Carry Me Home: Η Δήμητρα Κωνσταντινίδη υφαίνει τον Δούρειο Ίππο από τη νίκη στον εκτοπισμό

Από τις 11 έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2026, η Ελληνίδα εικαστικός Δήμητρα Κωνσταντινίδη παρουσιάζει στο AllArtNowLab της Στοκχόλμης μια έκθεση για τον νόστο, την απώλεια και την αδύνατη επιστροφή.

Με αφετηρία την Οδύσσεια και τις Τρωάδες του Ευριπίδη, η έκθεση Carry Me Home επανερμηνεύει τον Δούρειο Ίππο ως ένα σύμβολο που βρίσκεται ταυτόχρονα στην πλευρά εκείνου που επιστρέφει και εκείνου που εκτοπίζεται.

Η έκθεση γεννήθηκε μέσα από την τρίμηνη καλλιτεχνική φιλοξενία της Κωνσταντινίδη στο Stockholm Summer Studio, ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε από το AllArtNow και μετέτρεψε τον χώρο σε προσωρινό στούντιο, πεδίο έρευνας και πειραματισμού. Εκεί, η εικαστικός με μεταπτυχιακές σπουδές  MA in Craft στο Konstfack, ανέπτυξε ένα έργο που κινείται ανάμεσα στην υφαντική, το κέντημα, τη ζωγραφική και τη χωρική, αφηγηματική εγκατάσταση.

Στην έκθεση της, όμως, η αρχαία έννοια του νόστου αποκτά μια σύγχρονη, υπαρξιακή διάσταση. Τι σημαίνει «επιστρέφω» όταν ο τόπος στον οποίο επιστρέφεις έχει αλλάξει; Και τι σημαίνει «σπίτι» όταν ο πόλεμος, η βία ή η αναγκαστική μετακίνηση έχουν διακόψει οριστικά τη σχέση σου μαζί του;

Δύο αφηγήσεις, δύο εκδοχές της επιστροφής

Η Κωνσταντινίδη τοποθετεί στο κέντρο της έκθεσης δύο αφηγήσεις που γεννήθηκαν από το ίδιο ιστορικό γεγονός, τον Τρωικό Πόλεμο, αλλά κοιτούν τις συνέπειές του από δύο αντίθετες πλευρές.

Η Οδύσσεια του Ομήρου είναι η ιστορία του ανθρώπου που επιστρέφει. Ο Οδυσσέας, έχοντας επιζήσει από τον πόλεμο, διασχίζει τη θάλασσα σε ένα μακρύ και περιπετειώδες ταξίδι προς την Ιθάκη. Ο νόστος είναι ο πυρήνας της ιστορίας του και η επιθυμία για το σπίτι γίνεται δύναμη επιβίωσης, ακόμη και όταν η επιστροφή μοιάζει διαρκώς να απομακρύνεται.

Απέναντί του βρίσκονται οι Τρωάδες του Ευριπίδη. Εδώ η αφήγηση δεν ακολουθεί τον νικητή που επιστρέφει, αλλά τις γυναίκες της ηττημένης πόλης. Την Εκάβη, την Κασσάνδρα, την Ανδρομάχη και τις υπόλοιπες γυναίκες που μένουν πίσω μετά την καταστροφή της Τροίας, αντιμέτωπες με τον θάνατο, την απώλεια και την αιχμαλωσία.

Για τον Οδυσσέα υπάρχει η Ιθάκη, έστω και αν η Ιθάκη που θα βρει δεν είναι ακριβώς εκείνη που άφησε. Για τις Τρωάδες, δεν υπάρχει επιστροφή. Η πόλη τους έχει χαθεί και ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά τους οδηγεί μακριά.

Αυτή η αντίθεση αποτελεί και μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εντάσεις της έκθεσης. Τι συμβαίνει όταν η έννοια του homecoming δεν είναι διαθέσιμη σε όλους;

Ο Δούρειος Ίππος: από τη νίκη στον εκτοπισμό

Στον πυρήνα των έργων της βρίσκεται μια βιωματική εγκατάσταση που επαναπροσδιορίζει τον Δούρειο Ίππο.

Το σύμβολο είναι από μόνο του αμφίσημο. Στην ελληνική αφήγηση, ο Ίππος αποτελεί το τέχνασμα που οδηγεί στη νίκη και, τελικά, στην επιστροφή των πολεμιστών. Για την Τροία, όμως, είναι το αντικείμενο που εισέρχεται στην πόλη φέρνοντας την καταστροφή της.

Η ίδια μορφή, επομένως, σηματοδοτεί δύο εντελώς διαφορετικές εμπειρίες. Για κάποιους είναι το όχημα της επιστροφής, για άλλους, η αρχή του εκτοπισμού.

Η Κωνσταντινίδη αξιοποιεί αυτή την αμφισημία για να μετακινήσει το βλέμμα από το ηρωικό έπος στις ανθρώπινες συνέπειες του πολέμου. Ο Δούρειος Ίππος γίνεται ένας φορέας μνήμης, απώλειας και μετακίνησης όπως και ένα σώμα που κουβαλά ανθρώπους και ιστορίες από έναν τόπο σε έναν άλλο.

Η Ιθάκη δεν είναι ποτέ ακριβώς η ίδια

Η Οδύσσεια, ωστόσο, δεν προσφέρει μια τόσο απλή εικόνα της επιστροφής όσο ίσως υποθέτουμε.
Ο Οδυσσέας επιστρέφει στην Ιθάκη, αλλά η επιστροφή του δεν είναι επιστροφή στον χρόνο πριν από τον πόλεμο. Τα χρόνια έχουν περάσει. Οι άνθρωποι έχουν αλλάξει. Οι σχέσεις έχουν μετατοπιστεί. Ο ίδιος δεν είναι πια ο άνθρωπος που έφυγε.

Ακόμη και η πατρίδα, επομένως, χρειάζεται να αναγνωριστεί εκ νέου.

Αυτό είναι ίσως το πιο σύγχρονο σημείο της ομηρικής ιστορίας και ταυτόχρονα ένας από τους βασικούς άξονες της έκθεσης. Το σπίτι δεν είναι ένας στατικός τόπος που μας περιμένει ανέγγιχτος. Είναι ένας τόπος που μεταβάλλεται μαζί μας, που κουβαλά τον χρόνο της απουσίας μας και στον οποίο πρέπει, κατά κάποιον τρόπο, να επιστρέψουμε όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και συναισθηματικά.

Η επιστροφή, έτσι μετατρέπεται σε μια διαπραγμάτευση ανάμεσα στη μνήμη και την πραγματικότητα.

Το σπίτι ως μνήμη

Στο έργο της Κωνσταντινίδη, η έννοια του «σπιτιού» είναι ένα σύνολο από θραύσματα. Εικόνες, αφηγήσεις, υλικότητες, χειρονομίες και σωματικές μνήμες βρίσκονται στο επίκεντρό του.

Η επιλογή της υφαντικής και του κεντήματος αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Πρόκειται για πρακτικές που συνδέονται με την επανάληψη, την επιμονή, τη χειρωνακτική εργασία και τη μεταφορά μνήμης από γενιά σε γενιά.

Το ερώτημα λοιπόν είναι όχι μόνο αν «μπορούμε να επιστρέψουμε;», αλλά και «τι ακριβώς είναι αυτό που βρίσκουμε αφού επιστρέψουμε».

Από αυτή την άποψη, η έκθεση της Δήμητρας Κωνσταντινίδη συνομιλεί με την Οδύσσεια χωρίς να την εικονογραφεί. Χρησιμοποιεί τον αρχαίο μύθο ως ένα ανοιχτό πεδίο για να εξετάσει μια εμπειρία που παραμένει επίκαιρη.

Δήμητρα Κωνσταντινίδη

Η Δήμητρα Κωνσταντινίδη ζει και εργάζεται στη Στοκχόλμη. Σπούδασε Ζωγραφική στο Εικαστικό Τμήμα της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας (2016–2022), υπό την επίβλεψη του κοσμήτορα Άγγελου Αντωνόπουλου, από όπου αποφοίτησε με Άριστα.

Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στις Υφαντικές Τέχνες στο Konstfack University of Arts, Crafts and Design στη Στοκχόλμη (2024–2026), με τη στήριξη μέσω υποτροφίας του μη κερδοσκοπικού πολιτιστικού οργανισμού ΝΕΟΝ για δύο συνεχόμενα ακαδημαϊκά έτη (2024/25 και 2025/26). Το έργο της έχει τιμηθεί με χρηματοδοτήσεις από τα ιδρύματα Axel N. Andersson Foundation (2024 και 2025), Beata Brummer Foundation (2026), Eva & Hugo Bergmans Minnesfond (2026) και First Nordic St. Johannis Lodge Jubilee Fund (2026).

Το έργο της έχει διακριθεί με βραβεία, μεταξύ των οποίων το πρώτο βραβείο στην έκθεση Addition+ (2016), το δεύτερο βραβείο στα Mataroa Awards στην Καλαμάτα (2025) και η ανώτατη διάκριση στο Athens Eco Festival (2020).

Πληροφορίες
Δήμητρα Κωνσταντινίδη — Carry Me Home
AllArtNowLab
Älvkarleövågen 6, Stockholm, Sweden
Διάρκεια: 11–25 Σεπτεμβρίου 2026
Ώρες λειτουργίας: Παρασκευή & Σάββατο, 13:00–15:00, ή κατόπιν ραντεβού.
Πρόσβαση: Σταθμός μετρό Ropsten, έξοδος Hjorthagen.

Πληροφορίες και φωτογραφίες: Δήμητρας Κωσταντινίδη, AllArtNowLab

Διαβάστε επίσης:

Γκαλερί Ζουμπουλάκη: Η Σοφία Παπακώστα ρωτά αν είμαστε αληθινά παρόντες 

Τεχνητή Νοημοσύνη & Πολιτισμός: To mononews στο διάλογο της Πρέσβειρας Καλής Θελήσεως της UNESCO Κωστάντζας Σμπώκου με την Amal Clooney

Ηλίας Καφούρος: H Βαθιά Δραματική Τέχνη επιστρέφει στην γκαλερί Δύο Χωριά