Νίκος Παπαϊωάννου στο mononews: Στόχος μας τα ελληνικά Πανεπιστήμια να μην παρακολουθούν αλλά να διαμορφώνουν τις εξελίξεις

Το όραμα του για το μέλλον των ελληνικών πανεπιστημίων αποκαλύπτει στο mononews ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Νίκος Παπαϊωάννου σε μια περίοδο όπου η Ανώτατη Εκπαίδευση βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών μεταρρυθμίσεων και προκλήσεων.

Ο κ. Παπαϊωάννου μιλά για τη διεθνοποίηση των ΑΕΙ, τη σύνδεσή τους με την αγορά εργασίας. Παράλληλα, εξηγεί γιατί η Ελλάδα οφείλει να συμμετέχει στην ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης αλλά και πως τα πανεπιστήμια μπορούν να προστατευθούν από φαινόμενα λογοκλοπής και χρήσης εργαλείων AI σε εργασίες και διατριβές.

Τέλος, ο Υφυπουργός αναφέρεται στο χρονοδιάγραμμα εγκατάστασης των καμερών στα δημόσια πανεπιστήμια και στη χρήση πρόσθετων μέτρων για την ασφάλεια των campus καθώς και στη διαδικασία εξορθολογισμού του ακαδημαϊκού χάρτη της χώρας.

Αναλυτικά η συνέντευξη:

Είστε ένας άνθρωπος που έχετε περάσει από όλα τα στάδια της ακαδημαϊκής ζωής από φοιτητής ως Πρύτανης, πιο είναι το όραμα σας για τα ελληνικά πανεπιστήμια;

Έχοντας περάσει από όλα τα στάδια της ακαδημαϊκής ζωής – από φοιτητής και μέλος ΔΕΠ μέχρι Πρύτανης και σήμερα Υφυπουργός Παιδείας – έχω διαμορφώσει τη βαθιά πεποίθηση ότι το ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο διαθέτει τεράστιες δυνατότητες και μπορεί να πρωταγωνιστήσει διεθνώς, αρκεί να του δώσουμε τα κατάλληλα εργαλεία και τις σωστές προοπτικές.

Το όραμά μου είναι Πανεπιστήμια εξωστρεφή, σύγχρονα και ανταγωνιστικά, που παράγουν γνώση, καινοτομία και ευκαιρίες για τους νέους ανθρώπους. Θέλουμε Ιδρύματα που θα συνδέονται ουσιαστικά με την έρευνα, την οικονομία και την κοινωνία, θα αναπτύσσουν διεθνείς συνεργασίες, θα προσελκύουν φοιτητές και ακαδημαϊκούς από όλο τον κόσμο και θα αποτελούν μοχλό ανάπτυξης για κάθε περιφέρεια της χώρας. Η επένδυση στην Ανώτατη Εκπαίδευση είναι επένδυση στο μέλλον της Ελλάδας.

Ξεχωριστή θέση σε αυτό το όραμα ομολογώ ότι έχει η Θεσσαλονίκη και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, το οποίο θεωρώ «σπίτι μου». Έχω επανειλημμένα εκφράσει την πεποίθησή μου ότι η πόλη εξελίσσεται σε έναν ισχυρό κόμβο γνώσης, έρευνας και καινοτομίας για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Με τα Πανεπιστήμια, τα ερευνητικά της κέντρα και το υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό της, διαθέτει όλα τα εφόδια για να πρωταγωνιστήσει. Στόχος μας, λοιπόν, είναι να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε τα ελληνικά Πανεπιστήμια να μην παρακολουθούν απλώς τις διεθνείς εξελίξεις, αλλά να τις διαμορφώνουν.

Υπάρχουν πρακτικοί τρόποι σύνδεσης των Πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας και πως μπορούν να εφαρμοστούν;

Η σύνδεση των Πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας δεν είναι απλώς εφικτή, αλλά αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Στόχος μας δεν είναι να αλλοιώσουμε τον ακαδημαϊκό χαρακτήρα των Ιδρυμάτων, αλλά να διασφαλίσουμε ότι η γνώση που παράγεται μεταφράζεται σε περισσότερες ευκαιρίες για τους φοιτητές και σε μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία για τη χώρα.

Υπάρχουν ήδη συγκεκριμένα εργαλεία προς αυτήν την κατεύθυνση: η ενίσχυση της πρακτικής άσκησης, η στενότερη συνεργασία με επιχειρήσεις και παραγωγικούς φορείς, η ανάπτυξη βιομηχανικών διδακτορικών, τα Γραφεία Διασύνδεσης και Σταδιοδρομίας, αλλά και η αξιοποίηση της έρευνας και της καινοτομίας μέσα από συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα. Αυτές οι πολιτικές ενισχύονται συστηματικά από το Υπουργείο και τα ίδια τα Πανεπιστήμια.

Πιστεύω ότι το σύγχρονο Πανεπιστήμιο πρέπει να προετοιμάζει τους αποφοίτους του όχι μόνο με ισχυρές επιστημονικές γνώσεις, αλλά και με δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής. Όταν η ακαδημαϊκή κοινότητα συνεργάζεται με την αγορά εργασίας, όλοι κερδίζουν: οι φοιτητές αποκτούν καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές, οι επιχειρήσεις αποκτούν πρόσβαση σε ταλέντο και καινοτομία και η χώρα αξιοποιεί αποτελεσματικότερα το ανθρώπινο κεφάλαιό της.

Πρόσφατα μιλήσατε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την κρισιμότητα του η Ελλάδα να μην μείνει θεατής στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Πώς μπορούν τα πανεπιστήμια να συμβάλουν στην ανάπτυξη της;

Έχω πει πολλές φορές ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να μείνει θεατής αυτής της μετάβασης. Πρέπει να είναι συμμέτοχος και δημιουργός. Αν δεν παράγουμε εμείς γνώση και καινοτομία, θα περιοριστούμε στο να καταναλώνουμε τεχνολογίες που αναπτύσσουν άλλοι.

Σε αυτή την εθνική προσπάθεια, τα Πανεπιστήμια έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Είναι οι χώροι όπου παράγεται η έρευνα, καλλιεργούνται οι δεξιότητες του μέλλοντος και διαμορφώνονται οι επιστήμονες που θα αναπτύξουν τις εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγεία, την εκπαίδευση, τη βιομηχανία και τη δημόσια διοίκηση.

Γι’ αυτό επενδύουμε στη σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία, στη συνεργασία με επιχειρήσεις και ερευνητικά κέντρα, αλλά και στην ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία με υπεύθυνο τρόπο. Η ΑΙ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απειλή ή ως απλό εργαλείο. Είναι ένα πεδίο στο οποίο η χώρα μας οφείλει να αποκτήσει συγκριτικό πλεονέκτημα. Είμαι πεπεισμένος ότι τα ελληνικά Πανεπιστήμια διαθέτουν το ανθρώπινο δυναμικό και την επιστημονική ποιότητα για να βρεθούν στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας.

Υπάρχει πρόθεση στα ελληνικά πανεπιστήμια να γίνει υποχρεωτική η προμήθεια ειδικών λογισμικών για τον εντοπισμό λογοκλοπής και χρήσης AI σε ακαδημαϊκές διατριβές και εργασίες;

Η διασφάλιση της ακαδημαϊκής ακεραιότητας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για τα ελληνικά Πανεπιστήμια. Ήδη τα Ιδρύματα διαθέτουν και αξιοποιούν σύγχρονα και αξιόπιστα λογισμικά για τον εντοπισμό λογοκλοπής, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως σε διπλωματικές εργασίες, διδακτορικές διατριβές και επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Σε ό,τι αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, βρισκόμαστε μπροστά σε μια τεχνολογία που εξελίσσεται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς. Παρακολουθούμε στενά τις διεθνείς εξελίξεις και αξιολογούμε συνεχώς τα διαθέσιμα εργαλεία ανίχνευσης περιεχομένου που παράγεται με την AI. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν απολύτως αλάνθαστες ή καθολικά αξιόπιστες λύσεις.

Γι’ αυτό και η προσέγγισή μας είναι υπεύθυνη και τεκμηριωμένη. Πριν εξεταστεί οποιαδήποτε εφαρμογή τέτοιων εργαλείων, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι πληρούν υψηλά πρότυπα αξιοπιστίας και επιστημονικής εγκυρότητας. Το ζητούμενο δεν είναι να υιοθετήσουμε βιαστικά μια τεχνολογία, αλλά να προστατεύσουμε το κύρος των τίτλων σπουδών και την αξιοπιστία της ακαδημαϊκής διαδικασίας, αξιοποιώντας παράλληλα τις δυνατότητες που προσφέρει η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη προς όφελος της εκπαίδευσης και της έρευνας.

Σε πόσο καιρό θα δούμε κάμερες στα πανεπιστήμια; Μέχρι τότε θα υπάρξουν πρόσθετα μέτρα ενίσχυσης της ασφάλειας των campus των δημόσιων πανεπιστημίων;

Η ασφάλεια στα Πανεπιστήμια είναι αδιαπραγμάτευτη και δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο ιδεοληψιών. Το σχέδιο για την εγκατάσταση καμερών και συστημάτων ελεγχόμενης εισόδου προχωρά κανονικά, με βάση τις προβλέψεις του νόμου και τα επιχειρησιακά σχέδια των ιδρυμάτων. Ήδη έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες μελέτες και προχωρούν οι διαδικασίες υλοποίησης, οι οποίες απαιτούν συγκεκριμένα τεχνικά και διοικητικά βήματα. Οι κάμερες θα τοποθετηθούν σε κοινόχρηστους χώρους και σημεία όπου καταγράφεται αυξημένη παραβατικότητα, με πλήρη σεβασμό στο ισχύον νομικό πλαίσιο.

Παράλληλα, ενισχύονται όλα τα διαθέσιμα μέτρα προστασίας των campus, από τα σχέδια ασφαλείας μέχρι τα συστήματα ελεγχόμενης πρόσβασης. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: καμία ανοχή στη βία, στους τραμπουκισμούς και στις μειοψηφίες που επιχειρούν να επιβάλουν τον φόβο μέσα στα πανεπιστήμια.

Το λέω και από προσωπική εμπειρία. Ως Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης βρέθηκα πολλές φορές αντιμέτωπος με τέτοια φαινόμενα και δεν δίστασα να αναλάβω δύσκολες αποφάσεις για να προστατεύσω την ακαδημαϊκή κοινότητα. Η ελεύθερη διακίνηση ιδεών προϋποθέτει ένα ασφαλές πανεπιστήμιο. Και όσο έχω την ευθύνη της Ανώτατης Εκπαίδευσης, θα εργαστώ με όλες μου τις δυνάμεις ώστε οι φοιτητές, οι διδάσκοντες και οι εργαζόμενοι να σπουδάζουν και να εργάζονται σε ένα περιβάλλον ασφάλειας, νομιμότητας και σεβασμού.

Παρατηρούμε πολλά τμήματα σχολών με ελάχιστους εισακτέους και σχολές που οι φοιτητές τους εγκαταλείπουν την φοίτηση πριν την απόκτηση του πτυχίου. Κρίνεται ότι χρειάζεται εξορθολογισμός του Ακαδημαϊκού χάρτη και πώς αυτός είναι εφικτός;

Ο ακαδημαϊκός χάρτης της χώρας πρέπει να εξελίσσεται με γνώμονα ακαδημαϊκά κριτήρια, τις ανάγκες της κοινωνίας και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας. Είναι γεγονός ότι σε ορισμένα τμήματα παρατηρούνται χαμηλοί αριθμοί εισακτέων ή αυξημένα ποσοστά εγκατάλειψης των σπουδών, στοιχεία που οφείλουμε να αξιολογούμε με σοβαρότητα.

Ωστόσο, ο εξορθολογισμός δεν είναι μια πολιτική απόφαση που λαμβάνεται μονομερώς από το Υπουργείο. Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, η διαδικασία ξεκινά από τα ίδια τα Πανεπιστήμια, μέσω των αποφάσεων των Συγκλήτων τους, αξιολογείται από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) και στη συνέχεια εξετάζεται από το Υπουργείο. Πρόκειται, πρωτίστως, για μια ακαδημαϊκή διαδικασία και όχι για μια άσκηση διοικητικής διαχείρισης.

Από την πλευρά μας, παρακολουθούμε διαρκώς τα δεδομένα, σε συνεργασία με τα ιδρύματα και τους αρμόδιους φορείς. Στόχος μας δεν είναι να μειώσουμε απλώς τον αριθμό των τμημάτων, αλλά να διασφαλίσουμε ότι κάθε σχολή είναι βιώσιμη, προσφέρει υψηλού επιπέδου σπουδές και ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της επιστήμης και της αγοράς εργασίας. Οι όποιες αλλαγές πρέπει να γίνονται με τεκμηρίωση, συναίνεση και πάντοτε προς όφελος των φοιτητών και της ποιότητας της Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Διαβάστε επίσης:

Σοφία Ζαχαράκη: «Η Ελλάδα ακαδημαϊκός κόμβος του μέλλοντος» – Δείτε το forum για τη διεθνοποίηση των ΑΕΙ

Ιδιωτικά σχολεία: Το Παγκρήτιον είναι η 10η εξαγορά ελληνικού σχολείου από ξένο fund – Τι αναφέρει η ΟΙΕΛΕ

Ιδιωτικά σχολεία: Γιατί η πλειονότητα των εκπαιδευτικών θέλουν να φύγουν;