Ταμείο Ανάκαμψης: Κεφάλαια 3,3 δισ. ευρώ ενίσχυσαν τα ενεργειακά έργα

Καθοριστική ήταν η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης στην επιτάχυνση των ενεργειακών επενδύσεων, καθώς περίπου 3,3 δισ. ευρώ από τα συνολικά 18 δισ. ευρώ των πόρων του κατευθύνθηκαν αποκλειστικά στον τομέα της ενέργειας.

Με τις σημαντικές αυτές επενδύσεις προωθηθηκαν επενδύσεις εντάσεως κεφαλαίου στη χώρα που έθεσαν τις βάσεις για την επόμενη μέρα της ενεργειακής μετάβασης.

Σύμφωνα με αρμόδια στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι παρεμβάσεις οργανώθηκαν γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες: την ενεργειακή εξοικονόμηση, τις επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα και την ενίσχυση της πράσινης βιομηχανίας και της καινοτομίας.

Ο μεγαλύτερος πυλώνας αφορά την ενεργειακή εξοικονόμηση, με συνολικό προϋπολογισμό που προσεγγίζει το 1,5 δισ. ευρώ. Μέσω των διαδοχικών προγραμμάτων «Εξοικονομώ», αλλά και δράσεων όπως η αντικατάσταση ηλεκτρικών θερμοσιφώνων και οι παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης, έχουν ήδη ωφεληθεί περισσότερες από 180.000 κατοικίες, ενώ τα προγράμματα εξακολουθούν να υλοποιούνται. Αντίθετα, τα αντίστοιχα προγράμματα για τις επιχειρήσεις δεν παρουσίασαν την ίδια δυναμική, καθώς η απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων κινήθηκε χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις.

Άλλο 1,5 δισ. ευρώ διοχετεύθηκε σε έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης και ηλεκτρικών δικτύων. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται η ενίσχυση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε στέγες και αγροτικές εκμεταλλεύσεις, τα προγράμματα αποθήκευσης ενέργειας, η χρηματοδότηση του αντλησιοταμιευτικού έργου της Αμφιλοχίας, καθώς και σημαντικές επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ για την αναβάθμιση και υπογειοποίηση των ηλεκτρικών δικτύων.

Ο τρίτος πυλώνας, ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ, αφορά την πράσινη βιομηχανία και την καινοτομία. Σε αυτόν εντάσσονται έργα παραγωγής πράσινου υδρογόνου, οι υποδομές δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS), καθώς και το πρόγραμμα «Producing Green», μέσω του οποίου χρηματοδοτούνται βιομηχανικές επενδύσεις για την παραγωγή εξοπλισμού της ενεργειακής μετάβασης, όπως καλώδια, ηλεκτρολογικός εξοπλισμός και συστήματα θέρμανσης.

Παρά τις ανακατανομές που έγιναν κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του Ταμείου, κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι ο συνολικός προϋπολογισμός για την ενέργεια παρέμεινε αμετάβλητος. Έργα που κρίθηκε ότι δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εντός των χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου, όπως ο «Απόλλων» και το πρόγραμμα «Ηλέκτρα», αντικαταστάθηκαν από δράσεις με υψηλότερη ωριμότητα και μεγαλύτερη απορροφητικότητα, όπως τα προγράμματα «Εξοικονομώ», οι ηλιακοί θερμοσίφωνες και έργα ηλεκτρικών δικτύων.

Παράλληλα, πέρα από τις χρηματοδοτήσεις, το Ταμείο Ανάκαμψης λειτούργησε και ως μοχλός σημαντικών θεσμικών μεταρρυθμίσεων. Στο πλαίσιο αυτό προχώρησαν το νέο πλαίσιο για το βιομεθάνιο, η θεσμοθέτηση του πλαισίου για τα έργα CCS, η δημιουργία του ειδικού φορέα (SPV) για την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών πάρκων, καθώς και η ολοκλήρωση κρίσιμων οροσήμων, όπως το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Η απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης λειτούργησε σαν μοχλός για την υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων και σημαντικών έργων απαραίτητων στη διαμόρφωση ενός νέου ενεργειακού μοντέλου για τη χώρα. Η ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας, η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η επέκταση των ηλεκτρικών δικτύων και η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, όπως το πράσινο υδρογόνο και η δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα, απαιτούν μεγάλα κεφάλαια, ωστόσο ειναι ζωτικές γιατί δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ταχύτερη απανθρακοποίηση της οικονομίας και μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια.

Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις αυτές ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, καθώς μειώνουν το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, κινητοποιούν ιδιωτικά κεφάλαια, δημιουργούν νέες παραγωγικές δραστηριότητες και θέσεις εργασίας και καθιστούν τη χώρα πιο ελκυστική για βιομηχανικές επενδύσεις σε κλάδους που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση.

Η επιτυχής απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης για την ενέργεια λειτούργησε ως καταλύτης για τον μετασχηματισμό του ενεργειακού και παραγωγικού μοντέλου της χώρας.

Μπαταρίες: Επιταχύνεται η αξιολόγηση των έργων – Στόχος να αρχίσουν να ηλεκτρίζονται έως το φθινόπωρο

Στην επιτάχυνση των διαδικασιών για την ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες στρέφει πλέον το βάρος του το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου των διαγωνισμών που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση μεγάλου αριθμού επενδυτικών φακέλων, με στόχο η σχετική λίστα των έργων να ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Αν και αποφεύγονται συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, λόγω του φόρτου εργασίας και των παράλληλων νομοθετικών πρωτοβουλιών του υπουργείου, εκτιμάται ότι η διαδικασία έχει επιταχυνθεί σημαντικά σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες.

Στόχος του ΥΠΕΝ είναι, με την έναρξη του φθινοπώρου, να αρχίσουν σταδιακά να λαμβάνουν Όρους Σύνδεσης τα έργα αποθήκευσης που βρίσκονται στις λίστες αξιολόγησης, ώστε να περάσουν από τη φάση της αδειοδότησης στην υλοποίηση.

Συνολικά, πρόκειται για επενδύσεις που αντιστοιχούν σε περίπου 7 GW ισχύος. Από αυτά, περίπου 4,7 GW αφορούν τα έργα που συμμετέχουν στη διαδικασία χορήγησης προτεραιότητας σύνδεσης (MERITS), ενώ επιπλέον περίπου 2,5 GW αφορούν τα έργα των κατηγοριών Ε11Α και Ε11Β, τα οποία προέρχονται από το υφιστάμενο αδειοδοτικό καθεστώς.

Όπως επισημαίνουν στελέχη του υπουργείου, βασική επιδίωξη είναι να αρθούν τα εμπόδια που καθυστερούν την εξέλιξη των επενδύσεων, ώστε οι επενδυτές να αποκτήσουν το συντομότερο δυνατό πρόσβαση στο δίκτυο και να προχωρήσουν στην κατασκευή των έργων.

Παράλληλα, στο υπουργείο θεωρούν ότι ολοκληρώνεται πλέον ένας πρώτος κύκλος για την αγορά αποθήκευσης. Το προηγούμενο διάστημα η προτεραιότητα ήταν η δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου, καθώς και η υλοποίηση των διαγωνισμών του Ταμείου Ανάκαμψης για τα περίπου 900 MW επιδοτούμενων έργων, μια διαδικασία που, όπως αναγνωρίζουν αρμόδιες πηγές, δεν ήταν εύκολη και απαίτησε συνεχείς διαβουλεύσεις με τους επενδυτές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Με το κεφάλαιο αυτό να κλείνει σταδιακά, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον στην επιτάχυνση της αδειοδότησης και της σύνδεσης των νέων έργων, ώστε η αγορά αποθήκευσης να περάσει σε φάση μαζικής ανάπτυξης και να στηρίξει την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα.