Bobotis+Bobotis Architects: Πέντε δεκαετίες αρχιτεκτονικού προβληματισμού

Τέσσερις και πλέον δεκαετίες στον αρχιτεκτονικό στίβο δεν είναι λίγες. Ειδικά αν είναι απόλυτα επιτυχημένες. Ο Θεοφάνης Μπομπότης ίδρυσε το 1978 το αρχιτεκτονικό του γραφείο, στο οποίο, συν τω χρόνω, εντάχθηκε και ο γιος του, Λουκάς. Κάπως έτσι, το γραφείο Bobotis+Bobotis Architects όλα αυτά τα χρόνια διαθέτει στο portfolio του πλήθος έργων που εκτείνονται από μουσεία, ιδιωτικές κατοικίες, εμπορευματικά κέντρα, κτήρια επιχειρήσεων και κάμποσα άλλα.

Η συνέντευξη που ακολουθεί θα μπορούσε να είναι και μια πορεία στο χρόνο, αλλά και στον τόπο της αρχιτεκτονικής που ενώνει το χθες, το σήμερα και το αύριο του γραφείου Bobotis+Bobotis Architects.

Τι σήμαινε να ξεκινά κανείς αρχιτεκτονική στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1980;

Ένα γοητευτικό ταξίδι στην ομίχλη. Μια περίοδος όπου οι έχοντες τον τίτλο του αρχιτέκτονα προσπαθούσαν από τη μια πλευρά να διαμορφώσουν αρχιτεκτονική και από την άλλη να πείσουν, γενικά, ότι η αρχιτεκτονική έχει αξία.

Ποιο ήταν τότε το αστικό σας όνειρο;

Σχεδιάζοντας μικρά και μεσαίου μεγέθους έργα, η διαμόρφωση στην πράξη αρχιτεκτονικής σκέψης, με βάση ένα σχετικά ποικίλο θεωρητικό υπόβαθρο, που είχε ήδη διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια των σπουδών.

Ποια Ελλάδα βλέπατε να έρχεται τότε και ποια Ελλάδα σχεδιάζετε σήμερα;

Δεν έκανα προβλέψεις, απλά χάραζα την δική μου πορεία. Σήμερα, η Ελλάδα αναγνωρίζει σε ένα βαθμό την αξία της αρχιτεκτονικής, οπότε είναι καταλληλότερες οι συνθήκες να υλοποιήσεις αρχιτεκτονικό έργο.

Πώς άλλαξε η αρχιτεκτονική σας γλώσσα από τότε μέχρι σήμερα;

Εξελίχθηκε μέσα από πειραματισμούς σε μια δυναμική αρχιτεκτονική, που ενσωματώνει καθημερινά νέα δεδομένα, παράγοντας συνεχώς σύγχρονο έργο.

Τι έμεινε σταθερό στον τρόπο που σκέφτεστε την αρχιτεκτονική;

Οι ανθρώπινες αξίες και το συναίσθημα που χωρίς αυτά δεν δημιουργούνται σημαντικά πράγματα, πόσο μάλλον ανθρωπιστικός και κοινωνικός πολιτισμός.

Υπάρχει κάποιο έργο που σήμερα βλέπετε ως σημείο καμπής;

Όλα τα έργα μικρά και μεγάλα αποτέλεσαν αντίστοιχους σταθμούς. Τα Μουσεία ίσως αποτέλεσαν ιδιαίτερες προκλήσεις.

Αν κοιτάξετε πίσω, ποια ήταν η πιο γενναία στιγμή της διαδρομής σας;

Υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις, όπου η αρχιτεκτονική μου αντίληψη βρέθηκε απέναντι σε κατεστημένες θεωρίες της θεσμικής αρχιτεκτονικής εκπαίδευσης. Σε βαθμό, που θεωρήθηκε αιρετική.

Τι σημαίνει να σχεδιάζεις ένα μουσείο σε μια χώρα με τόσο ισχυρό αρχαιολογικό παρελθόν;

Αποτελεί τεράστια πρόκληση. Οφείλεις να διαμορφώσεις τις κατάλληλες συνθήκες χώρων, προσβάσεων, κυκλοφοριών, τρόπους προβολής και έκθεσης των ευρημάτων, ώστε το Μουσείο να μην περιοριστεί στην ανάγνωση του παρελθόντος πολιτισμού, αλλά να αποτελεί το ίδιο χώρο παραγωγής πολιτισμού.

Πώς σχεδιάζεται ένα δημόσιο κτίριο που πρέπει να αντέξει στον χρόνο;

Όλα τα κτίρια οφείλουν να είναι διαχρονικά. Κάθε σχεδιαστική επιλογή πρέπει να υποστηρίζεται και να αιτιολογείται.

Ο εφήμερος εντυπωσιασμός ή ο εντυπωσιασμός ως αυτοσκοπός, δεν αποτελεί παράμετρο διαχρονικής αρχιτεκτονικής

Ο σχεδιασμός οφείλει να παράγεται με βάση ένα σύνθετο από παραμέτρους, υπόβαθρο, εμπλουτισμένο και με στοιχεία πρόβλεψης στα πλαίσια δημιουργικής αβεβαιότητας.

Τι απαιτεί η αρχιτεκτονική των υποδομών σε σχέση με την αρχιτεκτονική της κατοικίας ή του ιδιωτικού έργου;

Οι υποδομές ως τεχνικά έργα δεν εμπεριέχουν εσωτερικό χώρο και, ως εκ τούτου, δεν είναι αρχιτεκτονική. Εκεί τα πράγματα είναι απλά, έως πολύ σύνθετα τεχνικά, αλλά απαλλαγμένα σε μεγάλο βαθμό από ανθρωπιστικές παραμέτρους.

Μπορεί ένα αεροδρόμιο, ένας σταθμός ή ένα κτίριο στον αυτοκινητόδρομο να αποκτήσει αρχιτεκτονική μνήμη;

Ναι, αν ο σχεδιασμός τους εξασφαλίζει συνθήκες βιωματικής εμπειρίας.

Πώς ισορροπεί ο αρχιτέκτονας ανάμεσα στη λειτουργία, το σύμβολο και τη διάρκεια;

Είναι όλα στοιχεία αλληλοεξαρτώμενα από ξεχωριστές και διακριτές παραμέτρους που έρχονται να συνυπάρξουν μέσα από τον σχεδιασμό. Όσο εξαφανίζονται τα όρια μεταξύ τους, τόσο πιο επιτυχημένη μπορεί να θεωρηθεί μια μελέτη.

Πότε ένα δημόσιο έργο γίνεται πραγματικά μέρος της ζωής μιας πόλης;

Όταν υποστηρίζει κοινωνικές ανάγκες, και συμμετέχει στην βελτίωση κοινωνικών σχέσεων, καθώς και κοινωνικών και ατομικών συμπεριφορών.

Πώς μπορεί το ίδιο γραφείο να σχεδιάζει σύγχρονα corporate headquarters για τη ΔΕΗ και, την ίδια στιγμή, το παραλιακό τοπίο ενός χώρου, όπως το Alemagou στη Μύκονο;

Το γραφείο μας, έχει ένα portfolio με έργα διαφόρων τυπολογιών. Από αεροδρόμια σε μικρά σπίτια στις Κυκλάδες. Για εμάς κάθε έργο είναι μεγάλο, ανεξάρτητα από την κλίμακά του και τη χρήση του. Κάθε καινούργια τυπολογία, είναι μια νέα πρόκληση. Εξάλλου, θεωρούμε πως κάθε έργο πρέπει να διαφέρει από τα άλλα, πρέπει να έχει τη δική του ταυτότητα.

Τι αλλάζει και τι μένει σταθερό στον τρόπο σκέψης σας από το ένα έργο στο άλλο;

Οι αρχές σχεδιασμού παραμένουν σταθερές και δοκιμασμένες για πάνω από 40 χρόνια. Αυτό που αλλάζει είναι η διαδικασία και τα εργαλεία.

Τι σημαίνει σήμερα να σχεδιάζεις ένα κτίριο-ταυτότητα για έναν οργανισμό όπως η ΔΕΗ;

Οποιοδήποτε έργο με ταυτότητα συνδιαμορφώνει το δομημένο περιβάλλον. Όταν το κτίριο είναι πολυσύνθετο, αλλά και μεγάλου μεγέθους και έχει χαρακτηριστικά τοπόσημα, συμμετέχει δραστικά στην άμεση και έμμεση διαμόρφωση του δομημένου περιβάλλοντος.

Πώς μεταφράζεται η βιωσιμότητα σε ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον;

Υπό την ευρεία έννοια, ταυτίζεται με την εξασφάλιση συνθηκών δημιουργίας βιωματικών εμπειριών.

Στο Alemagou, τι σχεδιάζει τελικά ο αρχιτέκτονας: το τοπίο, την εμπειρία, τη διαδρομή, την ατμόσφαιρα;

Η γενική στρατηγική παραμένει πάντα η ίδια. Απλά για κάθε ειδική περίπτωση, η ανάλυση των δεδομένων και το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα διαφοροποιείται μέσα από την ένταξη στον σχεδιασμό, επιμέρους ειδικών παραμέτρων.

Στο Alemagοu σχεδιάσαμε το νέο Landscape, που «ακουμπάει» στο ήδη ολοκληρωμένο έργο του εστιατορίου. Σχεδιάσαμε την χωρογραφία, ώστε να γίνουν σαφείς οι πορείες και οι κινήσεις. Παράμετρος του σχεδιασμού ήταν οι διαφορετικές χρήσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, μέσα από τη μεταμόρφωση του χώρου, από χρήση παραλίας, σε εστιατόριο ή σε χώρο party.

Πώς δουλεύετε με χώρους που είναι ήδη φορτισμένοι από εικόνα, χρήση και κοινό;

Σε αυτούς του χώρους, το κτίριο πρέπει να αποτελεί ένα backdrop, κόντρα στο οποίο θα πρωταγωνιστεί η παρουσία των ανθρώπων.

Τι ενώνει ένα μουσείο, corporate headquarters, ένα beach landscape και ένα μεγάλο development;

Η φιλοσοφία του σχεδιασμού αποτελεί το γενικό υπόβαθρο αρχιτεκτονικής σύνθεσης. Απλά για κάθε ειδική περίπτωση, η ανάλυση των δεδομένων και το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα διαφοροποιείται μέσα από την ένταξη στον σχεδιασμό, επιμέρους ειδικών παραμέτρων.

Τι σας επιτρέπει η Ρουμανία που δεν σας επιτρέπει η Αθήνα;

Να σχεδιάζουμε high ride κτίρια, κάτι το οποίο δεν είναι σύνηθες στην Αθήνα.

Πώς σχεδιάζεται το ύψος, όταν το αστικό τοπίο το αντέχει;

Στο δομημένο αστικό περιβάλλον, θεωρούμε πως το μεγάλο ύψος των κτιρίων αποτελεί σύγχρονη αρχιτεκτονική έκφραση.

Γιατί στην Ελλάδα έχουμε τόσο δύσκολη σχέση με τον ουρανοξύστη;

Στο αστικό κέντρο μιας σχετικά μεγάλης πόλης, το ψηλό κτίριο ζει συμπληρωματικά με τον υπόλοιπο δομημένο ιστό. Το πρόβλημα εντοπίζεται, όταν ο ουρανοξύστης διακόπτει αλαζονικά τον ορίζοντα.

Πότε ένα ψηλό κτίριο είναι αρχιτεκτονική και πότε απλώς real estate;

Δεν υπάρχει, ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να υπάρχει, real estate χωρίς αρχιτεκτονική.

Τι σημαίνει για ένα ελληνικό γραφείο να σχεδιάζει μεγάλης κλίμακας developments εκτός Ελλάδας;

Απόκτηση νέων εμπειριών, εξέλιξη του αρχιτεκτονικού προβληματισμού, αλλά και εκπαίδευση σε ειδικές τεχνολογίες.

Πώς αλλάζει η αρχιτεκτονική σας όταν δουλεύετε σε μια αγορά με διαφορετική ταχύτητα, διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο και διαφορετική αστική φιλοδοξία;

Κάθε τόπος εισηγείται από μόνος του τις δικές του απαιτήσεις. Οφείλουμε να τις λάβουμε υπ΄ όψιν μας. Η αρχιτεκτονική δεν περιορίζεται από θεσμικά πλαίσια και κανόνες. Μπορεί να παραχθεί σε οποιεσδήποτε συνθήκες.

Υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να μάθει η Αθήνα από πόλεις που αποδέχονται περισσότερο την κάθετη ανάπτυξη;

Ήδη στην Αθήνα καταγράφονται ενδιαφέροντα έργα αρχιτεκτονικής. Η κάθετη ανάπτυξη έχει πάντα ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τον αρχιτέκτονα. Στην περίπτωση της Αθήνας, όπου υπάρχει πληθώρα από αναξιοποίητα ακίνητα χιλιάδων τ.μ., το ψηλό κτίριο δεν απαντά απαραίτητα σε κάποια ανάγκη.

Ερωτήσεις προς Φάνη Μπομπότη:

Τι αναγνωρίζετε στον τρόπο που σκέφτεται ο Λουκάς και δεν υπήρχε στη δική σας αρχιτεκτονική εκκίνηση;

Διαφορετικές σπουδές και σχολεία. Διαφορετικά βιώματα. Διαφορετικές, χρονικά, αφετηρίες στη ζωή και στην αρχιτεκτονική. Αυτά και μόνο επηρέασαν τους άξονες σκέψεων και προβληματισμών, που διαμόρφωσαν και διαφορετικά υπόβαθρα αρχιτεκτονικής σύνθεσης. Ο Λουκάς έφερε μαζί του το αύριο, το δικό του μέλλον.

Τι φοβάστε ότι χάνει η νέα γενιά αρχιτεκτόνων;

Η αρχιτεκτονική, κατά το ένα ήμισυ είναι ανθρωπιστική και κατά το άλλο εφηρμοσμένη. Την τελευταία περίοδο, το πρώτο ήμισυ δυστυχώς συρρικνώνεται και επικρατεί το εφηρμοσμένο. Για το πρώτο απαιτούνται γνώσεις ιστορίας, φιλοσοφίας, ψυχολογίας και αξιών. Για το δεύτερο, γνώσεις τεχνολογίας, οι οποίες δεν αρκούν για να δημιουργήσεις αρχιτεκτονική.

Τι κερδίζει;

Ταχύτητα παραγωγής ενός τεχνολογικά σχεδιασμένου αρχιτεκτονικού προϊόντος.

Ποιο είναι το πιο δύσκολο πράγμα που πρέπει να μεταβιβαστεί από έναν αρχιτέκτονα σε έναν νεότερο αρχιτέκτονα;

Ο σεβασμός στην ανθρωπιστική πλευρά της αρχιτεκτονικής, ο οποίος θα οδηγήσει στην κατάκτηση της απαραίτητης γενικής, αλλά και ειδικής παιδείας.

Ποια αξία θεωρείτε αδιαπραγμάτευτη για το γραφείο;

Τη δημιουργία αρμονικής σχέσης του ανθρώπου με τον χώρο που σχεδιάζουμε.

Ερωτήσεις προς Λουκά Μπομπότη:

Τι σημαίνει να συνεχίζεις ένα όνομα με τόσο βαρύ portfolio;

Το να συνεχίζεις σημαίνει πως έχεις ήδη αφήσει πίσω χρονικά την πιο challenging φάση μιας συνεργασίας πατέρα/γιού. Challenging, καθώς δύο διαφορετικοί άνθρωποι, δύο διαφορετικές δυνάμεις, ξεκινούν μια διαδικασία ώσμωσης. Διαφορετικές ιδέες που μερικές φορές συγκρούονται. Αρχικά, μπορεί αυτές οι συγκρούσεις να είχαν ένταση. Έχουμε φτάσει όμως εδώ και χρόνια στο σημείο, όπου οι συγκρούσεις αυτές είναι μόνο παραγωγικές και δημιουργικές. Σήμερα, έπειτα από 20 και κάτι χρόνια στο γραφείο, δε νιώθω πως συνεχίζω, αλλά πως έχω συμμετάσχει στην βαρύτητα του portfolio.

Ποια στοιχεία της σκέψης του Φάνη Μπομπότη θεωρείτε αδιαπραγμάτευτα;

Οι αρχές σχεδιασμού – η σημαντικότητα της λειτουργικότητας των μελετών μας σε συνδυασμό με την αισθητική ταυτότητα, αλλά και τον διαχρονικό σχεδιασμό.

Τι αλλάζει σήμερα με τα νέα εργαλεία, τα νέα briefs, το real estate, την τεχνολογία και τους διεθνείς πελάτες;

Η ταχύτητα. Το να μπορέσεις να διατηρήσεις την ποιότητα στο σχεδιασμό, ακόμα και σε χρόνους πιεστικούς είναι μια συνεχής πρόκληση. Τα εργαλεία πολλαπλασιάζονται με ταχύτατους ρυθμούς. Το real estate μεταλλάσσεται σε μορφή γεωπολιτικού κύματος. Πρέπει να παρακολουθούμε συνεχώς όλες τις εξελίξεις του κλάδου για να προσαρμοζόμαστε και εμείς μαζί με αυτές.

Πώς κρατάς αρχιτεκτονική ποιότητα μέσα σε μεγάλα, σύνθετα, επενδυτικά έργα;

Ένα μεγάλο σύνθετο έργο αποτελείται από πολλά μικρά. Και αντιστρόφως – ένα μικρό έργο, μπορεί να είναι και αυτό μεγάλο με τις δικές του προκλήσεις. Η ποιότητα πρέπει να παραμένει σταθερή σε κάθε κλίμακας έργα.

Ποια είναι η δική σας γενιά αρχιτεκτονικών φιλοδοξιών;

Κάθε έργο που σχεδιάζουμε, αποτελεί μια ψηφίδα σε αυτό το μεγάλο μωσαϊκό που καλύπτει σιγά σιγά την γη. Μία από τις αρχές μας είναι η συμμετοχή μας να γίνεται με τρόπο ευσυνείδητο, λαμβάνοντας υπόψιν την ευθύνη που αναλαμβάνουμε, αφήνοντας το αποτύπωμά μας σε αυτόν τον κόσμο που ανήκει σε όλους.

Ποιο ήταν το αστικό όραμα της δεκαετίας του 2000;

Την περίοδο αυτή άρχισαν να καταγράφονται, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, αρχιτεκτονικά αποτελέσματα. Τα ολυμπιακά έργα συνέβαλαν και αυτά στη διαμόρφωση μιας αισιόδοξης προοπτικής για την πορεία της αρχιτεκτονικής.

Σήμερα σχεδιάζουμε πόλεις με όραμα ή κυρίως με όρους επένδυσης;

Είναι σημαντικό αρχιτέκτονες, συνεργάτες αλλά και επενδυτές να συνειδητοποιούν πως δεν αρκεί να περιορίζουμε τον σχεδιασμό εντός των ορίων του οικοπέδου μας. Κάθε κτίριο που δημιουργούμε επηρεάζει την ευρύτερη περιοχή και πρέπει να συνυπολογίζεται σε οποιοδήποτε επένδυση και αρχιτεκτονική επίλυση.

Πώς μπορεί η ανάπτυξη να αποκτήσει αρχιτεκτονική ευθύνη;

Οι επενδύσεις, αλλά και οι αρχιτεκτονικές μας αποφάσεις και επιλύσεις, θα ορίσουν τον κενό χώρο που απομένει για τις κινήσεις του ανθρώπου. Θα ορίσουν το πεδίο χωρογραφίας. Επιπροσθέτως, η αισθητική ταυτότητα δεν αφορά μόνο στον εργοδότη, αλλά αφορά όλους. Στον τόπο, στον άνθρωπο που θα το χρησιμοποιήσει, αλλά και στον περαστικό που θα το δει ή που θα το βλέπει. Σχεδιάζουμε κτίρια τα οποία θα υπάρξουν και δεκαετίες. Μερικές φορές και για περισσότερο.

Τι λείπει από την Αθήνα σήμερα: ύψος, δημόσιος χώρος, φαντασία, συντονισμός, πολιτική βούληση;

Η Αθήνα είναι μια πόλη γοητευτική και ζωντανή που προσπαθεί να εξελιχθεί, αλλά, δυστυχώς, όχι συντονισμένα. Πράγματα γίνονται. Μερικές φορές αποσπασματικά, χωρίς διάρκεια, χωρίς σχεδιασμό και όραμα. Αυτό που δεν βοηθάει την κατάσταση, είναι η έλλειψη σεβασμού. Σεβασμού για τον συνάνθρωπο και για ό,τι υπάρχει εκτός ορίων του σπιτιού μας. Φαίνεται από την οδική συμπεριφορά, από τα σκουπίδια και τον γενικότερο σεβασμό στο περιβάλλον, από το κλείσιμο ημιϋπαίθριων χώρων στα κτίρια. Η λίστα είναι ατελείωτη.

Αν ξανασχεδιάζατε σήμερα την Αθήνα από την αρχή, τι θα κρατούσατε και τι θα αλλάζατε;

Θα κρατούσα τα πανέμορφα αρχοντικά κτίρια της παλιάς Αθήνας. Θα ήθελα η Αθήνα που ζω να είχε πιο πολύ πράσινο, να είχε περιπάτους, να μπορούσες να κυκλοφορήσεις με ασφάλεια με ποδήλατο.

Είναι η αρχιτεκτονική πολιτική πράξη;

Υπό την ευρεία έννοια, ναι, είναι και πολιτική πράξη. Γιατί οι χώροι που σχεδιάζονται, δίνουν την ευκαιρία συνάθροισης ανθρώπων, άρα κοινωνικών επαφών.

Μπορεί ένα κτίριο να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας νέας κοινωνίας;

Βεβαίως μπορεί, και, πρέπει να συμβάλει, ιδιαίτερα εάν πρόκειται για κτίριο δημόσιου χαρακτήρα. Ένα μουσείο, για παράδειγμα, πέρα από το να εκθέσει πολιτισμό, οφείλει να παράξει πολιτισμό, να μεταφέρει τις αξίες που αποτέλεσαν την αιτία δημιουργίας των ευρημάτων και, συνεπώς, να συμβάλλει στην παιδεία των επισκεπτών. Ένας χώρος εκπαίδευσης χωροθετημένος μέσα στον ιστό της πόλης, δίνει την ευκαιρία σε όποιον πολίτη το επιθυμεί να έρθει σε επαφή με την γνώση, που παράγεται εκεί.

Πόση τέχνη και πόση τεχνική χωράει στην αρχιτεκτονική;

Ένα κτίριο, το οποίο δε μπορεί να αντέξει στον χρόνο, είτε για αισθητικούς λόγους, είτε για λειτουργικούς ή και τα δύο μαζί, είναι άχρηστο. Επίσης, πέρα από το να εξυπηρετεί σωστά τους σκοπούς του, πρέπει να έχει μια ταυτότητα που δεν εξαρτάται από τάσεις εφήμερου εντυπωσιασμού και δεν είναι βγαλμένο βιαστικά από ένα εργαλείο ΤΝ. Η αρχιτεκτονική πέρα από τεχνική και τέχνη, βγαίνει και μέσα από τη βιωματική εμπειρία.

Τι πρέπει να αντέχει περισσότερο: η μορφή, η χρήση ή η ιδέα;

Απαραίτητα για την επιτυχία ενός έργου, είναι η αντοχή και των τριών.

Ποια είναι η ευθύνη του αρχιτέκτονα όταν σχεδιάζει μεγάλης κλίμακας έργα;

Ένα μεγάλο έργο μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό και την ευρύτερη περιοχή. To scope of works σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό, θα πρέπει να προβλέπει τις επιπτώσεις στον τόπο. Για παράδειγμα οι υποδομές της περιοχής, η διαχείριση αποβλήτων, οι χώροι στάθμευσης πρέπει να μπορούν να καλύψουν της ανάγκες του μεγάλου έργου, ώστε να μην επηρεαστεί αρνητικά η περιοχή. Τουναντίον, τα μεγάλα έργα πρέπει να μπορούν να προσφέρουν πίσω στον κάθε τόπο.

Τι κάνει έναν αρχιτέκτονα πραγματικά ώριμο;

Η εμπειρία. Οι ανταλλαγές απόψεων, τα λάθη και η επίλυσή τους. Η έρευνα και παρακολούθηση της εξέλιξης τεχνολογίας και υλικών.

Ποιο είναι το αστικό όνειρο που αξίζει να έχουμε σήμερα;

Να καταφέρουμε σαν κοινωνία να ακούμε να πράττουμε, να κάνουμε συνέργειες με σεβασμό, χωρίς πολώσεις. Να μπορούμε να αλλάζουμε γνώμη, όταν διαπιστώνουμε πως υπάρχει μια διαφορετική, δυνητικά σωστότερη άποψη. Να αποκτήσουμε τη γνώση και την ικανότητα να αιτιολογούμε ότι σχεδιάζουμε. Οι αξίες θα πρέπει να αποτελούν παραμέτρους σε οποιαδήποτε δημιουργία ή ενέργεια. Χρειαζόμαστε παιδεία για να μπορούμε να ονειρευόμαστε. Στοχεύουμε στην ουτοπία για να αποκτήσουμε το εφικτό.

Διαβάστε επίσης:

Η αρχιτεκτονική της συνέχειας

Jaeger-LeCoultre The Collectibles VI

Rolex Oyster: Εκατό χρόνια που άλλαξαν τον χρόνο