Ποιοι είναι οι Χούθι και πώς η επιστροφή του πολέμου με τη Σαουδική Αραβία απειλεί τη ναυσιπλοΐα και τις αγορές

Το υποστηριζόμενο από την Τεχεράνη κίνημα των Χούθι στην Υεμένη εξαπέλυσε την Τρίτη πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον πόλεων και ενεργειακών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας, στο πλαίσιο της ευρύτερης περιφερειακής κλιμάκωσης, περισσότερο από έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν.

Μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί η έκταση των ζημιών στις σαουδαραβικές ενεργειακές εγκαταστάσεις ούτε εάν οι επιθέσεις προκάλεσαν θύματα. Το Ριάντ δεν έχει διευκρινίσει εάν σχεδιάζει στρατιωτικά αντίποινα, ωστόσο μια παρατεταμένη ανταλλαγή πληγμάτων θα μπορούσε να θέσει οριστικό τέλος στη σχετική αποκλιμάκωση που επικρατούσε στην Υεμένη μετά την εκεχειρία του 2022.

Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας απειλεί να πυροδοτήσει εκ νέου τον «παγωμένο» εμφύλιο πόλεμο στην Υεμένη και να εντείνει τους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω προβλήματα στις ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής, οι οποίες έχουν ήδη περιοριστεί εξαιτίας των ενεργειών του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ.

Μέχρι και πριν την εμπλοκή των Χούθι, η Σαουδική Αραβία είχε καταφέρει να περιορίσει τις επιπτώσεις της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, διοχετεύοντας σημαντικό μέρος των εξαγωγών πετρελαίου μέσω αγωγού προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι επιθέσεις στο Μπαμπ αλ Μαντέμπ απειλούν πλέον και αυτή την εναλλακτική διαδρομή, αυξάνοντας τον κίνδυνο ταυτόχρονης διατάραξης δύο κομβικών περασμάτων για τις ενεργειακές εξαγωγές του Κόλπου.

Το Ριάντ βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα δύσκολο δίλημμα: μια περιορισμένη αντίδραση ενδέχεται να εκληφθεί ως αδυναμία, ενώ μια ευρεία στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να επαναφέρει τη Σαουδική Αραβία σε έναν δαπανηρό πόλεμο χωρίς σαφή προοπτική νίκης.

Η κλιμάκωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή εκδηλώνεται ταυτόχρονα σε δύο από τα σημαντικότερα περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα. Η παράλληλη διατάραξή τους περιορίζει τις εναλλακτικές διαδρομές και αυξάνει το κόστος μεταφοράς, ασφάλισης και παράδοσης των φορτίων.

Ποιοι είναι οι Χούθι

Οι Χούθι αποτελούν στρατιωτικό, πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα, το οποίο ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της βορειοδυτικής Υεμένης. Με τις επιθέσεις του εναντίον εμπορικών πλοίων και δεξαμενόπλοιων στην Ερυθρά Θάλασσα έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο και στις αγορές ενέργειας.

Το 2023 άρχισε να επιτίθεται σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και να εκτοξεύει drones και πυραύλους εναντίον του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι ενεργούσε σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους Παλαιστινίους κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, ο οποίος είχε ξεκινήσει το προηγούμενο έτος.

Οι επιθέσεις των Χούθι κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και της Σαουδικής Αραβίας επαναλήφθηκαν φέτος, ως απάντηση στον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του στενού συμμάχου τους, του Ιράν.

Τι επιδιώκουν οι Χούθι

Το κίνημα εμφανίστηκε στον απώτατο βορρά της Υεμένης τη δεκαετία του 1990, επιδιώκοντας την αναβίωση του ζαϊδισμού, ενός κλάδου του σιιτικού Ισλάμ. Οι Ζαΐτες είχαν κυβερνήσει στο παρελθόν την Υεμένη, ωστόσο η περιοχή όπου βρίσκονταν τα ερείσματά τους είχε οδηγηθεί σταδιακά στη φτώχεια και την περιθωριοποίηση.

Οι Χούθι διεξήγαγαν σειρά ανταρτοπολέμων εναντίον του εθνικού στρατού της Υεμένης, καθώς και μια σύντομη συνοριακή σύγκρουση με τη σουνιτική Σαουδική Αραβία.

Μετά την ανατροπή του επί μακρόν προέδρου της χώρας, Αλί Αμπντάλα Σάλεχ, κατά τις διαδηλώσεις της Αραβικής Άνοιξης το 2011, το κίνημα εδραίωσε τον έλεγχό του στη βόρεια Υεμένη, απορρίπτοντας το σχέδιο πολιτικής μετάβασης που υποστηριζόταν από τις χώρες του Κόλπου.

Παράλληλα, με την υποστήριξη του Ιράν, ο αινιγματικός ηγέτης του κινήματος, Αμπντούλ Μαλίκ αλ Χούθι, μετέτρεψε τη δύναμη των ανταρτών των ορεινών περιοχών σε έναν στρατιωτικό σχηματισμό δεκάδων χιλιάδων μαχητών.

Το 2014 οι Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά, αναγκάζοντας τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση να μετακινηθεί προς τον νότο και το Άντεν.

Πώς ξεκίνησε η σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία

Φοβούμενη την ενίσχυση της ιρανικής επιρροής στην Υεμένη και την εξάπλωση της αστάθειας στα σύνορά της, η Σαουδική Αραβία τέθηκε επικεφαλής στρατιωτικής επέμβασης εναντίον των Χούθι στις αρχές του 2015. Στόχος της ήταν να εκδιώξει το κίνημα, να αποκαταστήσει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και να επαναφέρει τη διαδικασία πολιτικής μετάβασης.

Ο εμφύλιος πόλεμος που ακολούθησε προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως και οδήγησε σε χρόνια σφοδρών μαχών και καταστροφικών αεροπορικών επιδρομών από τη Σαουδική Αραβία και τους εταίρους της στον συνασπισμό, μεταξύ των οποίων και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν κατάφερε να σημειώσει σημαντική πρόοδο στο ορεινό έδαφος της Υεμένης. Οι Χούθι διατήρησαν τον έλεγχο της βορειοδυτικής περιοχής, όπου κατοικεί το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της χώρας.

Παράλληλα, επέδειξαν σημαντικές δυνατότητες στη χρήση πυραύλων και drones, πραγματοποιώντας επιθέσεις εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Έπειτα από χρόνια συγκρούσεων, ο ΟΗΕ διαμεσολάβησε για την επίτευξη εκεχειρίας μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών το 2022, η οποία διατήρησε τη σχετική ηρεμία μέχρι τη φετινή χρονιά.

Πόση ζημιά μπορούν να προκαλέσουν

Οι επιθέσεις του κινήματος στη ναυσιπλοΐα της Ερυθράς Θάλασσας την περίοδο 2023-2025 προκάλεσαν σημαντικές αναταράξεις στο παγκόσμιο εμπόριο. Πολλά εμπορικά πλοία που ταξίδευαν μεταξύ Ευρώπης και Ασίας αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν τη μακρύτερη και ακριβότερη διαδρομή γύρω από την Αφρική.

Οι απειλές εναντίον πετρελαιοφόρων κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν έχουν επιδεινώσει τις πιέσεις στις ενεργειακές εξαγωγές του Κόλπου, καθώς η Τεχεράνη έχει περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, εντείνοντας την παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση.

Ορισμένες πυραυλικές επιθέσεις και επιδρομές με drones των Χούθι έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τα προηγούμενα χρόνια. Αντιθέτως, έχουν αποδειχθεί λιγότερο αποτελεσματικές εναντίον στόχων που βρίσκονται βορειότερα, όπως το Ισραήλ.

Οι σχέσεις με το Ιράν

Το Ιράν παρουσιάζει τους Χούθι ως τμήμα του περιφερειακού «Άξονα της Αντίστασης», στον οποίο συμμετέχουν επίσης η Χεζμπολάχ του Λιβάνου και σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ. Ωστόσο, οι σχέσεις της Τεχεράνης με το κίνημα της Υεμένης είναι λιγότερο ξεκάθαρες από εκείνες που διατηρεί με τις υπόλοιπες οργανώσεις.

Σε αντίθεση με τη Χεζμπολάχ και τις ιρακινές οργανώσεις, οι Χούθι δεν αναγνωρίζουν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν ως ύπατη θρησκευτική αυθεντία. Τα κίνητρά τους είναι επίσης κατά κύριο λόγο εσωτερικά, παρότι το κίνημα εμφανίζει ιδεολογική σύγκλιση με την Τεχεράνη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι το Ιράν έχει εξοπλίσει, χρηματοδοτήσει και εκπαιδεύσει τους Χούθι με τη συνδρομή της Χεζμπολάχ. Από την πλευρά τους, οι Χούθι αρνούνται ότι αποτελούν πληρεξούσια δύναμη της Τεχεράνης και ισχυρίζονται ότι αναπτύσσουν οι ίδιοι τα οπλικά τους συστήματα.

Η προσοχή στρέφεται πλέον στη στάση της Σαουδικής Αραβίας και σε μια ενδεχόμενη αντίδραση η οποία ενδέχεται να κλιμακώσει το κύμα των επιθέσεων σε ενεργειακές και ναυτιλιακές υποδομές. Μια νέα κλιμάκωση που θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και να αυξήσει το κόστος των εμπορευματικών μεταφορών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Διαβάστε επίσης 

Δημοσκόπηση για AfD: Έξι στους δέκα λένε πως πρέπει να κυβερνήσει στη Σαξονία – Άνχαλτ μετά την σαρωτική νίκη

Υπεγράφη η απόκτηση των δύο φρεγατών FREMM – Δένδιας: Ζητούμενο η αναβάθμιση της αποτρεπτικής μας ισχύος

Σε εξέλιξη η Τριμερής Σύνοδος Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου – Συνάντηση Μητσοτάκη με Αλ Σίσι στο Ελ Αλαμέιν