ΕΕ: Το παρασκήνιο του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας – Τα βέτο και οι εθνικές εξαιρέσεις

Η έγκριση του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας παρουσιάστηκε από τις Βρυξέλλες ως ακόμη μία αποφασιστική κίνηση για τον περιορισμό των οικονομικών πόρων που χρηματοδοτούν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Πίσω από την τελική συμφωνία, ωστόσο, προηγήθηκαν πολύμηνες και ιδιαίτερα δύσκολες διαπραγματεύσεις, οι οποίες ανέδειξαν τις αυξανόμενες διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.

Αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις χρησιμοποίησαν την απειλή του βέτο προκειμένου να προστατεύσουν επιμέρους οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα, με αποτέλεσμα το τελικό κείμενο να είναι αισθητά ηπιότερο από τις αρχικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υποστήριξε ότι τα νέα μέτρα θα εντείνουν την πίεση στη ρωσική πολεμική μηχανή. Από την πλευρά της, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας δήλωσε ότι βασικός στόχος είναι να διακοπούν οι χρηματοδοτικές «γραμμές ζωής» που επιτρέπουν στο Κρεμλίνο να συνεχίζει τις πολεμικές επιχειρήσεις.

Παρέμβαση της Ελλάδας για το ρωσικό LNG

Καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις διαδραμάτισε η Ελλάδα, ζητώντας αλλαγές στην πρόβλεψη για την πλήρη απαγόρευση των ναυτιλιακών υπηρεσιών που συνδέονται με τη μεταφορά ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η αρχική πρόταση προέβλεπε ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα απαγορευόταν πλήρως η παροχή σχετικών υπηρεσιών. Έπειτα από τις ελληνικές παρεμβάσεις, στο τελικό κείμενο προβλέφθηκε εξαίρεση για τις μεταφορές ρωσικού LNG προς πελάτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας, Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ, επισήμανε ότι τα ενεργειακά έσοδα αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης του πολέμου της Ρωσίας. Υπογράμμισε, παράλληλα, ότι το οικονομικό κόστος που αναλαμβάνει η Ευρώπη δεν μπορεί να συγκριθεί με το τίμημα που εξακολουθεί να πληρώνει καθημερινά η Ουκρανία.

Οι απαιτήσεις της Βουλγαρίας και οι εξαιρέσεις για την αλιεία

Η Ελλάδα δεν ήταν η μοναδική χώρα που άσκησε πιέσεις για αλλαγές. Η Βουλγαρία, υπό τη νέα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ, απείλησε να μπλοκάρει ολόκληρο το πακέτο εάν δεν αφαιρούνταν από τον κατάλογο των κυρώσεων ο επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Πατριάρχης Κύριλλος, και ο ιδρυτής της Lukoil, Βαγκίτ Αλεκπέροφ. Τελικά, τα ονόματα και των δύο αποσύρθηκαν.

Αντιρρήσεις διατύπωσαν επίσης η Γερμανία και η Πορτογαλία για τις σχεδιαζόμενες κυρώσεις στις εισαγωγές ρωσικού μπακαλιάρου και μίνταϊ. Οι δύο χώρες προειδοποίησαν ότι τα μέτρα θα προκαλούσαν σοβαρές επιπτώσεις στις εγχώριες βιομηχανίες αλιείας και μεταποίησης, οδηγώντας στην αφαίρεση των σχετικών διατάξεων από το τελικό κείμενο.

Περιορίστηκαν οι απαγορεύσεις εισόδου Ρώσων στρατιωτικών

Η Γαλλία και η Ιταλία αντιτάχθηκαν στην αρχική πρόταση για την επιβολή αυστηρών περιορισμών στην είσοδο Ρώσων στρατιωτικών στον χώρο Σένγκεν. Έπειτα από διαδοχικές τροποποιήσεις, το μέτρο περιορίστηκε τελικά σε ένα γενικό νομικό πλαίσιο, χωρίς άμεση και ουσιαστική πρακτική εφαρμογή.

Η Αυστρία, από την πλευρά της, εξασφάλισε πολιτική δέσμευση ότι θα εξεταστεί σε μεταγενέστερο χρόνο το αίτημά της για άρση των κυρώσεων κατά της Rasperia. Στόχος της Βιέννης είναι να περιοριστούν οι ζημιές ύψους 2,1 δισ. ευρώ που έχει υποστεί η Raiffeisen Bank International λόγω των δραστηριοτήτων της στη Ρωσία.

Δυσκολότερη η επίτευξη ομοφωνίας

Ευρωπαίοι διπλωμάτες παραδέχονται ότι κάθε νέος γύρος κυρώσεων συνοδεύεται από ολοένα πιο απαιτητικές διαπραγματεύσεις, καθώς οι εθνικές κυβερνήσεις εξετάζουν πλέον πολύ προσεκτικότερα τις οικονομικές συνέπειες κάθε περιορισμού.

Στα πρώτα στάδια του πολέμου υπήρχε μεγαλύτερη διάθεση για συμβιβασμούς. Έπειτα από περισσότερα από τέσσερα χρόνια συγκρούσεων, όμως, οι εσωτερικές οικονομικές πιέσεις και τα εθνικά συμφέροντα αποκτούν αυξημένο βάρος στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων.

«Γίνεται ολοένα δυσκολότερο να βρεθεί κοινός τόπος. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα αυτή την εβδομάδα», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Παρά τις διαφωνίες, αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι τα κράτη-μέλη εξακολουθούν να εγκρίνουν ομόφωνα διαδοχικά πακέτα μέτρων. Κατά την εκτίμησή τους, το γεγονός αυτό παραμένει ένδειξη της συνοχής της ΕΕ απέναντι στη Μόσχα.

Αναζήτηση νέων και πιο στοχευμένων κυρώσεων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται πλέον να αντιμετωπίσει ακόμη μία δυσκολία: τον εντοπισμό νέων μέτρων που θα μπορούν να ασκήσουν ουσιαστική πίεση στη ρωσική οικονομία.

Οι σημαντικότεροι τομείς, όπως η ενέργεια και το τραπεζικό σύστημα, έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο προηγούμενων πακέτων, περιορίζοντας σημαντικά το εύρος των διαθέσιμων επιλογών.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στις Βρυξέλλες εξετάζεται η μετάβαση από τα μεγάλα πακέτα κυρώσεων σε μικρότερες και περισσότερο στοχευμένες παρεμβάσεις, οι οποίες θα υιοθετούνται σε τακτικότερη βάση. Αντίστοιχη προσέγγιση εφαρμόζεται ήδη στις κυρώσεις κατά πλοίων που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας.

Όσο, πάντως, οι ευρωπαϊκές αποφάσεις απαιτούν την ομόφωνη έγκριση των 27 κρατών-μελών, οι εθνικές προτεραιότητες θα εξακολουθούν να διαμορφώνουν σε σημαντικό βαθμό το εύρος και την αυστηρότητα των κυρώσεων.

Διαβάστε επίσης 

Ιράν: Για κάθε νεκρό Ιρανό θα σκοτώνουμε έναν Αμερικανό στρατιώτη

Κυριάκος Μητσοτάκης για E65: Εδώ πήγαν του Ταμείου Ανάκαμψης

Reuters: Πακιστάν και Κίνα αναζητούν διπλωματική διέξοδο για την επανέναρξη των συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν