Ενέργεια: Συναγερμός για δύσκολο χειμώνα – Οι προειδοποιήσεις Λαγκάρντ και Μυτιληναίου

Στον κόσμο των κεντρικών τραπεζών, η προσεκτική παρακολούθηση των περιθωρίων κέρδους από τη διύλιση αργού πετρελαίου πιθανότατα δεν θεωρούνταν κρίσιμη για τον καθορισμό των επιτοκίων. Μέχρι που οι αγορές ενέργειας άρχισαν να εκπέμπουν ξανά σήματα συναγερμού.

Ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι αυτή την εβδομάδα, ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι τιμές των καυσίμων που θερμαίνουν τα σπίτια, τροφοδοτούν τη βιομηχανία και κινούν τα φορτηγά σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι πιέσεις σε αυτά είναι εντονότερες από εκείνες που αποτυπώνει η τιμή του αργού, απειλώντας με ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομία.

Για μεγάλο μέρος του πολέμου στο Ιράν, οι κεντρικοί τραπεζίτες μπορούσαν να παραβλέπουν το πλήγμα στην ενεργειακή προσφορά, καθώς τα δυσμενέστερα σενάρια είχαν αποφευχθεί. Όμως, ενώ το πετρέλαιο καταγράφει νέο άλμα, οι τιμές του diesel και του φυσικού αερίου αυξάνονται ακόμη ταχύτερα, εν μέρει επειδή δεν διαφαίνεται λύση στη σύγκρουση. Και οι δύο πλευρές δίνουν ενδείξεις ότι ενδέχεται να προετοιμάζονται για παρατεταμένο πόλεμο.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανέδειξε την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου ως έναν από τους κινδύνους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερες προβλέψεις για τον πληθωρισμό τους επόμενους μήνες.

«Αν σας είχα μιλήσει για τα περιθώρια διύλισης πριν από έξι μήνες, δεν θα ξέραμε πραγματικά για τι πράγμα μιλάμε», δήλωσε την Πέμπτη η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, μετά την ευρέως αναμενόμενη αύξηση του κόστους δανεισμού.

Στον κόσμο των κεντρικών τραπεζών, η προσεκτική παρακολούθηση των περιθωρίων κέρδους από τη διύλιση αργού πετρελαίου πιθανότατα δεν θεωρούνταν κρίσιμη για τον καθορισμό των επιτοκίων. Μέχρι που οι αγορές ενέργειας άρχισαν και πάλι να εκπέμπουν σήματα χάους.

Ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent ξεπέρασαν τα 100 δολάρια αυτή την εβδομάδα, ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι τιμές των καυσίμων που θερμαίνουν τα σπίτια, τροφοδοτούν τη βιομηχανία και κινούν τα φορτηγά σε όλο τον κόσμο. Οι πιέσεις σε αυτά είναι εντονότερες από εκείνες που αποτυπώνονται στην τιμή του αργού και απειλούν να έχουν ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομία.

Για μεγάλο μέρος του πολέμου στο Ιράν, οι κεντρικοί τραπεζίτες μπορούσαν να παραβλέπουν το πλήγμα στην προσφορά ενέργειας από τη σύγκρουση, καθώς τα χειρότερα σενάρια είχαν αποφευχθεί. Τώρα, όμως, ενώ το πετρέλαιο καταγράφει νέο άλμα, οι τιμές του ντίζελ και του φυσικού αερίου αυξάνονται ακόμη ταχύτερα, εν μέρει επειδή δεν διαφαίνεται λύση στον πόλεμο. Και οι δύο πλευρές δείχνουν ότι ενδέχεται να προετοιμάζονται για παρατεταμένη σύγκρουση.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανέδειξε την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου ως έναν από τους κινδύνους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερες προβλέψεις για τον πληθωρισμό τους επόμενους μήνες.

«Αν σας είχα μιλήσει για τα περιθώρια διύλισης πριν από έξι μήνες, δεν θα γνωρίζαμε πραγματικά για τι πράγμα μιλάμε», δήλωσε την Πέμπτη η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, αφού ανακοίνωσε μια ευρέως αναμενόμενη αύξηση του κόστους δανεισμού. «Τώρα, είτε το αποκαλείτε crack spread είτε περιθώριο διύλισης στα υγρά καύσιμα, όλοι γνωρίζουμε περί τίνος πρόκειται».

Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, παρέδωσε στους Βρετανούς βουλευτές ένα μάθημα για τη λειτουργία της πετρελαϊκής αγοράς. Επισήμανε ότι τα crack spreads —η διαφορά μεταξύ της τιμής του αργού και της τιμής των προϊόντων που προκύπτουν από τη διύλισή του, όπως η βενζίνη και το ντίζελ— εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις. Οι αγορές αναμένουν πλέον δύο αυξήσεις επιτοκίων έως τον Φεβρουάριο, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός.

Σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του ντίζελ ξεπερνούν τα 200 δολάρια το βαρέλι, ενώ, μαζί με τους φόρους, κάποιοι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερα από 300 δολάρια. Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022, τη χρονιά της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, καθώς τα αποθέματα παραμένουν περιορισμένα πριν από την έλευση του κρύου. Σε επίπεδα ρεκόρ βρίσκονται και οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ.

Η κατάσταση εξακολουθεί να απέχει από τα καταστροφικά σενάρια που εξετάζονταν όταν ξέσπασε η σύγκρουση στο Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου. Ένας από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδότησαν το ράλι των τελευταίων εβδομάδων ήταν η Κίνα. Μένει, ωστόσο, να φανεί εάν τα κινεζικά διυλιστήρια θα συνεχίσουν να στηρίζουν την άνοδο, δεδομένου του αυξημένου κόστους.

Η γενικότερη κατεύθυνση, πάντως, είναι σαφής. Έμποροι και παραγωγοί επισημαίνουν ότι ο κόσμος χρειάζεται πετρέλαιο ενόψει του χειμώνα, ενώ η δυναμικότητα διύλισης παραμένει περιορισμένη, διατηρώντας την πίεση στο κόστος των καυσίμων. Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν οδηγήσει τις εξαγωγές ντίζελ της Ρωσίας σε ιστορικό χαμηλό, την ώρα που οι εγκαταστάσεις διύλισης στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να ανακάμπτουν από τα πλήγματα που δέχθηκαν στην αρχή του πολέμου στο Ιράν.

Οι σημερινές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένουν χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα. Πριν από τον πόλεμο, από το πέρασμα διακινούνταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Πολλές από τις εναλλακτικές λύσεις που αξιοποίησε η αγορά ενέργειας έχουν πλέον περιοριστεί. Οι αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων επιβραδύνονται, ενώ η Κίνα αγοράζει περισσότερο πετρέλαιο και τα αποθέματα μειώνονται σταθερά.

Οι Χούθι της Υεμένης πραγματοποιούν επίσης επανειλημμένες επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας, ενός από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Έπειτα από πολλαπλά πλήγματα την Πέμπτη, το βασίλειο έκλεισε τον αγωγό Ανατολής–Δύσης, μια κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή για τις εξαγωγές του έναντι των Στενών του Ορμούζ.

Η πετρελαϊκή αγορά εκπέμπει σήματα έντονης αναταραχής. Το ημερήσιο κόστος ναύλωσης ενός υπερδεξαμενόπλοιου θα μπορούσε να ξεπεράσει το 1 εκατ. δολάρια, ενώ καταβάλλονται τεράστια ασφάλιστρα για την εξασφάλιση άμεσων παραδόσεων. Συμβόλαια παραγώγων που συνήθως μεταβάλλονται κατά λίγα σεντ κάθε φορά καταγράφουν ιστορικά υψηλά, με άνοδο αρκετών δολαρίων σε μία μόνο συνεδρίαση.

«Μας περιμένει ένας πολύ δύσκολος χειμώνας στη Βόρεια Ευρώπη», δήλωσε σε συνέδριο αυτή την εβδομάδα ο σεΐχης Χάλεντ αλ Σαμπάχ, διευθύνων σύμβουλος διεθνούς εμπορίας της Kuwait Petroleum Corp. «Αυτή είναι μόνο η αρχή».

Μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου παραμένουν εγκλωβισμένες στον Κόλπο. Οι Ευρωπαίοι έμποροι ανησυχούν για το πόσες προμήθειες θα μπορέσουν να εξασφαλίσουν κατά τη διάρκεια του χειμώνα, με τα αποθέματα να βρίσκονται σε ιστορικό χαμηλό για την εποχή.

Κυβερνήσεις και επιχειρήσεις ανέβαλαν τις αγορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, μεγάλες τράπεζες και εταιρείες συμβούλων έχουν προειδοποιήσει ότι οι ποσότητες φυσικού αερίου που χρειάζεται να αγοράσει η Ευρώπη θα μπορούσαν να ωθήσουν ξανά τις τιμές πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, περίπου 25% υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα. Το ακριβό φυσικό αέριο πλήττει τελικά τη βιομηχανική παραγωγή.

«Είναι μια δύσκολη περίοδος», δήλωσε ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, εκτελεστικός πρόεδρος της ελληνικής Metlen, του μεγαλύτερου καθετοποιημένου παραγωγού βωξίτη, αλουμίνας και πρωτόχυτου αλουμινίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας φτάνουν σε επίπεδα στα οποία οι εταιρείες που δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένες δεν μπορούν να παράγουν αλουμίνιο».

Στην αγορά αργού, ο βασικός παγκόσμιος δείκτης αναφοράς για τις φυσικές παραδόσεις πετρελαίου έφτασε τα 120 δολάρια για πρώτη φορά από τον Ιούνιο. Πρόκειται για ένδειξη ότι τα διυλιστήρια πληρώνουν υψηλότερες τιμές για όσα φορτία μπορούν να εξασφαλίσουν, καθώς τα κέρδη από την παραγωγή καυσίμων, ιδίως ντίζελ, παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Οι προειδοποιήσεις ειδικά για το ντίζελ γίνονται ολοένα εντονότερες. Τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές από μία από τις μεγαλύτερες πηγές τροφοδοσίας της παγκόσμιας αγοράς.

«Όλοι γνωρίζουμε ότι το ντίζελ χρησιμοποιείται από μια κατηγορία οικονομικών παραγόντων», δήλωσε η Λαγκάρντ στη συνέντευξη Τύπου αυτής της εβδομάδας, κατά την οποία άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να χρειαστούν περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων για να περιοριστούν οι πληθωριστικοί κίνδυνοι. «Και γνωρίζουμε πλέον ότι αποτελεί ακόμη ένα σημείο συμφόρησης».

Σε πετρελαϊκό συνέδριο στη Σιγκαπούρη αυτή την εβδομάδα, οι traders αναφέρθηκαν επανειλημμένα στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι διεθνείς αγορές καυσίμων. Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ φορολογικές μειώσεις για την προστασία των καταναλωτών. Οι πιέσεις, ωστόσο, θα παραμείνουν εάν συνεχιστεί η άνοδος του ντίζελ.

Την Παρασκευή, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε ότι το 2026 θα καταγραφεί η μεγαλύτερη μείωση της ζήτησης πετρελαίου από την πανδημία, καθώς οι υψηλές τιμές, ιδίως του ντίζελ, περιορίζουν την κατανάλωση.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, τα αποθέματα είχαν έως τώρα καθοριστικό ρόλο στη συγκράτηση των τιμών. Αυτά τα περιθώρια ασφαλείας, όμως, εξαντλούνται και το παγκόσμιο σύστημα διύλισης λειτουργεί στα όριά του. Χωρίς πρόοδο προς την επίλυση είτε του πολέμου στο Ιράν είτε της σύγκρουσης Ρωσίας–Ουκρανίας, η προσφορά στις αγορές πετρελαίου θα μπορούσε να περιοριστεί ακόμη περισσότερο.

Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο ενός ιδιαίτερα δύσκολου χειμώνα, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να λάβουν μέτρα για την ανακούφιση από το κόστος διαβίωσης, την ώρα που οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια. Πέρα από την ενέργεια, οι επιθέσεις σε λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας έχουν συμβάλει στην άνοδο των τιμών των τροφίμων στα υψηλότερα επίπεδα σχεδόν τεσσάρων ετών.

Η Ουγγαρία, για παράδειγμα, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα στηρίξει τους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων απέναντι στο αυξημένο κόστος καυσίμων.

«Υπάρχει έντονη ανησυχία ότι οι τιμές θα αυξηθούν περαιτέρω», δήλωσε η Αν-Σοφί Κορμπό, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Columbia. «Πιθανότατα θα υπάρξουν αιτήματα προς τις κυβερνήσεις να παρέμβουν και να προστατεύσουν τους καταναλωτές, αλλά φυσικά αυτό εξαρτάται από τη δημοσιονομική κατάσταση κάθε χώρας».

Διαβάστε επίσης 

Τραμπ: «Μπορώ να λύσω τη διαμάχη για τα Φόκλαντ» – Αιχμές για τις δυνατότητες της Βρετανίας

Τραμπ: «Αρκετά σύντομα» μια εμπορική συμφωνία με τον Καναδά – Στο επίκεντρο οι αγρότες

Μητσοτάκης: Επίσκεψη στα φυλάκια της Ρω και της Στρογγυλής