Το στοίχημα για την επόμενη ημέρα του Ταμείου Ανάκαμψης – Πώς θα καλύψει η Ελλάδα το επενδυτικό κενό

Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για να ρίξει αυλαία το Ταμείο Ανάκαμψης, με το σημείο καμπής για τη χώρα μας να είναι η 31η Αυγούστου 2026, ημερομηνία μέχρι την οποία πρέπει να ολοκληρωθούν όλα τα ορόσημα και οι στόχοι.

Οι τελικές πληρωμές αναμένεται να πραγματοποιηθούν έως το τέλος του έτους, κάτι που συμπιέζει το χρονικό περιθώριο για την πλήρη υλοποίηση των έργων.

Το Ταμείο Ανάκαμψης εφαρμόστηκε ως ένα νέο «σχέδιο Μάρσαλ» για την τόνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας, μετά την υγειονομική κρίση του κορονοϊού, όταν και «πάγωσε» η παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, κατ’ επέκταση και η ελληνική.

Πλέον, το οικονομικό επιτελείο έχει στρέψει το βλέμμα του στην επόμενη ημέρα, σχεδιάζοντας το επενδυτικό πρόγραμμα που το τονώσει την οικονομία και θα διατηρήσει τα επίπεδα της ανάπτυξης σε υψηλά επίπεδα.

Το μεγάλο στοίχημα

Παρότι τους τελευταίους μήνες μια σειρά από εκθέσεις (όπως της Τράπεζας της Ελλάδος και του Γραφείου Προϋπολογισμού του κράτους στη Βουλή) έχουν χτυπήσει «καμπανάκια» για καθυστερήσεις και τον κίνδυνο απώλειας κονδυλίων, αρμόδια στελέχη του οικονομικού επιτελείου αναφέρουν πως δεν πρόκειται να χαθεί ούτε ευρώ.

Άλλωστε, αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο πριν από λίγες εβδομάδες η Κομισιόν ενέκρινε την τελευταία αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», την οποία υπέβαλε η κυβέρνηση στις 8 Μαΐου 2026.

Ωστόσο, το μεγάλο στοίχημα για την ελληνική οικονομία είναι ο χρόνος μετά το τέλος του ΤΑΑ. Στην πρόσφατη της έκθεση με τις εαρινές προβλέψεις, η Κομισιόν τοποθετούσε την ανάπτυξη φέτος στο 1,8%. Όπως αναφέρει, η αύξηση των επενδύσεων αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, υποστηριζόμενη από τη συνεχιζόμενη απορρόφηση κονδυλίων της ΕΕ. Το 2027, η αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς στο 1,6% καθώς η εφαρμογή του RRF θα λήξει.

Σε πρόσφατη έκθεσή του το Γραφείο Προϋπολογισμού του κράτους στη Βουλή σημειώνει πως πως η αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, και συμπληρωματικά η προσέλκυση εναλλακτικών τρόπων χρηματοδότησης για επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής, καθίσταται κρίσιμη. Επισημαίνει παράλληλα, πως τυχόν καθυστερήσεις στην απορρόφηση και αξιοποίηση των πόρων του ΤΑΑ ή στην υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων θα μπορούσαν να περιορίσουν την αναμενόμενη επίδραση των επενδύσεων στην παραγωγικότητα και στο δυνητικό προϊόν.

Η επόμενη ημέρα

Εδώ και καιρό το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να μάχη για τη μετάβαση στη μετά ΤΑΑ εποχή, καθώς οι επενδυτικές ανάγκες της χώρας παραμένουν υψηλές, ιδιαίτερα στους τομείς της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης: από τις υποδομές και τη βιομηχανία μέχρι τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Πέραν από τα πολλαπλασιαστικά οφέλη που θα έχουν στην οικονομία οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που θα αποδώσουν τους επόμενους μήνες από τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, υπάρχουν τρεις ακόμα πυλώνες που θα μπορούν να καλύψουν το κενό.

·  Το νέο ΕΣΠΑ

·  Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 (ΕΠΑ) και

·  Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028- 2034

Η Ελλάδα ποντάρει στην πλήρη αξιοποίηση των 23 δισ. ευρώ που απομένουν από το ΕΣΠΑ 2021- 2027. Από αυτά, τα 17,1 δισ. ευρώ αφορούν ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση και τα 5,8 δισ. ευρώ εθνική συμμετοχή. Τα κονδύλια αυτά θα διοχετευθούν σε έργα υποδομών, πράσινης μετάβασης, ψηφιακού μετασχηματισμού και κοινωνικής συνοχής.

Ο σχεδιασμός των νέων εργαλείων

Την ίδια ώρα σχεδιάζεται και το Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ), το οποίο θα αντικαταστήσει πρακτικά το σημερινό μοντέλο υλοποίησης του ΕΣΠΑ. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης, ύψους 43,15 δισ. ευρώ, θα διατεθεί για την πολιτική συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, καλύπτοντας αναπτυξιακές, περιφερειακές και αγροτικές δράσεις. Ταυτόχρονα, προβλέπονται 3,5 δισ. ευρώ για δράσεις που αφορούν τη μετανάστευση και την ασφάλεια, ενώ ακόμη 2,8 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, με στόχο τη στήριξη της πράσινης μετάβασης και την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών. Επιπλέον, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο περιλαμβάνει ειδικές δεσμεύσεις ύψους 15,4 δισ. ευρώ για λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, την αγροτική ανάπτυξη και την αλιεία.

Αυτό θα αποφασιστεί στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, το οποίο αποτελεί στην πράξη τον επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν στην πρόσφατη συνεδρίαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής (ΚΥΣΟΙΠ) στα μέσα Ιουλίου, η αρχική πρόταση της Κομισιόν προβλέπει 49,5 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, με δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης από το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Πρόκειται για μια διαπραγμάτευση που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, ενώ δεν αποκλείεται το τελικό σχέδιο να «κλειδώσει» κατά τη διάρκεια της εξαμηνιαίας ελληνικής προεδρίας το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Για να διασφαλιστεί η συνέχεια των κρίσιμων επενδύσεων στη χώρα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 (ΕΠΑ). Πρόκειται για έργα που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών, από δρόμους, λιμάνια, σχολεία και νοσοκομεία έως αντιπλημμυρικά, ύδρευση, αποχέτευση, πράσινες πόλεις και ψηφιακές υπηρεσίες, με το ύψος των κονδυλίων να φτάνουν τα 23 δις ευρώ, με το ΕΠΑ να λειτουργεί παράλληλα και συμπληρωματικά με το ΕΣΠΑ.

Ο προϋπολογισμός του προγράμματος, μετά την πρώτη αναθεώρηση, ανέρχεται σε 13,55 δισ. ευρώ, ενώ με τη δυνατότητα υπερδέσμευσης 30% μπορεί να φτάσει έως τα 17,1 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 9,32 δισ. ευρώ αφορούν Τομεακά Προγράμματα, τα 2,54 δισ. ευρώ Περιφερειακά Προγράμματα, τα 1,67 δισ. ευρώ Ειδικά Προγράμματα και 20 εκατ. ευρώ αποθεματικό, για την αντιμετώπιση τυχόν κατεπειγουσών συνεπειών κρίσεων και εκτάκτων αναγκών.

Η τελευταία αναθεώρηση

Η τελευταία αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», την οποία υπέβαλε η κυβέρνηση στις 8 Μαΐου 2026, αφορά συνολικά 111 μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Η Κομισιόν ενέκρινε μέσα στον Ιούλιο τις αλλαγές, χωρίς να μεταβάλει το συνολικό ύψος των ευρωπαϊκών πόρων.

Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι η οριστική αφαίρεση του έργου για την αναβάθμιση του προαστιακού σιδηροδρόμου της Δυτικής Αττικής, λόγω απρόβλεπτων τεχνικών προβλημάτων. Παράλληλα, επτά δράσεις αλλάζουν εξαιτίας καθυστερήσεων στους διαγωνισμούς. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η αναβάθμιση των υποδομών cloud της ΕΔΥΤΕ, η αναδιάρθρωση των τοπικών υπηρεσιών της ΔΥΠΑ, η ενίσχυση της μαθητείας, έργα υγείας, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των φορολογικών ελέγχων και δράσεις τουριστικής ανάπτυξης.

Ακόμη εννέα προγράμματα περιορίζονται ή τροποποιούνται επειδή η ζήτηση ήταν χαμηλότερη από την αναμενόμενη. Στη λίστα περιλαμβάνονται η ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, το πρόγραμμα «Ενέργεια και επιχειρηματικότητα», η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, κοινωνικές δράσεις και η έξυπνη μεταποίηση. Αλλαγές προβλέπονται επίσης στην πολιτική προστασία λόγω ανωτέρας βίας.

Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η ομάδα των έργων που αντιμετώπισαν τεχνικές δυσκολίες. Συνολικά 24 μέτρα τροποποιούνται, μεταξύ των οποίων ο ΒΟΑΚ, η ψηφιοποίηση των σιδηροδρόμων, ο εξοπλισμός δασοπυρόσβεσης, το Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων, έργα περιφερειακών λιμένων, η ψηφιακή εκπαίδευση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Σε άλλες 18 δράσεις αλλάζει ο τρόπος υλοποίησης, ώστε να επιλεγούν, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αποτελεσματικότερες λύσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται το «Σπίτι μου ΙΙ», η κοινωνική κατοικία, νέα δικαστικά κτίρια, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, η αποθήκευση ενέργειας και έργα αυτοπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Επιπλέον, σε 41 δράσεις απλοποιούνται οι όροι και μειώνονται τα επιμέρους ορόσημα ή οι διοικητικές απαιτήσεις, χωρίς να αλλάζουν οι βασικοί στόχοι.

Οι πόροι που απελευθερώνονται από έργα τα οποία καταργούνται ή περιορίζονται μεταφέρονται σε νέες προτεραιότητες. Προστίθενται η συμμετοχή της Δημόσιας Εταιρείας Συμμετοχών (ΔΕΣ) ΑΔΜΗΕ στην αύξηση κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και αναβάθμιση του δικτύου υψηλής τάσης, καθώς και η ελληνική συνεισφορά στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για AI Gigafactory.

Ενισχύονται επίσης δράσεις όπως το «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», τα έργα λυμάτων, ο προσεισμικός έλεγχος κτιρίων, οι μικροδορυφόροι, το πρόγραμμα πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης», ο Ε65 και τα έργα αποκατάστασης από τις κακοκαιρίες Daniel και Elias.

Διαβάστε επίσης

Τα 204,6 εκατ. που θα αλλάξουν την όψη της ΔΕΘ – Το Μητροπολιτικό Πάρκο των 120 στρεμμάτων και το νέο Βελλίδειο

Άνοιξε η πλατφόρμα myBusinessSupport για τον α’ κύκλο του ειδικού σχήματος στήριξης των επιχειρήσεων της Σαμοθράκης

ΥΠΑΑΤ: Αποζημιώσεις 38,1 εκατ. ευρώ σε κτηνοτρόφους για ευλογιά, πανώλη και αφθώδη πυρετό