Ισραήλ: Κλείνει το βρετανικό προξενείο στην Ιερουσαλήμ – Αντίποινα για τα μέτρα κατά των εποικισμών

Με το κλείσιμο του βρετανικού προξενείου στην Ιερουσαλήμ απαντά το Ισραήλ στα μέτρα που ανακοίνωσε το Λονδίνο κατά της οικονομικής δραστηριότητας στους ισραηλινούς εποικισμούς της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, κλιμακώνοντας περαιτέρω την ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών.

Την απόφαση ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, συνδέοντάς την ευθέως με το ζήτημα της ισραηλινής κυριαρχίας στην Ιερουσαλήμ.

«Η ενωμένη Ιερουσαλήμ είναι η πρωτεύουσα του κράτους του Ισραήλ και βρίσκεται υπό την πλήρη κυριαρχία του. Οποιαδήποτε ξένη δραστηριότητα στην περιοχή πρέπει να πραγματοποιείται με τους συμβατικούς και συμφωνημένους τρόπους, χωρίς καμία παρέμβαση στην ισραηλινή κυριαρχία», δήλωσε.

Τα ισραηλινά αντίμετρα

Η αντίδραση του Ισραήλ δεν περιορίζεται στο κλείσιμο του βρετανικού προξενείου. Η κυβέρνηση αποφάσισε επίσης να απαγορεύσει την είσοδο στη χώρα σε 12 εκλεγμένους Βρετανούς αξιωματούχους, τους οποίους ο Σάαρ κατηγόρησε για συμμετοχή σε «αντιισραηλινές και αντισημιτικές δραστηριότητες».

Παράλληλα, ανακοίνωσε την απομάκρυνση των Βρετανών εκπροσώπων από το Διεθνές Κέντρο Βοήθειας για τη Γάζα, το οποίο λειτουργεί στο Κιριάτ Γκατ του Ισραήλ. Αναστέλλονται, επίσης, οι βρετανικές δραστηριότητες εκπαίδευσης δυνάμεων της Παλαιστινιακής Αρχής στη Ραμάτ Χασαρόν.

Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων μέτρων, προειδοποιώντας ότι η χώρα του θα απαντά σε κάθε ενέργεια που θεωρεί επιζήμια για τα συμφέροντά της.

«Θα λάβουμε και άλλα αντίμετρα κατά την κρίση μας. Το μήνυμα προς κάθε κυβέρνηση που επιδιώκει να μας βλάψει είναι σαφές: όποιος ενεργεί κατά του Ισραήλ, θα αντιμετωπίσει την αντίδρασή του και θα χάσει την επιρροή και τη σημασία του στην περιοχή», ανέφερε.

Από τις καταδίκες στην οικονομική πίεση

Η ισραηλινή απάντηση έρχεται μετά την ανακοίνωση ενός ευρύτερου πακέτου βρετανικών μέτρων κατά των εποικισμών στη Δυτική Όχθη.

Παρουσιάζοντας τη νέα πολιτική στη Βουλή των Κοινοτήτων, ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, Εντ Μίλιμπαντ, έκανε λόγο για «τρομοκρατία εποίκων» και για εκδίωξη Παλαιστινίων από τις εστίες τους, συνδέοντας την κατάσταση στη Δυτική Όχθη με τον κίνδυνο εθνοκάθαρσης.

Με τις νέες παρεμβάσεις, το Λονδίνο περνά από τις διπλωματικές καταδίκες στη λήψη οικονομικών μέτρων. Η βρετανική πολιτική δεν προβλέπει συνολικό μποϊκοτάζ του Ισραήλ, αλλά στοχεύει αποκλειστικά δραστηριότητες που συνδέονται με τους εποικισμούς, τους οποίους η βρετανική κυβέρνηση θεωρεί παράνομους βάσει του διεθνούς δικαίου.

Το πακέτο δεν περιορίζεται στην απαγόρευση εισαγωγής κρασιού και αγροτικών προϊόντων από τους εποικισμούς. Καλύπτει επίσης υπηρεσίες που συνδέονται άμεσα με τη δημιουργία και την επέκτασή τους, όπως η χρηματοδότηση, οι κατασκευές, οι συναλλαγές ακινήτων και η διαφήμιση σχετικών δραστηριοτήτων.

Πρόκειται για σημαντική αλλαγή στη βρετανική στάση. Επί σειρά ετών, διαδοχικές κυβερνήσεις χαρακτήριζαν παράνομους τους εποικισμούς και καλούσαν το Ισραήλ να διακόψει την επέκτασή τους, χωρίς όμως να συνοδεύουν τη θέση αυτή με γενικευμένους περιορισμούς στις οικονομικές συναλλαγές.

Το Λονδίνο επιχειρεί πλέον να χαράξει σαφή διαχωριστική γραμμή: οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με το Ισραήλ συνεχίζονται, αλλά η Βρετανία δεν επιθυμεί επιχειρήσεις, κεφάλαια και καταναλωτές της να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των εποικισμών στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Η αναφορά σε «εθνοκάθαρση»

Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα είχε η αναφορά του Μίλιμπαντ στην κατάσταση στη Δυτική Όχθη. Ο Βρετανός υπουργός περιέγραψε τη βία των εποίκων όχι ως σειρά μεμονωμένων περιστατικών, αλλά ως μέρος μιας πρακτικής που οδηγεί παλαιστινιακές κοινότητες στην εγκατάλειψη της γης τους.

Η τοποθέτησή του ακολούθησε έρευνα της Διεθνούς Αμνηστίας με τίτλο «Erasing Anything Palestinian», στην οποία η οργάνωση χαρακτηρίζει όσα συμβαίνουν σε βεδουίνικες και κτηνοτροφικές κοινότητες της Δυτικής Όχθης ως κρατικά υποστηριζόμενη εκστρατεία εθνοκάθαρσης, συνδεδεμένη με την επέκταση των εποικισμών και την προσάρτηση εδαφών.

Ο Μίλιμπαντ είχε ήδη καταγγείλει τις προηγούμενες ημέρες την «αποτρόπαια τρομοκρατία των εποίκων», αναφερόμενος σε επιθέσεις και εκτοπισμούς Παλαιστινίων. Με τα νέα μέτρα, η βρετανική κυβέρνηση μετατρέπει για πρώτη φορά αυτή τη σκληρή ρητορική σε περιορισμούς στο εμπόριο και στην παροχή υπηρεσιών.

«Για τη γενοκτονία θα αποφανθούν τα δικαστήρια»

Προσεκτικότερη ήταν η στάση του Βρετανού υπουργού όσον αφορά τον πόλεμο στη Γάζα. Ο Μίλιμπαντ απέφυγε να χαρακτηρίσει ο ίδιος τις ισραηλινές επιχειρήσεις γενοκτονία, παραπέμποντας την τελική κρίση στα αρμόδια διεθνή δικαστήρια.

Η υπόθεση που έχει κινήσει η Νότια Αφρική κατά του Ισραήλ ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου παραμένει ανοικτή, χωρίς να έχει εκδοθεί τελική απόφαση επί της κατηγορίας περί γενοκτονίας. Η πάγια βρετανική θέση είναι ότι ένας τέτοιος νομικός χαρακτηρισμός ανήκει στη δικαιοδοσία των αρμόδιων δικαστικών οργάνων και όχι μιας κυβέρνησης.

Ο Μίλιμπαντ χρησιμοποίησε, πάντως, ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα, την οποία χαρακτήρισε «φρικτή», κάνοντας αναφορά σε φάρμακα που δεν φτάνουν στους ασθενείς και σε παιδιά που πεθαίνουν περιμένοντας θεραπεία.

Η νέα βρετανική γραμμή διαμορφώνεται έτσι σε δύο επίπεδα: η τελική νομική κρίση για τη γενοκτονία αφήνεται στα δικαστήρια, αλλά σε επίπεδο πολιτικής και ανθρωπιστικής ευθύνης το Λονδίνο δηλώνει έτοιμο να αναλάβει δράση.

Το σχέδιο E1 επιτάχυνε την απόφαση

Καθοριστικό ρόλο στην απόφαση της Βρετανίας διαδραμάτισε το σχέδιο E1, το οποίο προβλέπει την κατασκευή περισσότερων από 1.200 νέων κατοικιών ανατολικά της Ιερουσαλήμ.

Η περιοχή βρίσκεται ανάμεσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και στον μεγάλο ισραηλινό εποικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, η οικοδόμησή της θα μπορούσε να διακόψει τη γεωγραφική συνέχεια της Δυτικής Όχθης από τον Βορρά προς τον Νότο και να απομονώσει την Ανατολική Ιερουσαλήμ από τις υπόλοιπες παλαιστινιακές περιοχές.

Ο Μίλιμπαντ είχε χαρακτηρίσει την προώθηση του E1 «απαράδεκτη και καταστροφική πράξη», προειδοποιώντας ότι απειλεί τη βιωσιμότητα της λύσης των δύο κρατών.

Για τη βρετανική κυβέρνηση, το ζήτημα εξελίσσεται πλέον σε αγώνα δρόμου. Η εκτίμηση του Λονδίνου είναι ότι η ολοκλήρωση του σχεδίου και η παγίωση νέων οικισμών θα δημιουργήσουν τετελεσμένα που δύσκολα θα μπορούσε να ανατρέψει ακόμη και μια μελλοντική ισραηλινή κυβέρνηση πρόθυμη να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.

Συντονισμός με Γαλλία και Καναδά

Η Βρετανία επιδιώκει παράλληλα να οικοδομήσει ευρύτερη διεθνή συμμαχία γύρω από τα συγκεκριμένα μέτρα. Η Γαλλία και ο Καναδάς έχουν δηλώσει ότι προσανατολίζονται προς την ίδια κατεύθυνση, ενώ συνολικά 12 χώρες έχουν εκφράσει την πρόθεσή τους είτε να υιοθετήσουν εθνικά μέτρα είτε να υποστηρίξουν κοινή ευρωπαϊκή δράση κατά του εμπορίου που συνδέεται με τους εποικισμούς.

Η άμεση οικονομική επίδραση των βρετανικών μέτρων εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένη. Οι συνολικές εμπορικές συναλλαγές Βρετανίας και Ισραήλ ανήλθαν σε περίπου 6 δισ. λίρες το 2025, με τα προϊόντα των εποικισμών να αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μέρος τους.

Ωστόσο, εάν αντίστοιχοι περιορισμοί υιοθετηθούν συντονισμένα από μεγάλες δυτικές οικονομίες, το οικονομικό και διπλωματικό τους βάρος θα αυξηθεί. Παράλληλα, θα ενισχυθεί θεσμικά η διάκριση ανάμεσα στο κράτος του Ισραήλ και στα εδάφη που κατέλαβε το 1967.

Έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ

Η αντίδραση της ισραηλινής πολιτικής ηγεσίας ήταν άμεση. Ο Σάαρ είχε προειδοποιήσει ότι «αν η Βρετανία ενεργήσει εναντίον του Ισραήλ, το Ισραήλ θα ενεργήσει εναντίον της Βρετανίας».

Ο Μπεζαλέλ Σμότριτς ζήτησε την απέλαση του Βρετανού πρεσβευτή, ενώ ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ κάλεσε την κυβέρνηση Νετανιάχου να αναγνωρίσει την κυριαρχία της Αργεντινής στα Νησιά Φόκλαντ.

Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, υποστήριξε ότι η επιβολή των βρετανικών μέτρων λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές συνιστά «σοβαρή παρέμβαση» στη δημοκρατική διαδικασία και θα τοποθετήσει τη Βρετανία «στη λάθος πλευρά της Ιστορίας».

Προειδοποιήσεις και από τις ΗΠΑ

Η αντίδραση επεκτάθηκε και στις Ηνωμένες Πολιτείες, καταδεικνύοντας ότι η βρετανική απόφαση ενδέχεται να προκαλέσει ευρύτερες διπλωματικές και οικονομικές συνέπειες.

Ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, χαρακτήρισε τα μέτρα «παράλογα» και κατηγόρησε το Λονδίνο για διάκριση σε βάρος του Ισραήλ και των Εβραίων. Προειδοποίησε ακόμη ότι βρετανικές επιχειρήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αντίποινα σε αμερικανικές Πολιτείες όπου ισχύουν νόμοι κατά εταιρειών που συμμετέχουν σε μποϊκοτάζ του Ισραήλ.

Απαντώντας σε ανάλογες επικρίσεις, ο Μίλιμπαντ αυτοχαρακτηρίστηκε «περήφανος Βρετανός Εβραίος» και αναφέρθηκε στην προσωπική του σχέση με το Ισραήλ. Επέμεινε, ωστόσο, ότι η κριτική του αφορά τις πολιτικές της σημερινής ισραηλινής κυβέρνησης και όχι το κράτος του Ισραήλ, τον λαό του ή τη βρετανική εβραϊκή κοινότητα.

Η τοποθέτησή του συνοψίζει τη νέα γραμμή που επιχειρεί να χαράξει το Λονδίνο: η Βρετανία δεν διακόπτει τις σχέσεις της με το Ισραήλ, δεν επιβάλλει συνολικό εμπάργκο και εξακολουθεί να το θεωρεί σημαντικό εταίρο σε θέματα ασφάλειας. Περνά, όμως, για πρώτη φορά από τις πολιτικές καταδίκες στην άσκηση στοχευμένης οικονομικής πίεσης.

Με τη λέξη «εθνοκάθαρση» να εισέρχεται πλέον στη δημόσια συζήτηση για τη Δυτική Όχθη, την κατάσταση στη Γάζα να εξετάζεται από τα διεθνή δικαστήρια και το Ισραήλ να απαντά με διπλωματικά αντίμετρα, οι σχέσεις Λονδίνου και Τελ Αβίβ εισέρχονται σε μία από τις δυσκολότερες περιόδους τους.

Διαβάστε επίσης 

ΠΑΣΟΚ: Προσχωρούν Τελιγιορίδου και Αβραμάκης – Η στρατηγική Ανδρουλάκη ενόψει ΔΕΘ

Μητσοτάκης από Αίγυπτο: Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν – Οι σχέσεις με Κύπρο και Αίγυπτο υπόδειγμα σταθερότητας για την περιοχή

Ποιοι είναι οι Χούθι και πώς η επιστροφή του πολέμου με τη Σαουδική Αραβία απειλεί τη ναυσιπλοΐα και τις αγορές