Ρέι Ντάλιο: Προειδοποίηση για τις μετοχές – «Η bear market στα ομόλογα έχει ακόμη δρόμο»

Για σταδιακή εξάντληση του περιθωρίου ασφαλείας που προστατεύει τις χρηματιστηριακές αγορές από την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων προειδοποιεί ο Ρέι Ντάλιο, εκτιμώντας ότι οι διεθνείς αγορές εισέρχονται σε πιο ώριμη φάση του οικονομικού κύκλου, κατά την οποία το αυξανόμενο κόστος δανεισμού μπορεί να αρχίσει να ασκεί μεγαλύτερες πιέσεις στις αποτιμήσεις των μετοχών.

Ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής και ιδρυτής της Bridgewater Associates, μιλώντας στο CNBC από το Milken Institute Asia Summit στη Σιγκαπούρη, υποστήριξε ότι η ισχυρή αύξηση της εταιρικής κερδοφορίας έχει επιτρέψει μέχρι σήμερα στις μετοχές να διατηρήσουν την ανθεκτικότητά τους, παρά τις εκτεταμένες ρευστοποιήσεις στην παγκόσμια αγορά ομολόγων.

Ωστόσο, καθώς οι χρηματιστηριακές αποτιμήσεις ενισχύονται και οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων συνεχίζουν να ανεβαίνουν, το πλεονέκτημα των μετοχών έναντι των ομολόγων περιορίζεται.

Ο Ντάλιο εκτιμά ότι η τάση αυτή θα μπορούσε να καταστήσει τις αγορές περισσότερο ευάλωτες σε ενδεχόμενη περαιτέρω σύσφιξη των χρηματοοικονομικών συνθηκών, χωρίς πάντως να προβλέπει ότι επίκειται άμεσα μεγάλη χρηματιστηριακή διόρθωση.

Γιατί περιορίζεται το περιθώριο ασφαλείας των μετοχών

Σύμφωνα με τον ιδρυτή της Bridgewater Associates, στην αρχή του τρέχοντος οικονομικού κύκλου οι μετοχές προσέφεραν σημαντικά υψηλότερες αναμενόμενες αποδόσεις σε σχέση με τα ομόλογα.

Αυτή η διαφορά λειτούργησε ως προστατευτικός μηχανισμός για τις χρηματιστηριακές αγορές, επιτρέποντας στους επενδυτές να συνεχίσουν να τοποθετούνται σε μετοχές ακόμη και όταν τα επιτόκια και οι αποδόσεις των ομολόγων άρχισαν να αυξάνονται.

«Βρισκόμαστε στο στάδιο του κύκλου όπου τα επιτόκια μπορούν να ανεβαίνουν χωρίς να οδηγούν τις μετοχές σε πτώση, επειδή υπάρχει επαρκής αύξηση κερδών και ικανοποιητική αναμενόμενη απόδοση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε, η ισχυρή εταιρική κερδοφορία έχει μέχρι σήμερα αντισταθμίσει τις επιπτώσεις του υψηλότερου κόστους χρήματος στις αποτιμήσεις.

Ωστόσο, όταν η διαφορά μεταξύ των αναμενόμενων αποδόσεων των μετοχών και των αποδόσεων των ομολόγων αρχίζει να μειώνεται, περιορίζεται και η δυνατότητα των χρηματιστηρίων να απορροφούν νέες αυξήσεις επιτοκίων χωρίς σημαντικές αναταράξεις.

Κατά τον Ντάλιο, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια πιο προχωρημένη φάση του οικονομικού κύκλου, στην οποία οι μεταβολές των χρηματοοικονομικών συνθηκών αποκτούν μεγαλύτερη σημασία για την πορεία των αγορών.

Τα πιστωτικά περιθώρια και οι αυξημένες αποδόσεις των ομολόγων

Μία από τις ενδείξεις που παρακολουθεί ο Ντάλιο είναι η διεύρυνση των πιστωτικών περιθωρίων (credit spreads).

Πρόκειται για τη διαφορά απόδοσης που απαιτούν οι επενδυτές προκειμένου να αναλάβουν τον πρόσθετο πιστωτικό κίνδυνο των εταιρικών ομολόγων σε σύγκριση με ασφαλέστερους κρατικούς τίτλους.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η αύξηση αυτών των περιθωρίων αποτελεί ένδειξη ότι οι επενδυτές ζητούν υψηλότερη αποζημίωση για την ανάληψη κινδύνου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερη χρηματοδότηση για τις επιχειρήσεις.

Οι επισημάνσεις του διατυπώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων κινούνται κοντά σε υψηλά πολλών δεκαετιών.

Οι αγορές επιχειρούν να αποτιμήσουν τις συνέπειες των μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, του επίμονου πληθωρισμού και των αυξανόμενων αναγκών χρηματοδότησης.

Στους παράγοντες που ενισχύουν τη ζήτηση για κεφάλαια περιλαμβάνονται και οι μεγάλες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες απαιτούν σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους από τις επιχειρήσεις.

Ντάλιο: Προσοχή στις ταμειακές ροές και όχι μόνο στα εταιρικά κέρδη

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Ρέι Ντάλιο στη διάκριση ανάμεσα στη λογιστική κερδοφορία και στην πραγματική παραγωγή διαθέσιμων μετρητών από τις επιχειρήσεις.

Ο ιδρυτής της Bridgewater εκτιμά ότι οι επενδυτές ενδέχεται να υποτιμούν τον κίνδυνο επιδείνωσης των ελεύθερων ταμειακών ροών, ακόμη και σε ένα περιβάλλον όπου τα δημοσιευμένα εταιρικά αποτελέσματα εξακολουθούν να παρουσιάζουν ισχυρή ανάπτυξη.

Ερωτηθείς για τις προοπτικές της κερδοφορίας κατά το τρίτο τρίμηνο, υπογράμμισε ότι η αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης των επιχειρήσεων δεν θα πρέπει να περιορίζεται στην πορεία των καθαρών κερδών.

Αντίθετα, θεωρεί ότι οι επενδυτές πρέπει να εξετάζουν και τις ελεύθερες ταμειακές ροές (free cash flow), δηλαδή τα διαθέσιμα κεφάλαια που απομένουν σε μια επιχείρηση μετά την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών και των κεφαλαιουχικών της δαπανών.

Μια εταιρεία μπορεί να εμφανίζει αυξανόμενα λογιστικά κέρδη, αλλά ταυτόχρονα να κατευθύνει ολοένα μεγαλύτερα ποσά σε επενδύσεις, περιορίζοντας έτσι τη ρευστότητα που έχει πραγματικά στη διάθεσή της.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η αύξηση της κερδοφορίας δεν συνεπάγεται απαραίτητα και αντίστοιχη βελτίωση της δυνατότητας αυτοχρηματοδότησης.

Σύμφωνα με τον Ντάλιο, αυτή η απόκλιση μπορεί σταδιακά να δημιουργήσει χρηματοδοτικές πιέσεις, ιδιαίτερα εάν το κόστος δανεισμού παραμένει υψηλό ή συνεχίσει να αυξάνεται.

Η τεχνητή νοημοσύνη και οι μεγάλες ανάγκες χρηματοδότησης

Η επισήμανση για τις ελεύθερες ταμειακές ροές συνδέεται και με την επενδυτική δραστηριότητα που καταγράφεται στον τεχνολογικό κλάδο.

Μεγάλες επιχειρήσεις πραγματοποιούν εκτεταμένες κεφαλαιουχικές δαπάνες για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, αυξάνοντας τις ανάγκες τους για διαθέσιμα κεφάλαια.

Οι συγκεκριμένες επενδύσεις μπορούν να στηρίζουν τις προοπτικές μελλοντικής ανάπτυξης, απαιτούν όμως σημαντικούς πόρους κατά την περίοδο υλοποίησής τους.

Ο Ντάλιο εκτιμά ότι τα εταιρικά κέρδη θα συνεχίσουν να βελτιώνονται, ωστόσο θεωρεί πιθανό οι ελεύθερες ταμειακές ροές να παρουσιάσουν επιδείνωση.

Η εκτίμησή του βασίζεται στην πιθανότητα οι αυξημένες επενδυτικές δαπάνες να απορροφούν μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων που δημιουργούν οι επιχειρήσεις.

Πάντως, ο ίδιος δεν προέβλεψε άμεση υποχώρηση της εταιρικής κερδοφορίας ούτε επικείμενη χρηματιστηριακή διόρθωση.

Όπως διευκρίνισε, οι χρηματοοικονομικές συνθήκες δεν έχουν ακόμη επιδεινωθεί σε βαθμό που να περιορίζουν ουσιαστικά την πιστωτική επέκταση και τις δαπάνες.

«Η bear market στα ομόλογα δεν έχει τελειώσει»

Πιο κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο Ντάλιο όσον αφορά τις προοπτικές της παγκόσμιας αγοράς ομολόγων.

Ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής εκτιμά ότι οι αγορές κρατικού χρέους βρίσκονται ήδη σε καθοδικό κύκλο, ο οποίος δεν έχει ολοκληρωθεί.

«Βρισκόμαστε σε bear market στα ομόλογα. Αυτό θεωρώ ότι είναι αρκετά σαφές και εκτιμώ πως υπάρχει ακόμη συνέχεια», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας από τους βασικούς παράγοντες που ασκούν πιέσεις στις τιμές των ομολόγων είναι ο ολοένα εντονότερος ανταγωνισμός μεταξύ κυβερνήσεων και επιχειρήσεων για την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων.

Από τη μία πλευρά, οι κυβερνήσεις χρειάζονται αυξημένη χρηματοδότηση προκειμένου να καλύψουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα.

Από την άλλη, οι επιχειρήσεις αναζητούν σημαντικά κεφάλαια για να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, υποδομές και παραγωγικές δραστηριότητες.

Η ταυτόχρονη αύξηση των χρηματοδοτικών αναγκών δημιουργεί μεγαλύτερο ανταγωνισμό για τους διαθέσιμους επενδυτικούς πόρους.

Κατά την εκτίμηση του Ντάλιο, αυτή η ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κεφαλαίων μπορεί να διατηρήσει τις αποδόσεις των ομολόγων σε ανοδική τροχιά, ασκώντας αντίστοιχες πιέσεις στις τιμές τους.

Πώς το υψηλό κόστος δανεισμού μπορεί να επηρεάσει την οικονομία

Ο ιδρυτής της Bridgewater Associates προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων ενδέχεται να επηρεάσει σταδιακά τη συμπεριφορά κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Καθώς το κόστος χρηματοδότησης αυξάνεται, οι δανειολήπτες μπορεί να αναγκαστούν να περιορίσουν την ανάληψη νέου χρέους και τις δαπάνες τους.

Για τις επιχειρήσεις, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μεταφραστεί σε περιορισμό επενδυτικών σχεδίων ή σε μεγαλύτερη επιβάρυνση από την εξυπηρέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων.

Αντίστοιχα, για τα νοικοκυριά, η αύξηση του κόστους δανεισμού θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης καταναλωτικών και στεγαστικών αναγκών.

Στο επίπεδο των κυβερνήσεων, οι υψηλότερες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων συνεπάγονται αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους.

Σύμφωνα με τον Ντάλιο, εάν οι πιέσεις αυτές ενταθούν, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι αναταράξεις που σήμερα επικεντρώνονται κυρίως στην αγορά ομολόγων θα μπορούσαν να επηρεάσουν εντονότερα και τις χρηματιστηριακές αγορές.

Το επόμενο στάδιο του οικονομικού κύκλου

Παρά τις προειδοποιήσεις του, ο Ρέι Ντάλιο δεν θεωρεί ότι οι διεθνείς αγορές έχουν ήδη περάσει σε φάση έντονης πιστωτικής συρρίκνωσης.

Όπως εξήγησε, η διαδικασία αυστηροποίησης των χρηματοοικονομικών συνθηκών βρίσκεται ακόμη σε σχετικά αρχικό στάδιο.

Η συνεχιζόμενη αύξηση των εταιρικών κερδών εξακολουθεί προς το παρόν να στηρίζει τις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις, επιτρέποντας στις μετοχές να απορροφούν μέρος των πιέσεων από την άνοδο των επιτοκίων.

Ωστόσο, η σταδιακή διεύρυνση των πιστωτικών περιθωρίων, η αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων και η πιθανή επιδείνωση των ελεύθερων ταμειακών ροών αποτελούν, κατά τον ίδιο, ενδείξεις μετάβασης σε μια πιο απαιτητική φάση του κύκλου.

Ο Ντάλιο υπογράμμισε ότι η ισχυρή εταιρική κερδοφορία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό στήριγμα για τις μετοχές, χωρίς όμως να προσφέρει απεριόριστη προστασία απέναντι στο αυξανόμενο κόστος χρήματος.

Εάν συνεχιστεί η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων και περιοριστεί η διαθέσιμη εταιρική ρευστότητα, εκτιμά ότι οι χρηματιστηριακές αποτιμήσεις θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες πιέσεις, καθώς οι αγορές θα προσαρμόζονται στις νέες χρηματοοικονομικές συνθήκες.