Perma Serifos: Όταν η αρχιτεκτονική αντιμετωπίζει το τοπίο ως συνομιλητή

Στην εποχή όπου η αρχιτεκτονική καλείται όλο και συχνότερα να απολογηθεί για το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα, τα πιο ενδιαφέροντα έργα δεν είναι απαραίτητα εκείνα που επιδεικνύουν προηγμένες τεχνολογίες. Είναι όσα ξεκινούν από μια απλούστερη, αλλά δυσκολότερη ερώτηση: τι θα συνέβαινε αν, αντί να αλλάξουμε το τοπίο, αφήναμε το τοπίο να καθορίσει το κτήριο; Αυτή ακριβώς είναι η φιλοσοφία πίσω από το Perma Serifos, το νέο συγκρότημα φιλοξενίας των Mold Architects, που ολοκληρώθηκε στη Σέριφο με θέα το Αιγαίο και τη μικρή νησίδα Βους.

Το έργο καταλαμβάνει μια έντονα επικλινή παραθαλάσσια πλαγιά, όπου τέσσερις λιθόκτιστοι όγκοι φιλοξενούν πέντε ανεξάρτητες κατοικίες. Αντί όμως να ισοπεδωθεί το φυσικό ανάγλυφο, όπως συχνά συμβαίνει σε αντίστοιχες αναπτύξεις, οι αρχιτέκτονες επέλεξαν να συνεργαστούν μαζί του. Η πέτρα που εξορύχθηκε κατά τις εκσκαφές χρησιμοποιήθηκε για τις επενδύσεις των κτιρίων και για τους τοίχους αντιστήριξης, ενώ το χώμα επέστρεψε στο σημείο με τη μορφή φυτεμένων δωμάτων και αναβαθμίδων.

«Αντί να αντιμετωπίσουμε το έδαφος ως κάτι που πρέπει να αφαιρεθεί, το χρησιμοποιήσαμε ως ένα από τα βασικά υλικά του έργου», εξηγεί η ιδρύτρια του γραφείου, Ηλιάνα Κερεστετζή. Είναι μια προσέγγιση που δεν περιορίζεται στην αισθητική, αλλά αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται κανείς την αρχιτεκτονική μέσα στο φυσικό περιβάλλον.

Το Perma Serifos δεν σχεδιάστηκε ως ένα συμβατικό ξενοδοχείο. Αντί για διαδρόμους και κοινόχρηστους ορόφους, οι επισκέπτες κατοικούν σε αυτόνομες μονάδες που δίνουν προτεραιότητα στην ιδιωτικότητα και στη ζωή σε εξωτερικούς χώρους. Τρεις κατοικίες περίπου 60 τετραγωνικών μέτρων καταλαμβάνουν ανεξάρτητους όγκους, ενώ δύο μικρότερες σουίτες στεγάζονται σε ένα κοινό κτίσμα.

Κάθε κατοικία διαθέτει τη δική της πισίνα, υπαίθρια κουζίνα, τραπεζαρία, αυλές με ρηχά υδάτινα στοιχεία και ιδιωτικές βεράντες στραμμένες προς τη θάλασσα. Παράλληλα, έχει προβλεφθεί ένας κοινός χώρος συνάντησης για γεύματα, εργαστήρια και μικρές εκδηλώσεις, διατηρώντας μια ισορροπία ανάμεσα στην απομόνωση και στη συλλογική εμπειρία.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο βιώνεται η άφιξη. Ο επισκέπτης δεν οδηγείται κατευθείαν στο δωμάτιό του. Ακολουθεί μια διαδρομή μέσα από μονοπάτια, αυλές και διαδοχικές αναβαθμίδες, περνώντας σταδιακά από το ανοιχτό τοπίο σε ολοένα πιο προστατευμένους και προσωπικούς χώρους. Η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως μια αργή μετάβαση και όχι ως ένα στιγμιαίο πέρασμα από τον εξωτερικό στον εσωτερικό κόσμο.

Το ίδιο συγκρατημένη είναι και η εσωτερική αρχιτεκτονική. Οι μεγαλύτερες κατοικίες περιλαμβάνουν υπνοδωμάτιο, καθιστικό, μικρή κουζίνα και δύο λουτρά, ενώ οι μικρότερες σουίτες περιορίζονται στις απολύτως απαραίτητες λειτουργίες. Εντοιχισμένα έπιπλα, εμφανές σκυρόδεμα, δάπεδα από τσιμεντοκονία και λιτές υλικότητες αποφεύγουν κάθε περιττό εντυπωσιασμό, αφήνοντας πρωταγωνιστές το φως, τη σκιά και το τοπίο.

Σημαντικό ρόλο στη σύνθεση παίζει και η γεωμετρία του έργου. Η φυσική κλίση της πλαγιάς δεν οδηγεί κάθετα προς τη θάλασσα, αλλά υπό γωνία. Οι αρχιτέκτονες επέλεξαν αρχικά να ευθυγραμμίσουν τα κτήρια με τις φυσικές ισοϋψείς του εδάφους και στη συνέχεια να τα περιστρέψουν διακριτικά προς τον ορίζοντα, ώστε κάθε κατοικία να απολαμβάνει ανεμπόδιστη θέα προς το Αιγαίο χωρίς να διαταράσσεται η λογική του τοπίου.

Ένα εμφανές πλέγμα από δοκούς οπλισμένου σκυροδέματος οργανώνει ολόκληρη τη σύνθεση, πλαισιώνοντας αυλές, διαδρομές, υπαίθρια καθιστικά και φυτεμένα δώματα. Πέργκολες με καλαμωτές δημιουργούν φυσική σκίαση, επιτρέπουν τη διέλευση του θαλασσινού αέρα και φιλτράρουν το έντονο κυκλαδίτικο φως, ενώ τα ανοίγματα καδράρουν άλλοτε τη θάλασσα, άλλοτε τους βραχώδεις λόφους και άλλοτε τη νησίδα Βους απέναντι.

Η περιβαλλοντική στρατηγική του έργου ολοκληρώνεται με παθητικές λύσεις δροσισμού, όπως οι σκιασμένες αυλές και τα φυτεμένα δώματα, με συλλογή βρόχινου νερού για άρδευση, φωτοβολταϊκά πάνελ παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και σύστημα βιολογικής επεξεργασίας λυμάτων, που επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση του νερού εντός του συγκροτήματος.

Το Perma Serifos δεν επιχειρεί να εντυπωσιάσει μέσα από την κλίμακα ή την πολυτέλεια. Η δύναμή του βρίσκεται αλλού. Στην απόφαση να αντιμετωπίσει το τοπίο όχι ως σκηνικό, αλλά ως συνομιλητή. Και σε μια εποχή όπου η αρχιτεκτονική συχνά διεκδικεί την προσοχή μέσα από τη χειρονομία, αυτό το έργο υπενθυμίζει ότι μερικές φορές η μεγαλύτερη επίδειξη δεξιοτεχνίας είναι η διακριτικότητα.

Διαβάστε επίσης:

Ο Karl Lagerfeld αφήνει το αποτύπωμά του στην καρδιά της Λισαβόνας

Πίσω από τις κλειστές πόρτες της Casa Batlló: Ο τελευταίος ιδιωτικός κόσμος του Gaudí ανοίγει για πρώτη φορά στο κοινό

DNE ARCHITECTS: Η Δανάη Μανιαδάκη και η Ειρήνη Γιωτοπούλου μας μιλούν για τη δύναμη της ενιαίας αρχιτεκτονικής σκέψης