Εδουάρδος Σακααγιάν – Μαρία Τσακάλη: Η ζωγραφική ως πράξη γένεσης

Η στιγμή όπου το άμορφο αποκτά μορφή και η εμπειρία μετασχηματίζεται σε εικόνα του κόσμου. Ή αλλιώς η στιγμή του περάσματος «Από το χάος στον κόσμο», όπως είναι και ο τίτλος της έκθεσης δύο σημαντικών ζωγράφων της σύγχρονης, ελληνικής εικαστικής σκηνής, του Εδουάρδου Σακαγιάν και της Μαρίας Τσακάλη, που θα παρουσιαστεί από τις 10 Ιουλίου στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού.

Μια έκθεση, που φέρνει σε δημιουργικό διάλογο τους καλλιτέχνες, οι οποίοι, μέσα από διαφορετικές αφετηρίες αλλά με συγγενή ευαισθησία διερευνούν αυτό το οριακό σημείο, όπου όλα αλλάζουν, καθώς παίρνουν μορφή, σχήμα και υπόσταση.

Στην αρχαία ελληνική σκέψη άλλωστε, το Χάος αποτελεί την πρώτη κατάσταση των πραγμάτων. Και από αυτόν αναδύεται η ύπαρξη, η αδιαμόρφωτη δυνατότητα πριν από κάθε μορφή. Αλλά και στη Θεογονία του Ησιόδου προηγείται όλων ως μήτρα του κόσμου. Αντίθετα ο κόσμος αντιπροσωπεύει την τάξη και την αρμονική διάταξη, το μέτρο που οργανώνει το άτακτο και μετατρέπει το άμορφο σε σχήμα. Έτσι, όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης, ιστορικός τέχνης Γιώργος Μυλωνάς «Πάνω σε αυτή τη θεμελιώδη ιδέα οικοδομείται η έκθεση, όπου η ζωγραφική αντιμετωπίζεται ως πράξη γένεσης. Μία συνεχής μετάβαση από την εσωτερική ένταση στην εικόνα, από την αίσθηση στη μορφή».

Το χάος και το βλέμμα του θεατή

Ακριβώς ως γενεσιουργός κατάσταση της μορφής λειτουργεί στο έργο της Άννας-Μαρίας Τσακάλη το χάος. Οργανικές συσσωρεύσεις χρωμάτων, φυτικές αναπτύξεις, λαβυρινθώδεις ρυθμοί και εκρήξεις ζωής συνθέτουν έναν κόσμο, που μοιάζει να αναδύεται αδιάκοπα μπροστά στο βλέμμα του θεατή. Η ζωγραφική της κινείται ανάμεσα στην ομορφιά και το εύθραυστο, στην ενέργεια της φύσης και στην αγωνία της φθοράς. Ενώ η φύση ειδικά, εμφανίζεται ταυτόχρονα ως καταφύγιο, ως μνήμη ενός χαμένου παραδείσου αλλά και ως πεδίο στοχασμού γύρω από τα σύγχρονα οικολογικά αδιέξοδα και το μέλλον του ανθρώπινου πολιτισμού.

Από το χρώμα και την κηλίδα ως πρωτογενές υλικό της εικόνας ξεκινά εξάλλου, ο Εδουάρδος Σακαγιάν αφήνοντας στη συνέχεια το σχέδιο να παρέμβει ως οργανωτική δύναμη, προκειμένου να αποδώσει στις χρωματικές μάζες αφηγηματική συνοχή αλλά και την ανθρώπινη παρουσία. Έτσι συγκροτούνται οι χαρακτηριστικές σκηνές της ζωγραφικής του: Ανθρώπινες συναθροίσεις, κολυμβητές, μποτιλιαρίσματα, στιγμές δημόσιας ζωής και συλλογικής εμπειρίας, όπως  για παράδειγμα ένα πανηγύρι στο νησί. Και τελικά τα έργα του λειτουργούν ως «ανθρώπινα τοπία», όπου το άτομο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κοινωνικό σώμα και η καθημερινότητα αποκτά σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα.

Η μορφή του ακαθόριστου

«Η έννοια της συσσώρευσης αποτελεί το κοινό σημείο των δύο δημιουργών», όπως επισημαίνει ο Γιώργος Μυλωνάς. «Στη Τσακάλη μεταφράζεται ως η ακατάπαυστη γονιμότητα της φύσης, ως μια ζωγραφική ανάπτυξη που μοιάζει οργανική και ανεξάντλητη. Στον Σακαγιάν αντίστοιχα, εκφράζεται μέσα από το ανθρώπινο πλήθος, τη γεωμετρία των σωμάτων, τη δυναμική που παράγεται όταν το άτομο γίνεται μέρος μιας συλλογικής εμπειρίας».

Εν τέλει μέσα από τις διαφορετικές ζωγραφικές τους γλώσσες, οι δύο καλλιτέχνες συγκροτούν μια έκθεση, που συνομιλεί με τα υπαρξιακά, κοινωνικά και οικολογικά ερωτήματα της εποχής μας. Έτσι το χάος και ο κόσμος παρουσιάζονται ως διαδοχικές φάσεις της ίδιας δημιουργικής διαδικασίας στο πλαίσιο μιας αδιάκοπης προσπάθειας να αποκτήσει μορφή αυτό που ακόμη παραμένει ακαθόριστο.

Ιδιαίτερη θέση εξάλλου, στην έκθεση καταλαμβάνουν νέα έργα των δημιουργών, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Τήνο.

Διαβάστε επίσης:

Το Τσιπριστάν και οι φωστήρες του, η υπερπλούσια διαβίωση και βάλε το πράσινο φουστάνι εκείνο που σε κάνει να μοιάζεις με ΠΑΣΟΚ

Αρχαίες κατάρες, σύγχρονα ερωτήματα – Ένα εύρημα που ξαφνιάζει

Κομψότητα, αίγλη και ομορφιά – Ο λαμπερός κόσμος μιας σταρ σε δημοπρασία