Πεζεσκιάν: Τώρα είναι η καλύτερη στιγμή για συμφωνία με τις ΗΠΑ

Μήνυμα υπέρ της υπέρβασης του παρατεταμένου αδιεξόδου στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες έστειλε ο Μασούντ Πεζεσκιάν, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν πρέπει να απεγκλωβιστεί από την κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης». Ο Ιρανός πρόεδρος εκτίμησε, μάλιστα, ότι η παρούσα συγκυρία προσφέρει την καλύτερη ευκαιρία για την επίτευξη συμφωνίας με την Ουάσινγκτον.

Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις με τη μεσολάβηση του Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη συνδέει την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας διόδου με ένα ευρύ πλέγμα πολιτικών, στρατιωτικών και οικονομικών απαιτήσεων από τις ΗΠΑ.

Πεζεσκιάν: «Τώρα είναι η καλύτερη στιγμή»

Ο Ιρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η χώρα του προσέρχεται στις διαπραγματεύσεις από θέση ισχύος και όχι υπό καθεστώς αδυναμίας.

«Υπάρχει συνοχή, δύναμη και ενότητα στη χώρα και, απ’ όσο γνωρίζω, το Ιράν θεωρείται νικηφόρο και ισχυρό σε αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε σε ιρανικά μέσα ενημέρωσης, χαρακτηρίζοντας την παρούσα συγκυρία την καταλληλότερη για την επίτευξη συμφωνίας.

Παράλληλα, άφησε αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν οι παραβιάσεις της εκεχειρίας, υποστηρίζοντας ότι θα έπρεπε εξαρχής να είχε δημιουργηθεί ένας μηχανισμός επίλυσης των διαφορών, ώστε κάθε επεισόδιο να μην οδηγεί σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση.

«Σε κάθε μνημόνιο συνεννόησης υπάρχουν παραβιάσεις. Κανονικά θα έπρεπε να είχε δημιουργηθεί μια ομάδα για να τις αντιμετωπίζει, αντί να πολεμάμε», ανέφερε.

«Πρέπει τώρα να εξετάσουμε πώς μπορούν να επιλυθούν, εφόσον υπάρχει λύση. Αυτό είναι που συζητείται στο Ομάν. Θεού θέλοντος, θα φτάσουμε σε ένα σημείο όπου θα μπορέσουμε να βγούμε από αυτή την κατάσταση ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», πρόσθεσε.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ

Οι διπλωματικές διεργασίες επικεντρώνονται στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται, σε συνθήκες ειρήνης, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου.

Το Ιράν έχει επιβάλει στην πράξη αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ το Ομάν επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα επιτρέψει την ασφαλή επανέναρξη της ναυσιπλοΐας.

Μία από τις προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι προβλέπει ότι το Ιράν θα επιβλέπει τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο, ενώ το Ομάν θα αναλαμβάνει την εποπτεία της εξερχόμενης κίνησης.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι οι συνομιλίες για τη διέλευση και τη διαχείριση των Στενών πλησιάζουν στα «τελικά στάδια». Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η πλήρης επαναλειτουργία τους εξαρτάται από πρόσθετους όρους, μεταξύ των οποίων και η καταβολή αποζημιώσεων για όσα η Τεχεράνη χαρακτηρίζει παραβίαση του μνημονίου συνεννόησης που είχε επιτευχθεί με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο.

Ο Αραγτσί επιμένει ότι δεν διεξάγονται απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, αλλά ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω των μεσολαβητών.

Οι έξι όροι της Τεχεράνης

Παρά το πολιτικό άνοιγμα του Πεζεσκιάν, η στάση άλλων κέντρων εξουσίας στο Ιράν καταδεικνύει ότι ο δρόμος προς μια συνολική συμφωνία παραμένει δύσκολος.

Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας έχει θέσει στην Ουάσινγκτον ένα διευρυμένο πλαίσιο έξι απαιτήσεων, συνδέοντας την επαναλειτουργία των Στενών με τη συνολικότερη διευθέτηση της σύγκρουσης.

Η Τεχεράνη απαιτεί:

-Τον τερματισμό των αμερικανικών απειλών κατά του Ιράν.
-Την οριστική παύση των επιθέσεων εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του στον Λίβανο, στην Παλαιστίνη, στην Υεμένη και στο Ιράκ.
-Την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
-Την απομάκρυνση των αμερικανικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν.
-Την καταβολή αποζημιώσεων για τις καταστροφές που προκλήθηκαν στους δύο πολέμους τους οποίους χαρακτηρίζει «επιβεβλημένους».
-Την άρση των κυρώσεων και την άνευ όρων αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Ο γραμματέας του Συμβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, έχει προειδοποιήσει ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά μέχρι η Ουάσινγκτον να «διορθώσει τη συμπεριφορά της».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Μοχεμπί, δήλωσε ότι «όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν τους όρους του Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ ασφαλώς θα ανοίξουν ξανά».

Η πολιτική σημασία της παρέμβασης Πεζεσκιάν

Οι δηλώσεις του Ιρανού προέδρου δεν υποδηλώνουν ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να αποσύρει τις απαιτήσεις της. Καταδεικνύουν, ωστόσο, την προσπάθειά του να παρουσιάσει έναν ενδεχόμενο συμβιβασμό όχι ως υποχώρηση απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά ως στρατηγική επιλογή που πραγματοποιείται από θέση ισχύος.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι αναφορές του στην «ενότητα», τη «δύναμη» και τη «νίκη» του Ιράν. Μια συμφωνία θα ήταν ευκολότερο να γίνει αποδεκτή στο εσωτερικό της χώρας εάν παρουσιαζόταν ως αποτέλεσμα της αντοχής της Τεχεράνης και όχι ως συνέπεια της στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης.

Η έκφραση «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη» αποτυπώνει το βασικό δίλημμα που αντιμετωπίζει η ιρανική ηγεσία. Η απουσία οριστικής διευθέτησης διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής σύγκρουσης, ενώ οι κυρώσεις, ο αποκλεισμός και η αβεβαιότητα εξακολουθούν να επιβαρύνουν την οικονομία.

Το μεγάλο εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις

Το δυσκολότερο ζήτημα παραμένει ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ. Για το Ιράν, η δυνατότητα περιορισμού της ναυσιπλοΐας αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά μέσα που διαθέτει. Εάν επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα, κινδυνεύει να απολέσει σημαντικό μέρος της πίεσης που ασκεί στην Ουάσινγκτον.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, αντιτίθενται στην προοπτική μονομερούς ιρανικού ελέγχου της διόδου, καθώς και στις προτάσεις για επιβολή τελών στα διερχόμενα πλοία.

Υπό αυτά τα δεδομένα, οι δηλώσεις Πεζεσκιάν συνιστούν περισσότερο πολιτικό άνοιγμα παρά ένδειξη ότι επίκειται άμεσα συμφωνία. Ο Ιρανός πρόεδρος εκφράζει τη βούλησή του για έξοδο από το αδιέξοδο, αλλά παραμένει αβέβαιο εάν οι απαιτήσεις της Τεχεράνης μπορούν να συμβαδίσουν με όσα είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί η Ουάσινγκτον.

Εξίσου κρίσιμο παραμένει το κατά πόσο τα διαφορετικά κέντρα εξουσίας στο εσωτερικό του Ιράν συμφωνούν ως προς το εύρος των υποχωρήσεων που θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένας ενδεχόμενος συμβιβασμός.

Διαβάστε επίσης 

Ισπανία: Έλεγχοι σε 200 ταξιδιώτες από την Ιταλία εν μέσω της διαμάχης για τη Σένγκεν

ΟΗΕ: Το φαινόμενο El Nino θα μπορούσε να ωθήσει εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία πείνα

Ταϊβάν: Αυξάνει κατά 16% τις αμυντικές δαπάνες του 2027