Eda Akaltun: Η δημιουργός που κατέκτησε τη διεθνή σκηνή και έγινε Ελληνίδα στο πλευρό του Αλεξ Λάτση

Η Eda Akaltun ανήκει σε μια γενιά δημιουργών που κινούνται με άνεση ανάμεσα στην εικονογράφηση, την εφαρμοσμένη τέχνη και τον σχεδιασμό αντικειμένων. Με σπουδές στο Λονδίνο, συνεργασίες με διεθνή μέσα, έντυπα και σημαντικούς οίκους, και μια διαρκώς εξελισσόμενη εικαστική πρακτική, έχει διαμορφώσει μια προσωπική αισθητική που συνδέει την εικόνα με τον χώρο και την καθημερινή χρήση με τον πολιτισμό.

Γεννημένη στην Κωνσταντινούπολη, η Eda Akaltun μεγάλωσε με αναφορές σε μια πόλη όπου διαφορετικές παραδόσεις, αρχιτεκτονικές και πολιτισμικές επιρροές συνυπάρχουν επί αιώνες. Η αίσθηση αυτής της πολυεπίπεδης πολιτισμικής κληρονομιάς διακρίνεται στη δουλειά της σήμερα, από τις εικονογραφικές συνθέσεις της έως τα έπιπλα που σχεδιάζει.

Τα χρόνια του Λονδίνου

Η επαγγελματική της διαδρομή διαμορφώθηκε μέσα από τις σπουδές της στο Central Saint Martins, τη σχολή τέχνης και σχεδιασμού του Λονδίνου που αποτελεί μέρος του University of the Arts London.

Εκεί σπούδασε Graphic Design και εξειδικεύτηκε στην εικονογράφηση και την παραδοσιακή χαρακτική, ολοκληρώνοντας το προπτυχιακό της δίπλωμα το 2007. Συνέχισε στο ίδιο εκπαιδευτικό ίδρυμα, αποκτώντας μεταπτυχιακό τίτλο στο Communication Design το 2010.

Στα χρόνια αυτά ανέπτυξε μια ιδιαίτερη σχέση με το κολάζ, την τυπογραφία και την έντυπη εικόνα. Η συλλογή παλαιών φωτογραφιών, αποκομμάτων, καταλόγων μόδας και άλλων έντυπων έγινε μέρος της δημιουργικής της μεθόδου.

Τα ετερόκλητα αυτά στοιχεία μετασχηματίζονται στα έργα της σε σύνθετες αφηγήσεις, στις οποίες η καθημερινότητα, η φύση και το αστικό τοπίο συνθέτουν έναν κόσμο με χρώμα, λεπτομέρεια και αφηγηματική πυκνότητα.

Η γνωριμία με τον Alex Latsis

Το Λονδίνο υπήρξε επίσης ο τόπος όπου γνώρισε τον Alex Latsis, τον σύζυγό της και δευτερότοκο γιο του Σπύρου Λάτση. Η προσωπική αυτή σύνδεση έφερε την Akaltun σε επαφή με την Ελλάδα, δημιουργώντας έναν ακόμη δεσμό με μια χώρα της οποίας η ιστορία και ο πολιτισμός συνομιλούν με τις ανατολικές και μεσογειακές αναφορές που διατρέχουν το έργο της.

Το ζευγάρι έχει ως βάση του το Λονδίνο και διατηρεί στενούς δεσμούς με την Ελλάδα.

New York Times, BAFTA, MoMA και ένα βιβλίο

Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της, η Akaltun ανέπτυξε μια διεθνή επαγγελματική δραστηριότητα στον χώρο της εικονογράφησης, της εκδοτικής παραγωγής και της διαφήμισης.

Το έργο της έχει δημοσιευθεί σε μέσα όπως οι New York Times, The New Yorker, TIME και Bloomberg Businessweek, ενώ συνεργάστηκε με εταιρείες και οργανισμούς όπως η Herman Miller, η Krug Champagne, η Gordon’s Gin, η British Academy of Film and Television Arts (BAFTA) και το American Institute of Architects.

Η εικονογραφική της προσέγγιση χαρακτηρίζεται από την ισορροπία ανάμεσα στην ακρίβεια της γραμμής και την ελευθερία του κολάζ. Η εικόνα λειτουργεί ως αφηγηματικό εργαλείο, με αναφορές στην καθημερινή ζωή, την αρχιτεκτονική και τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον του.

Η δουλειά της συμπεριλήφθηκε σε εκδόσεις και συλλογές αφιερωμένες στη σύγχρονη εικονογράφηση, μεταξύ των οποίων εκδόσεις του διεθνούς εκδοτικού οίκου Taschen. Έργα της περιλαμβάνονται επίσης στις μόνιμες συλλογές του Museum of Modern Art (MoMA) στη Νέα Υόρκη και του Parco Museum στο Τόκιο, εντάσσοντας την πρακτική της σε ένα ευρύτερο διεθνές πλαίσιο παρουσίασης της σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας.

Σημαντικό κεφάλαιο στη δουλειά της αποτελεί και το παιδικό βιβλίο Marcel, το οποίο έγραψε και εικονογράφησε και εκδόθηκε από τον βρετανικό εκδοτικό οίκο Flying Eye Books.

Το βιβλίο αποτυπώνει την ικανότητά της να αναπτύσσει ολοκληρωμένες αφηγήσεις μέσα από την εικόνα, διατηρώντας τη λεπτομέρεια και την παιχνιδιάρικη διάθεση που χαρακτηρίζουν το εικαστικό της λεξιλόγιο.

Η στροφή στον τρισδιάστατο σχεδιασμό

Από το 2016, η δημιουργική της δραστηριότητα επεκτάθηκε συστηματικά στον τρισδιάστατο χώρο. Η εικονογραφία άρχισε να αποκτά υλική υπόσταση μέσα από παρεμβάσεις σε εσωτερικούς χώρους και τον σχεδιασμό ειδικών κατασκευών και επίπλων.

Η μετάβαση αυτή ανέδειξε μια σταθερή διάσταση της δουλειάς της. Το ενδιαφέρον για το πώς μια εικόνα μπορεί να μεταφερθεί από το χαρτί σε ένα αντικείμενο που κατοικεί στον χώρο και συμμετέχει στην καθημερινότητα έγινε κεντρικό χαρακτηριστικό της εικαστικής της έκφρασης.

Ahu: Το δικό της στούντιο

Το 2019 συνίδρυσε, μαζί με τη Mevce Çıracı, το Ahu, ένα στούντιο σχεδιασμού επίπλων με παρουσία μεταξύ Λονδίνου και Κωνσταντινούπολης.

Οι δύο δημιουργοί, με κοινή αφετηρία τις σπουδές τους στο Central Saint Martins και συμπληρωματικές ειδικότητες στην επικοινωνία και τον σχεδιασμό προϊόντων, ανέπτυξαν μια πρακτική που συνδυάζει την εικαστική έρευνα με την κατασκευή αντικειμένων.

Το Ahu συνεργάζεται με μικρά εργαστήρια της Κωνσταντινούπολης, αξιοποιώντας τη γνώση τεχνιτών που διατηρούν παραδοσιακές μεθόδους επεξεργασίας υλικών.

Η ξυλογλυπτική, η μαρκετερί, το κέντημα και η λιθοτεχνία συνδυάζονται με σύγχρονες διαδικασίες σχεδιασμού, σε έπιπλα περιορισμένης παραγωγής. Η χειροτεχνία αντιμετωπίζεται ως ζωντανή γνώση, ικανή να εξελίσσεται και να αποκτά νέες εκφραστικές δυνατότητες μέσα από τη σύγχρονη δημιουργία.

Η σχεδιαστική προσέγγιση του στούντιο βασίζεται στην ιδέα ότι τα αντικείμενα μπορούν να μεταφέρουν ιστορίες. Η λειτουργικότητα συνυπάρχει με τον συμβολισμό, ενώ οι επιφάνειες, τα υλικά και οι διακοσμητικές λεπτομέρειες αποκτούν αφηγηματικό ρόλο.

Η έρευνα στρέφεται στις παραδόσεις της Μικράς Ασίας, στις τελετουργίες του σπιτιού και στις μορφές προστασίας και ευημερίας που συναντώνται στην πολιτισμική ιστορία της περιοχής.

Αντικείμενα που αφηγούνται ιστορίες

Η πρώτη συλλογή του Ahu επικεντρώθηκε στο nazar, το σύμβολο του ματιού που συνδέεται με την προστασία από το κακό βλέμμα. Η Akaltun και η Çıracı επανερμήνευσαν το μοτίβο μέσα από επιφάνειες με περίτεχνες μαρμαρογραφικές συνθέσεις, ενσωματώνοντάς το σε έπιπλα σχεδιασμένα γύρω από τη φιλοξενία και τη συνάντηση όπως τραπέζια και ντουλάπια.

Η δεύτερη συλλογή, με τίτλο Nahıl, αντλεί έμπνευση από τις τελετουργικές, δενδρόμορφες κατασκευές των οθωμανικών εορτασμών. Η κατακόρυφη ανάπτυξη, ο διάκοσμος και ο συμβολικός χαρακτήρας αυτών των ιστορικών μορφών μεταφράζονται σε σύγχρονα έπιπλα και γλυπτικά αντικείμενα. Ντουλάπια, τραπέζια, καθίσματα και χαλιά συγκροτούν μια ενιαία σχεδιαστική πρόταση, στην οποία η παράδοση λειτουργεί ως αφετηρία για νέες δημιουργίες.

Οι συλλογές του στούντιο παράγονται σε περιορισμένα αντίτυπα και απευθύνονται σε ένα κοινό που αντιλαμβάνεται το έπιπλο ως κάτι περισσότερο από λειτουργικό εξοπλισμό. Στο έργο της Akaltun, η χρήση, η υλικότητα και η μνήμη συνυπάρχουν, προσδίδοντας στα αντικείμενα μια προσωπική και πολιτισμική διάσταση.

Η ελληνική ταυτότητα

Η σχέση της Eda Akaltun με την Ελλάδα απέκτησε και θεσμική διάσταση με την τιμητική πολιτογράφησή της με απόφαση της υπουργού Εσωτερικών Νίκης Κεραμέως, η οποία υπογράφηκε και από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου.

Στη σχετική αιτιολόγηση αναφέρεται η συμβολή της, μέσω των δράσεων του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση, στην ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας και στη διεθνή προβολή της Ελλάδας.

Η πολιτογράφηση συνδέει την προσωπική της διαδρομή με τη δραστηριότητα ενός κοινωφελούς οργανισμού που στηρίζει πρωτοβουλίες με πολιτιστικό και κοινωνικό αποτύπωμα.

Παράλληλα, εντάσσει την Ελλάδα σε μια ευρύτερη αφήγηση για τη δημιουργική ταυτότητα της Akaltun, η οποία διαμορφώνεται μέσα από διαφορετικές γεωγραφίες, πολιτισμικές αναφορές και πεδία καλλιτεχνικής έκφρασης που σήμερα συνδέουν την ανατολή με τη δύση.

Από την Κωνσταντινούπολη των πρώτων βιωμάτων έως το Λονδίνο των σπουδών και της επαγγελματικής της εξέλιξης, και από τη διεθνή εκδοτική σκηνή έως τα εργαστήρια τεχνιτών της Τουρκίας, η πορεία της Eda Akaltun παραμένει συνδεδεμένη με τη διερεύνηση της εικόνας, της ύλης και της ταυτότητας.

Μέσα από το Ahu, αυτή η αναζήτηση αποκτά συγκεκριμένη μορφή. Τα αντικείμενα ενσωματώνουν την ιστορία στην καθημερινή ζωή και μετατρέπουν τον σχεδιασμό σε μια διαρκή συνομιλία ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

Φωτογραφίες: ahustudio

Διαβάστε επίσης:

Christie’s: Ένας Μπασκιά για 30 εκατομμύρια και παραπάνω 

Όνειρα σε Καμβά: Η τέχνη των παιδιών και η μόδα γίνονται πράξη προσφοράς στη Sianti Gallery 

Melanie Georgacopoulos: Η γητεύτρια των μαργαριταριών μιλάει στο Mononews για την καινοτομία, τη βιωσιμότητα και το μέλλον του κοσμήματος