Στενό του Ορμούζ: Οι δύο πλωτές θαλάσσιες λωρίδες, υπό διαφορετικό έλεγχο και οι νάρκες μια νέα πραγματικότητα για τα πλοία

Όλα είναι διαφορετικά στο Στενό του Ορμούζ. Οι ναυτιλιακές εταιρείες επιστρέφουν σε μια πλωτή οδό που φαίνεται πολύ διαφορετική από αυτήν που υπήρχε πριν από τον πόλεμο.

Η εμπορική θαλάσσια κυκλοφορία ανακάμπτει μετά το μνημόνιο συνεννόησης ΗΠΑ-Ιράν της περασμένης εβδομάδας, αλλά υπάρχει ένα κλίμα αβεβαιότητας.

Πετρελαιοφόρα, πλοία μεταφοράς LNG και πλοία ξηρού φορτίου χύδην κινούνται ξανά μέσω του Στενού του Ορμούζ, μετά από μήνες συγκρούσεων, αποκλεισμού και κατά διαστήματα κλεισίματος.

Όμως, υπάρχουν δύο σημαντικά ζητήματα, τα οποία παραμένουν άλυτα. Το μείζον είναι ότι εξακολουθούν να υπάρχουν νάρκες μέσα και γύρω από τις ναυτιλιακές λωρίδες και τα πλοία αντιμετωπίζουν τώρα την επιλογή μεταξύ μιας βόρειας διαδρομής που ελέγχεται από το Ιράν και ενός νότιου διαδρόμου που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ δήλωσε το Σάββατο ότι η εμπορική κίνηση μέσω του Πορθμού αυξήθηκε στις 20 Ιουνίου, με 55 εμπορικά πλοία να διέρχονται από την πλωτή οδό μεταφέροντας φορτίο και περισσότερα από 17 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στις παγκόσμιες αγορές.

«Η ασφαλής διέλευση μέσω της διεθνούς πλωτής οδού παρέμεινε άθικτη», δήλωσε η CENTCOM, προσθέτοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν στην περιοχή για να υποστηρίξουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να διασφαλίσουν την τήρηση της συμφωνίας με το Ιράν.

Η δήλωση είναι το πιο ξεκάθαρο μήνυμα της Ουάσιγκτον μέχρι στιγμής ότι σκοπεύει να παραμείνει ο κύριος εγγυητής της ασφάλειας στο Στενό, ακόμη και καθώς το Ιράν επαναλαμβάνει τις εξαγωγές πετρελαίου και επαναφέρει την επιρροή του στη θαλάσσια κυκλοφορία.

Παράλληλα, το υπό την ηγεσία των ΗΠΑ Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών (JMIC) αναγνώρισε ότι η εμπορική κυκλοφορία ρέει πλέον μέσω δύο διακριτών διαδρομών.

«Η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ άρχισε να αυξάνεται, με τα εμπορικά πλοία να συνεχίζουν να δρομολογούνται νότια του TSS μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν και μέσω της βόρειας διαδρομής που ελέγχεται από το Ιράν», ανέφερε το JMIC στην τελευταία περιφερειακή ενημέρωσή του.

Στα βόρεια, το Ιράν δημιουργεί ένα ξεχωριστό πλαίσιο για τη διαχείριση της εμπορικής κυκλοφορίας. Ο βόρειος διάδρομος ελέγχεται από την Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου του Ιράν, ή PGSA, τον οργανισμό στον οποίο το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις τον Μάιο για φερόμενη συνεργασία με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης για την επιβολή καθεστώτος διέλευσης βάσει αδειών στο Στενό.

Η INTERTANKO ανέφερε σε πρόσφατη ενημέρωση ασφαλείας ότι η βόρεια διαδρομή είναι πλήρως λειτουργική, αλλά το Ιράν κατευθύνει ενεργά την κυκλοφορία.

«Κατά τη διάρκεια της νύχτας, 18/19 Ιουνίου, το Ιράν κάλεσε πολλά πλοία δηλώνοντας ότι δεν έχουν άδεια διέλευσης», ανέφερε η ένωση ιδιοκτητών δεξαμενόπλοιων, Intertanco.

Η εξέλιξη αυτή εγείρει δύσκολα ερωτήματα για τους πλοιοκτήτες και τους ασφαλιστές. Το Στενό μπορεί να είναι ανοιχτό, αλλά τα πλοία που χρησιμοποιούν τη βόρεια διαδρομή ενδέχεται τώρα να αντιμετωπίσουν ένα καθεστώς διέλευσης που διαχειρίζεται μια ιρανική αρχή και το οποίο παραμένει υπό αμερικανικές κυρώσεις.

Η νότια διαδρομή προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση. Σύμφωνα με τις τελευταίες διαδικασίες διέλευσης του JMIC για το Στενό του Ορμούζ, τα πλοία μπορούν να χρησιμοποιούν τον νότιο διάδρομο ημέρα ή νύχτα με ενεργοποιημένο το AIS, τα ραντάρ σε λειτουργία, τα φώτα πλοήγησης αναμμένα και τις τυπικές επικοινωνίες VHF σε χρήση.

Τα πλοία ενθαρρύνονται έντονα να συντονίζονται με τη Ναυτική Συνεργασία και Καθοδήγηση για τη Ναυτιλία (NCAGS) του Ναυτικού των ΗΠΑ, αλλά η συμμετοχή δεν είναι υποχρεωτική.

Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις τελευταίες εβδομάδες της σύγκρουσης, όταν πολλά πλοία που χρησιμοποιούσαν τη διαδρομή του Ομάν έπλεαν χωρίς ρεύμα τη νύχτα, με το AIS απενεργοποιημένο και τις κινήσεις τους στενά συντονισμένες με τις ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ.

Η CENTCOM δήλωσε ότι η νότια διαδρομή παρέχει διέλευση «χωρίς αυθαίρετες απαιτήσεις ή εμπόδια», μια διατύπωση που φαίνεται να κάνει σαφή διάκριση με τον βόρειο διάδρομο που διαχειρίζεται η PGSA.

Το αποτέλεσμα είναι ένα Στενό που λειτουργεί υπό δύο πολύ διαφορετικά συστήματα: το ένα επικεντρώνεται στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τον εθελοντικό συντονισμό, το άλλο στην ιρανική εποπτεία και τις άδειες διέλευσης.

Ακόμα και με ανοιχτές αυτές τις διαδρομές, οι κίνδυνοι παραμένουν.

Το JMIC συνεχίζει να χαρακτηρίζει το επίπεδο απειλής του Πορθμού ως «Μέτριο» και προειδοποιεί τους ναυτικούς ότι οι νάρκες παραμένουν εντός και γύρω από το Σχέδιο Διαχωρισμού Κυκλοφορίας. Πρόσφατες προειδοποιήσεις NAVAREA IX έχουν εντοπίσει τόσο μια ύποπτη πλωτή νάρκη όσο και μια επιβεβαιωμένη νάρκη κοντά στις κύριες ναυτιλιακές οδούς.

Η INTERTANKO αναφέρει ότι η αποναρκοθέτηση δεν έχει ξεκινήσει επίσημα. Σύμφωνα με το μνημόνιο, το Ιράν φέρει την κύρια ευθύνη για τις επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης, αν και παραμένει ασαφές εάν οι ευρωπαϊκές δυνάμεις αντιναρκοθέτησης βρίσκονται στην περιοχή ή έχουν άδεια να βοηθήσουν.

Αυτή η αβεβαιότητα εξηγεί γιατί η κυκλοφορία παραμένει κάτω από τα ιστορικά πρότυπα.

Η JMIC εκτιμά ότι το Στενό χειριζόταν περίπου 138 διελεύσεις πλοίων την ημέρα πριν από τις εχθροπραξίες. Ενώ ο όγκος αυξάνεται, η πρόσφατη κυκλοφορία παραμένει πολύ κάτω από αυτό το επίπεδο. Η JMIC ανέφερε 22 διελεύσεις στις 18 Ιουνίου, στις 19 Ιουνίου και στις 28 Ιουνίου, ενώ η ευρύτερη καταμέτρηση της CENTCOM ανεβάζει την κυκλοφορία στις 20 Ιουνίου σε 55 εμπορικά πλοία.

Διαβάστε επίσης:

Το Ιράν θέλει να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού του Ορμούζ, παρά την άρση κυρώσεων των ΗΠΑ

Ντόναλντ Τραμπ: «Θα κάνω ό,τι πρέπει να κάνω» εάν το Ιράν δεν τηρήσει τη συμφωνία

Το Ιράν ξαναγεμίζει τα supertanker μετά την Ελβετία – 6 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου εξέρχονται από το Ορμούζ