχαίνει με την ίδια ένταση.

Από αριστερά προς δεξιά: Γιάννης Τσαρούχης, Νεαρός που φοράει τις μπότες του, 1973, Kader Attia, Ιστορία της επανοικειοποίησης, 2010 – Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου

Η Birgit Jürgenssen με τις μασκαρισμένες, μεταμορφωτικές της εικόνες, ο Anthony Akinbola με το Camouflage, ο Sin Wai Kin με το Face Value (Dollar Baby), ο Andy Warhol με το πορτρέτο του Αλέξανδρου Ιόλα, οι αφιερώσεις της Niki de Saint Phalle Για τον Ιόλα, και το μήνυμα του Jean Tinguely Έκκληση προς τη συνείδηση όλων των Ελλήνων, συνθέτουν ένα σύμπαν όπου το σώμα, η επιτέλεση, το προσωπείο, η επιθυμία και το κοινωνικό βλέμμα διασταυρώνονται αδιάκοπα.

Οι αμφιλεγόμενες ή λογοκριμένες μορφές έχουν βρει καταφύγιο εδώ, εντός της συλλογής. Όπως όμως και οι άλλοι, παραμένουν έτοιμοι να υποχωρήσουν στο πλέγμα του αρχείου, να εξαφανιστούν δηλαδή ξανά στην αποθήκη και οι συνθήκες της έκθεσής τους καθίστανται επισφαλείς.

Στάθης Λογοθέτης, E37, 1964

Marginalia IV: Δομημένες γεωγραφίες και εξουσίες

Κατά μήκος του επόμενου διαδρόμου, το βλέμμα στρέφεται στους κυριολεκτικούς αλλά και τους συμβολικούς χάρτες. Το έργο Ιστορία της επανοικειοποίησης του Kader Attia, μια φωτογραφία lightbox με ρωμαϊκή θριαμβική αψίδα στην Αλγερία, φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο τα αποικιακά μνημεία παραμένουν μέσα στο καθημερινό τοπίο ως κατάλοιπα της κυριαρχίας.

Στοιχεία του αποικιακού παρελθόντος παραμένουν έντονα στο παρόν με τις φιγούρες του έργου να εντάσσονται υπό αυτά, ασυνείδητα ανήμπορες να ξεφύγουν από τις κληροδοτημένες δομές.

Από αριστερά προς δεξιά: Thomas Bowen, 4 σελίδες από το βιβλίο: Η νέα Βασιλική Εγκυκλοπαίδεια [The new Royal Encyclopedia], Λονδίνο, 1790, Jordan Nassar, 3 έργα από τη σειρά Dunya, 2017, Kader Attia, Ιστορία της επανοικειοποίησης, 2010 – Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου

Λίγο πιο κάτω, η χαλκογραφία Σφαίρες και υδρόγειοι – Το σύστημα της γεωγραφίας του Thomas Bowen, μια ανώνυμη Τοπογραφία της νήσου Κέρκυρας, καθώς και τα κεντημένα τοπία Study (Extinguished Sun) του Jordan Nassar, φτιαγμένα με την παλαιστινιακή τεχνική του tatreez, μετακινούν τη χαρτογραφία από την αυτοκρατορική αποτύπωση στην ενσώματη μνήμη.

Η Αμερική παρουσιάζεται στα δεξιά, η Αφρική στα αριστερά και η Κέρκυρα ξαπλώνει κάθετα αποδεικνύοντας πώς ο χάρτης δεν είναι παρά μια προσωπική ερμηνεία του προσωπικού κόσμου πέρα από τον οποίο το ανεξερεύνητο άγνωστο κρύβει σημεία και τέρατα.

Το E37 του Στάθη Λογοθέτη εισάγει μια άλλη γεωγραφία, εκείνη του πάσχοντος σώματος. Εδώ το τοπίο ως καμβάς γίνεται σάρκα, και η σάρκα, αρχείο ενός τραύματος.

Η καλλιτέχνης Γεωργία Σαγρή με το έργο της Παρτιτούρες αναπνοής (2017), 2023 – πηγή: IYP collection

Marginalia V: Το ανθρώπινο σώμα ως μέσο αντίστασης

Στα Marginalia V, η έκθεση στρέφεται σε έργα γυναικών καλλιτεχνών που επεξεργάζονται τη μορφή, την αναπνοή, την ανάπτυξη, τη φθορά και την αντίσταση. Η Νour Mobarak, με τα έργα Botero Horse και Σύλβια, χρησιμοποιεί μυκήλιο και οργανική ύλη για να υπονομεύσει την ιδέα του σταθερού αντικειμένου.

Ένας μικρόκοσμος παγιδευμένος πίσω από γυαλί αναπτύσσεται και ξεδιπλώνεται αέναα, μετατρέποντας την τέχνη εκ των έσω. Η δημιουργία της Mobarak φαντάζει σταθερή μέσα σε μια συνεχή μεταβλητότητα.

Nour Mobarak, Σύλβια, 2021-2023

Η Angelika Loderer στο Causing Each Other επιτρέπει στο έργο να υφίσταται ως μεταβαλλόμενο σύστημα, η Sarah Lucas στο Hard Nude μετατρέπει το σώμα σε μια βαριά, ειρωνική, σχεδόν αμυντική γλυπτική φόρμα. Κάτι που φαινομενικά φέρεται ως μαλακό είναι σκληρό, ενώ η Sheila Hicks ανυψώνει μια χειρωνακτική εργασία και την ίνα σε πεδίο υψηλής αισθητικής.

Η Γεωργία Σαγρή, με τις Παρτιτούρες αναπνοής, προσφέρει ένα από τα πιο καίρια μοτίβα της έκθεσης, την αναπνοή ως ρυθμό επιβίωσης αλλά και ως άρνηση των επιβεβλημένων ρυθμών παραγωγικότητας, πειθαρχίας και εξάντλησης.

Ο καλλιτέχνης Petrit Halilaj με το έργο του Αλφαβητάρι (Μάτι), 2023 – πηγή: IYP collection

Marginalia VI: Η γνώση ως σημείο παρατήρησης

Η τελευταία ενότητα, Marginalia VI, δεν αφήνει στον επισκέπτη μια αίσθηση λήξης, αλλά μια υπόσχεση επανεκκίνησης. Τα τσιμεντένια Κοχύλια του Melik Ohanian, που προσπερνώ αντιλαμβάνοντάς τα αρχικά ως bean bags, προστατεύουν και αποκρύπτουν ταυτόχρονα.

Το μεταλλικό Αλφαβητάρι (Μάτι) του Petrit Halilaj επιστρέφει στο παιδικό χάραγμα και το μετατρέπει σε μνημειακή μορφή θέασης. Το παρατηρείς καθώς σε παρατηρεί και αυτό, και η σκιά του στον πίσω τοίχο γίνεται μέρος της δημιουργίας.

Επισκέπτρια της έκθεσης εξερευνά τον χώρο του αναγνωστηρίου – πηγή: IYP collection

Στον χώρο του αναγνωστηρίου, οι Πηγές του Δούναβη του Anselm Kiefer προσφέρουν ένα ποιητικό πέρασμα προς την αρχή αντί για το τέλος. Είναι ένα έργο που, σε αυτό το πλαίσιο, μοιάζει να ψιθυρίζει ότι κάθε αφήγηση, κάθε διαδρομή, κάθε ταξινόμηση, είναι προσωρινή.

Ότι ο χάρτης δεν ολοκληρώνεται ποτέ, όσο η δίψα για γνώση παραμένει αστείρευτη, σαν ποτάμι.

Anselm Kiefer, Οι πηγές του Δούναβη, 1988

Η συλλογή ως ζωντανός οργανισμός

Είναι, εντέλει, σπάνιο να συναντά κανείς μια έκθεση που να κατορθώνει να είναι ταυτόχρονα εγκεφαλική και αισθητηριακή, πολιτική αλλά όχι ρητορική, αρχιτεκτονικά εν μέρει αυστηρή και συγχρόνως συναισθηματικά διαπερατή.

Η δεύτερη έκθεση της Ειρήνης Παναγοπούλου το καταφέρνει επειδή δεν αντιμετωπίζει τη συλλογή ως τρόπαιο, αλλά ως έναν ζωντανό οργανισμό. Επειδή σέβεται τα έργα χωρίς να τα ακινητοποιεί. Και επειδή, σε μια εποχή κορεσμού εικόνων και εύκολης ερμηνείας, επιμένει σε κάτι δυσκολότερο.

Υπενθυμίζει ότι ο κόσμος δεν διαβάζεται μόνο από το κέντρο, ή από αριστερά προς δεξιά, αλλά και από το περιθώριο. Οι οριοθετήσεις που κληρονομήθηκαν σπάνε και αυτός που τολμά και αγαπά μπορεί να τις επανασχεδιάσει.

Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου
Λεωφόρος Βασιλέως Παύλου 146, Βούλα, 166 73

Διάρκεια έκθεσης
20 Μαΐου 2026 – 02 Απριλίου 2027

Ώρες λειτουργίας
Τετάρτη, 11:00–19:00
Πέμπτη & Παρασκευή, 11:00–17:00

Είσοδος ελεύθερη με απαραίτητη προκράτηση στο iypcollection.com

Παράλληλο Πρόγραμμα: Συνομιλίες

Ο επιμελητής της έκθεσης, Άκης Κόκκινος, επεκτείνει τα ερωτήματα της έκθεσης με μια σειρά συνομιλιών, ξετυλίγοντας τα πολλαπλά της νήματα και προσκαλώντας την ανάδυση επιπλέον φωνών και οπτικών. Μετατοπίζοντας τη γνώση ανάμεσα στα περιθώρια και τα κέντρα, η σειρά αρθρώνεται ως ένα σύνολο σημειώσεων και προσχεδίων διαμορφωμένο μέσα από τις πράξεις της ακρόασης, της ανταλλαγής και του συλλογικού στοχασμού.

Μια εισαγωγική ξενάγηση στην έκθεση θα πραγματοποιείται από τον επιμελητή μία ώρα πριν από την κάθε συνομιλία, στις 18:00. Είσοδος με απαραίτητη προκράτηση στο iypcollection.com.

30 Σεπτεμβρίου 2026, 19:00
Kader Attia: Περί επανόρθωσης
Γλώσσα: Αγγλικά, Διάρκεια: 75 λεπτά
Στην πρακτική του, ο Kader Attia διερευνά τους τρόπους με τους οποίους οι κοινωνίες θυμούνται, κατηγοριοποιούν και αποκαθιστούν τα τραύματα που παράγονται από τις αποικιοκρατικές ιστορίες και τη νεωτερικότητα.

04 Νοεμβρίου 2026, 19:00
Max Hooper Schneider: Περί των ενυδρείων και των προθηκών που κατοικούμε
Γλώσσα: Αγγλικά, Διάρκεια: 75 λεπτά
Ο καλλιτέχνης Max Hooper Schneider συζητά τη μακροχρόνια ενασχόλησή του με περιβάλλοντα που προσομοιάζουν σε οικοτόπους -συμπεριλαμβανομένων των ενυδρείων- ως loci όπου διασταυρώνονται η βιολογία, το design και η εκθεσιακή πρακτική.

24 Φεβρουαρίου 2027, 19:00
Ειρήνη Παναγοπούλου: Περί δανεικών χαρτών και αχαρτογράφητων υδάτων
Γλώσσα: Ελληνικά, Διάρκεια: 75 λεπτά
Σε αυτήν τη συζήτηση, η συλλέκτρια Ειρήνη Παναγοπούλου καταθέτει τις σκέψεις της πάνω στον ρόλο της ως θεματοφύλακα και χαρτογράφου νοημάτων.

Συντελεστές

Επιμέλεια: Άκης Κόκκινος

Συμμετέχουν: Χάρις Επαμεινώνδα, Γιάννης Κουνέλλης, Στάθης Λογοθέτης, Μαρία Λοϊζίδου, Δανιήλ (Παναγόπουλος), Γεωργία Σαγρή, Λουκάς Σαμαράς, Τάκις, Γιάννης Τσαρούχης, Anthony Akinbola, Kader Attia, Thomas Bowen, Christo, Benedetto Civiletti, Simone Fattal, Wilhelm von Gloeden, Petrit Halilaj, Mona Hatoum, Sheila Hicks, Susan Hiller, Birgit Jürgenssen, Anselm Kiefer, Angelika Loderer, Sarah Lucas, Nour Mobarak, Jordan Nassar, Melik Ohanian, Racine, Ugo Rondinone, Niki de Saint Phalle, Sin Wai Kin, Jean Tinguely, Erika Verzutti, Andy Warhol και ανώνυμοι.

Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου
Ιδρύτρια: Ειρήνη Παναγοπούλου
Διοικητικό Συμβούλιο: Έλλη Τσαγκρίδη Παναγοπούλου, Περικλής Τσαγκρίδης
Παναγόπουλος, Φίλιππος Τσαγκρίδης Παναγόπουλος
Σύμβουλοι: Ειρήνη Καλλιγά, Ρουπέν Καλφαγιάν
Υπεύθυνη συλλογής: Κατερίνα Χατζή
Διαχείριση συλλογής: Χριστίνα Μακρή, Δώρα Παΐση
Παραγωγή δημόσιου προγράμματος και εκθέσεων: Φωτεινή Σαλβαρίδη
Επικοινωνία: Κατερίνα Ζάχου, Χριστίνα Μακρή
Βοηθός συλλογής: Ματίνα Τσιγκάκου

Διαβάστε επίσης:

Ξενοδοχείο At Sloane: Αρχαίοι ελληνικοί αμφορείς και μοντέλα σε σκηνικό ταινίας του Tom Ford

Ίδρυμα Dries Van Noten: Η ομορφιά ως διαμαρτυρία ζωντανεύει ένα μαγικό παλάτι της Βενετίας

Met Gala 2026: H Άνν Χάθαγουεϊ και η ωδή σε μια ελληνική υδρία