Politico: Νέα παρέμβαση Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής στο Δουβλίνο για την Τουρκολιβυκή συμφωνία

Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων αναμένεται να βρεθεί εκ νέου η αμφιλεγόμενη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, αναφέρει το Politico, η οποία αναφέρει πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα προβεί σε νέα παρέμβαση μετά την σχετική ομιλία του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Όπως αναφέρει το σχετικό δημοσίευμα του ξένου μέσου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προτίθεται να θέσει το ζήτημα κατά την άτυπη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στο Δουβλίνο, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο στην Αθήνα, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Η Σύνοδος έχει ως βασικά θέματα την τεχνητή νοημοσύνη και την Ουκρανία, ωστόσο η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αναδείξει τις επιπτώσεις της συμφωνίας στις ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η συμφωνία Άγκυρας – Τρίπολης, η οποία προβλέπει μια θαλάσσια ζώνη στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση αυτή παραβιάζει δικαιώματα που απορρέουν από την ελληνική αποκλειστική οικονομική ζώνη, σε μια περιοχή όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υποστηρίξει ενεργειακά έργα και υποδομές διασυνδεσιμότητας.

«Η Ελλάδα έχει δηλώσει ρητά […] ότι σε περίπτωση οποιασδήποτε κλιμάκωσης θα ζητήσει κυρώσεις και στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση», ανέφερε την προηγούμενη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του σε ελληνικό τηλεοπτικό σταθμό.

Οι ελληνικές ανησυχίες για την Κρήτη και την ηλεκτρική διασύνδεση

Παρά τη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ, Ελλάδα και Τουρκία εξακολουθούν να διαφωνούν για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και τις αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις τους στην υφαλοκρηπίδα.

Η Αθήνα ανησυχεί ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί τη συμφωνία με τη Λιβύη προκειμένου να αμφισβητήσει τις υπεράκτιες έρευνες νότια της Κρήτης, αλλά και την κατασκευή της υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, η οποία χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και τα δύο έργα θα μπορούσαν, υπό αυτές τις συνθήκες, να εξελιχθούν σε νέα σημεία έντασης μεταξύ των δύο χωρών.

Η Τουρκία υπέγραψε τη συμφωνία το 2019 με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη, η οποία υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ. Στις 20 Οκτωβρίου, η συμφωνία επικυρώθηκε ομόφωνα και από τις αντίπαλες αρχές στην ανατολική Λιβύη. Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν άμεση.

«Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανυπόστατη», ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους στις 20 Οκτωβρίου οι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Την αντίθεσή τους στη συμφωνία εξέφρασαν επίσης η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η Κύπρος βρίσκεται ήδη σε ξεχωριστή αντιπαράθεση με την Τουρκία, λόγω της τουρκικής κατοχής του βόρειου τμήματος του νησιού από τη δεκαετία του 1970.

Η απάντηση της Άγκυρας και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις «μαξιμαλιστικές και παράνομες» θέσεις της Ελλάδας και της Κύπρου, τις οποίες χαρακτήρισε «αποκομμένες από την πραγματικότητα».

Από την πλευρά του, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας σε πρόσφατη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, δήλωσε: «Αναμένουμε να σεβαστούν την κοινή βούληση της χώρας μας και της Λιβύης».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αναδείξει το ζήτημα και κατά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον προηγούμενο μήνα, ενώ η Αθήνα επιδιώκει πλέον ισχυρότερη ευρωπαϊκή αντίδραση.

«Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», δήλωσε στη Νέα Υόρκη, παρουσιάζοντας χάρτη για να εξηγήσει τις ελληνικές θέσεις.

«Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί […] και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με τη χάραξη αυθαίρετων γραμμών σε έναν χάρτη», πρόσθεσε.

Η θαλάσσια οριοθέτηση εντάσσεται στην ευρύτερη τουρκική πολιτική για την κατοχύρωση των διεκδικήσεών της σε θαλάσσιες περιοχές.

Η Άγκυρα επιδιώκει να κωδικοποιήσει έως το τέλος του έτους το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο αποτυπώνει τις τουρκικές θέσεις για τη θαλάσσια κυριαρχία και τα δικαιώματα της χώρας.

Το μεγάλο τεστ της ηλεκτρικής διασύνδεσης των 1,9 δισ. ευρώ

Η Ελλάδα και η Κύπρος προειδοποιούν ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παρεμπόδιση στρατηγικών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στην τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, η οποία παραμένει στάσιμη, γίνεται ειδική αναφορά στη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση από την Άγκυρα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, προϋπολογισμού 1,9 δισ. ευρώ.

Το έργο είχε διακοπεί το 2024, εν μέσω αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Πριν από τρεις μήνες, η γαλλική εταιρεία Meridiam απέκτησε πλειοψηφική συμμετοχή στο έργο.

Την Τρίτη, γαλλικό πλοίο απέπλευσε από το Ηράκλειο της Κρήτης προκειμένου να ξεκινήσει εργασίες που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα, ενώπιον κοινοβουλευτικής επιτροπής, ότι η Αθήνα προετοιμάζεται για ενδεχόμενη τουρκική αντίδραση.

Η ένταση γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες και τα ενεργειακά έργα προστίθεται στα ήδη σύνθετα ζητήματα που επηρεάζουν τις σχέσεις Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την προστασία της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας έως τον ρόλο της Άγκυρας στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας.

Όπως επισημαίνει ο Marc Pierini, αναλυτής του Carnegie Europe για την Τουρκία, οι διαφωνίες αυτές επιβαρύνουν περαιτέρω τις σχέσεις της Άγκυρας με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

«Στην Ανατολική Μεσόγειο, αρκετές διαφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα έχουν διευρύνει το χάσμα μεταξύ της Τουρκίας και των κυβερνήσεων της ΕΕ», έγραψε ο Pierini.