ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ:  Τα επόμενα βήματα για την απορρόφηση των ΔΕΥΑ – Οι αποτιμήσεις, οι σύμβουλοι και η κρίσιμη υπουργική απόφαση

Αγώνα δρόμου έχουν ξεκινήσει ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ για να προχωρήσουν οι διαδικασίες  επέκτασής τους μέσω της απορρόφησης των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης, καθώς μετά την ψήφιση του ν. 5325/2026 πρέπει να στηθεί στην πράξη ο μηχανισμός που θα επιτρέψει να αποτιμηθούν δεκάδες υποδομές, υποχρεώσεις, απαιτήσεις και δραστηριότητες και τελικά να περάσουν στους δύο μεγάλους παρόχους.

Η ΕΥΔΑΠ καλείται να ενσωματώσει συνολικά 43 παρόχους/φορείς και η ΕΥΑΘ 25, προσθέτοντας στη ρυθμιστική τους βάση και τα έσοδα, αλλά με άγνωση επίπτωση στα EBITDA και στις ανάγκες επενδύσεων. Πηγές απο την ΕΥΑΘ αναφέρουν ότικ, σύμφωνα με πρώτους υπολογισμούς,  οι επεκτάσεις θα αυξήσουν κατά 30% τα έσοδα της και θα μειώσουν κατά 20 %  τα EBITDA σε πρώτη φάση.

Ο νόμος έχει ήδη καθορίσει το γενικό πλαίσιο και τις περιοχές που εντάσσονται στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Αυτό που απομένει τώρα είναι μια σειρά από εφαρμοστικές κινήσεις, οι οποίες ξεκινούν από την έκδοση της υπουργικής απόφασης και φτάνουν μέχρι την επιλογή των συμβούλων που θα διενεργήσουν το due diligence και τις αποτιμήσεις. Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνεται στην ηπειρωτική Αττική, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, ενώ η ΕΥΑΘ σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική. Συνολικά στο σχήμα προβλέπεται η απορρόφηση επτά ΔΕΥΑ από την ΕΥΔΑΠ και οκτώ από την ΕΥΑΘ, μαζί με άλλες δημοτικές υπηρεσίες και φορείς.

Πρώτο βήμα η υπουργική απόφαση

Κομβικό βήμα είναι η εφαρμοστική υπουργική απόφαση, η οποία θα εξειδικεύσει τον τρόπο με τον οποίο θα κινηθεί όλη η διαδικασία.

Ο ν. 5325/2026 προβλέπει ότι κάθε πάροχος πρέπει να αποστείλει πλήρη φάκελο στην ΕΥΔΑΠ ή στην ΕΥΑΘ, ανάλογα με την περιοχή, με παράλληλη κοινοποίηση στη ΡΑΑΕΥ. Ο φάκελος πρέπει να περιλαμβάνει τα στοιχεία που αποτυπώνουν την πραγματική επιχειρησιακή κατάσταση του φορέα, ενόψει της μεταφοράς ενεργητικού και παθητικού.

Η υπουργική απόφαση θα πρέπει να προσδιορίσει αναλυτικά τι ακριβώς θα περιλαμβάνει αυτός ο φάκελος: οικονομικά και λογιστικά δεδομένα, πάγια, δίκτυα, απαιτήσεις, υποχρεώσεις, δανεισμό, συμβάσεις, δικαιώματα, αλλά και τα δικαιολογητικά που θα χρησιμοποιηθούν για την αποτίμηση. Θα ρυθμίσει επίσης τον τρόπο και τον χρόνο καταβολής του τιμήματος, τη διαδικασία πληρωμής, τη δυνατότητα τμηματικής καταβολής και τη διαχείριση των σχετικών λογαριασμών.

Με άλλα λόγια, πρόκειται για την απόφαση που θα μετατρέψει το θεσμικό πλαίσιο σε συγκεκριμένη διαδικασία και θα ορίσει το «κοινό λεξιλόγιο» με το οποίο θα πρέπει να αποτυπωθούν επιχειρήσεις που σήμερα λειτουργούν με πολύ διαφορετικό βαθμό λογιστικής, τεχνικής και λειτουργικής ωριμότητας.

Η νέα πλατφόρμα για όλα τα στοιχεία των ΔΕΥΑ

Παράλληλα, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται σε εξέλιξη, προετοιμάζεται ηλεκτρονική πλατφόρμα στην οποία οι ΔΕΥΑ θα κληθούν να ανεβάσουν τα απαιτούμενα οικονομικά, τεχνικά και λειτουργικά στοιχεία.

Η πλατφόρμα αναμένεται να αποτελέσει τη βασική δεξαμενή δεδομένων πάνω στην οποία θα εργαστούν οι σύμβουλοι. Εκεί θα πρέπει να συγκεντρωθούν στοιχεία όχι μόνο για τους ισολογισμούς, αλλά για τα ίδια τα δίκτυα: μήκος και ηλικία υποδομών, υλικά κατασκευής, κατάσταση αγωγών, αντλιοστάσια, γεωτρήσεις, βλάβες, απώλειες νερού, ενεργειακό κόστος, επενδυτικές ανάγκες και υφιστάμενα έργα.

Και αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι της άσκησης. Όπως επισημαίνεται και στο υλικό που συνοδεύει τον σχεδιασμό, το due diligence δεν είναι μόνο λογιστικό. Πρέπει να είναι ταυτόχρονα τεχνικό, οικονομικό και λειτουργικό και να απαντήσει σε ερωτήματα όπως πού ακριβώς βρίσκονται τα δίκτυα, πότε κατασκευάστηκαν, ποια είναι η υπολειπόμενη διάρκεια ζωής τους και πού συγκεντρώνονται οι μεγαλύτερες βλάβες και διαρροές.

Η ΡΑΑΕΥ και η ενιαία μεθοδολογία αποτίμησης

Παράλληλο μέτωπο αποτελεί η ΡΑΑΕΥ. Η Αρχή καλείται να θέσει τις κατευθυντήριες γραμμές της αποτίμησης, ώστε να μην εφαρμοστούν διαφορετικές λογικές από περίπτωση σε περίπτωση.

Ο νόμος προβλέπει ότι η αποτίμηση θα γίνεται βάσει οδηγιών της ΡΑΑΕΥ και θα λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τις υφιστάμενες υποδομές, την κατάστασή τους και το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς. Η ίδια η ΡΑΑΕΥ είναι στη συνέχεια αυτή που θα ελέγξει τις εκθέσεις που θα υποβληθούν και θα αποφανθεί αν η μεθοδολογία εφαρμόστηκε σωστά και αν τα στοιχεία της αποτίμησης είναι ορθά.

Στο πλαίσιο αυτό προετοιμάζεται διαγωνιστική διαδικασία για την επιλογή συμβούλου της ΡΑΑΕΥ, ο οποίος θα βοηθήσει στη διαμόρφωση της μεθοδολογίας με την οποία θα γίνουν οι αποτιμήσεις. Η ανάγκη για κοινή βάση είναι κρίσιμη, καθώς χωρίς ενιαία μεθοδολογία υπάρχει ο κίνδυνος διαφορετικών παραδοχών για την αξία δικτύων, παγίων ή υποχρεώσεων και κατά συνέπεια μεγάλων αποκλίσεων στο τελικό τίμημα.

Ξεχωριστοί σύμβουλοι από ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ

Το επόμενο βήμα αφορά τις ίδιες τις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Οι δύο εταιρείες πρέπει να προχωρήσουν στην επιλογή εξωτερικών συμβούλων που θα πραγματοποιήσουν τον οικονομικό, τεχνικό, νομικό, φορολογικό και λειτουργικό έλεγχο δέουσας επιμέλειας και θα αποτιμήσουν τα μεταβιβαζόμενα στοιχεία.

Ο νόμος είναι σαφής: ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ πρέπει να αναθέσουν τις σχετικές υπηρεσίες και οι ανάδοχοι θα συντάξουν τόσο την έκθεση due diligence όσο και την έκθεση αποτίμησης κάθε παρόχου. Σε αυτήν θα περιλαμβάνονται το προτεινόμενο τίμημα και ο λεγόμενος ισολογισμός μεταβίβασης, δηλαδή η πλήρης εικόνα του ενεργητικού και του παθητικού που θα περάσουν στη νέα εταιρική περίμετρο.

Το χρονοδιάγραμμα είναι πιεστικό: οι εκθέσεις πρέπει, βάσει του νόμου, να έχουν ολοκληρωθεί εντός εννέα μηνών από την έναρξη ισχύος του. Στη συνέχεια θα υποβληθούν στη ΡΑΑΕΥ προς έγκριση.

Μέχρι σήμερα, πάντως, στις δημόσια διαθέσιμες σελίδες των διαγωνισμών της ΕΥΑΘ δεν εμφανίζεται ακόμη ο συγκεκριμένος διαγωνισμός για τον σύμβουλο των αποτιμήσεων, γεγονός που δείχνει ότι το σχετικό σκέλος παραμένει σε φάση προετοιμασίας.

 Τι περνά στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι δύο εταιρείες θα καταστούν ειδικοί διάδοχοι των φορέων που απορροφούν. Σε αυτές περνούν τα πάγια που συνδέονται με ύδρευση, αποχέτευση και όπου προβλέπεται άρδευση, μαζί με τα αντίστοιχα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού. Η μεταφορά γίνεται αυτοδικαίως και χωρίς φόρους ή τέλη, ενώ συνεχίζονται και οι συμβάσεις έργων, προμηθειών και τα χρηματοδοτικά προγράμματα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

Ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθεί τυπικά η ειδική διαδοχή, οι σημερινές ΔΕΥΑ και οι δημοτικές υπηρεσίες εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη λειτουργίας των δικτύων. Η ολοκλήρωση πιστοποιείται τελικά με πράξη του αρμόδιου Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης.

 Μεγαλύτερο πελατολόγιο, έσοδα και περιουσιακή βάση

Για ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, η μεταρρύθμιση είναι πολύ μεγαλύτερη από μια διοικητική επέκταση. Οι δύο εταιρείες αποκτούν νέο πελατολόγιο, μεγαλύτερο όγκο πωλούμενου νερού και πρόσθετα έσοδα, ενώ ταυτόχρονα διευρύνουν σημαντικά την περιουσιακή και ρυθμιζόμενη βάση τους μέσω της ενσωμάτωσης δικτύων, εγκαταστάσεων, αντλιοστασίων και λοιπών υποδομών.

Αυτό δημιουργεί προϋποθέσεις για μεγαλύτερη κλίμακα και υψηλότερα έσοδα σε βάθος χρόνου, αλλά δεν σημαίνει ότι η επίπτωση στα αποτελέσματα θα είναι αυτομάτως θετική από την πρώτη ημέρα.

Ακριβώς γι’ αυτό το due diligence θεωρείται καθοριστικό. Μαζί με τα περιουσιακά στοιχεία, οι δύο εταιρείες αναλαμβάνουν λειτουργικά κόστη, ενεργειακές δαπάνες, ανάγκες συντήρησης, παλαιά δίκτυα, επενδυτικές ανάγκες και πιθανές υποχρεώσεις. Σε αρκετές περιοχές, το πραγματικό ύψος των αναγκαίων παρεμβάσεων δεν μπορεί ακόμη να αποτιμηθεί με ακρίβεια χωρίς πλήρη τεχνική καταγραφή.

Η ποιότητα της αποτύπωσης αποκτά επομένως άμεση χρηματοοικονομική σημασία. Όπως σημειώνεται και στο σχετικό υλικό, χωρίς σαφή εικόνα για την κατάσταση των δικτύων υπάρχει κίνδυνος είτε υπερδιαστασιολόγησης επενδύσεων είτε λάθος προτεραιοποίησης έργων.

 Το ερώτημα για το EBITDA

Το βασικό ερώτημα που θέλουν να απαντήσουν ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ πριν ολοκληρωθεί η ενσωμάτωση είναι ποια θα είναι η καθαρή επίπτωση στα EBITDA τους.

Η προσθήκη νέων περιοχών θα φέρει επιπλέον κύκλο εργασιών, αλλά ταυτόχρονα θα ενσωματώσει μονάδες με διαφορετική αποδοτικότητα, απώλειες νερού, ενεργειακή ένταση και ανάγκες συντήρησης. Μια περιοχή μπορεί επομένως να είναι θετική ως προς τα έσοδα, αλλά αρχικά να πιέζει τα λειτουργικά περιθώρια λόγω υψηλών απωλειών, παλαιών δικτύων ή μεγάλων απαιτήσεων για επισκευές και επενδύσεις.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι αποτιμήσεις δεν περιορίζονται στην αξία των παγίων. Πρέπει να αναδείξουν την πραγματική οικονομική και λειτουργική εικόνα κάθε ΔΕΥΑ και να δείξουν τι ακριβώς προστίθεται σε έσοδα, τι σε περιουσιακή βάση και τι σε κόστος. Μόνο όταν ολοκληρωθεί αυτή η άσκηση θα μπορούν οι διοικήσεις της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ να ποσοτικοποιήσουν με μεγαλύτερη ασφάλεια την επίπτωση της μεταρρύθμισης στην κερδοφορία και στα μελλοντικά EBITDA τους.