ΥΠΕΘΟ: Οι 7 παρεμβάσεις που έρχονται για το ιδιωτικό χρέος – Ρυθμίσεις 72 δόσεων, νέος εξωδικαστικός, προστασία πρώτης κατοικίας, ακατάσχετο

Η κυβέρνηση προχωρά από τις αρχές Ιουλίου στην υλοποίηση ενός εκτεταμένου πακέτου επτά μέτρων με στόχο την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, το οποίο ανέρχεται σήμερα στα 240 δισ. ευρώ και εξακολουθεί να ασκεί σημαντικές πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, επηρεάζοντας παράλληλα τη συνολική πορεία της οικονομίας.

Οι νέες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα ρυθμίσεων, από την επαναφορά δυνατότητας εξόφλησης οφειλών σε έως 72 δόσεις μέχρι τη διευκόλυνση αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών που έχουν δεσμευτεί λόγω χρεών.

Παρότι το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα αντιστοιχεί περίπου στο 95% του ΑΕΠ, ποσοστό χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που διαμορφώνεται στο 121%, η διαρκής αύξησή του προκαλεί ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο.

Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, το γεγονός ότι η χώρα βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα μπορεί να παραμείνει χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση.

Οι παρεμβάσεις έχουν ενσωματωθεί στο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, το οποίο μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή προς συζήτηση και ψήφιση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, περισσότεροι από 1,5 εκατομμύριο οφειλέτες της Εφορίας, του ΕΦΚΑ, των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων θα μπορούν να αξιοποιήσουν τα νέα εργαλεία ρύθμισης. Παράλληλα, το πλαίσιο ενισχύει την προστασία της πρώτης κατοικίας αλλά και των τραπεζικών καταθέσεων.

Ρύθμιση οφειλών έως 72 δόσεις

Μία από τις βασικές προβλέψεις αφορά χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι οφειλές αυτές θα μπορούν να ενταχθούν σε πρόγραμμα αποπληρωμής έως 72 μηνιαίων δόσεων, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια. Η σχετική αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως το τέλος του 2026, ενώ η ειδική πλατφόρμα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μέχρι τα μέσα Ιουλίου.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την υπαγωγή στη ρύθμιση είναι οι υποχρεώσεις που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024 είτε να έχουν εξοφληθεί είτε να εξυπηρετούνται κανονικά μέσω άλλης ενεργής ρύθμισης. Η ελάχιστη μηνιαία δόση καθορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ το επιτόκιο για τη βασική οφειλή διαμορφώνεται στο 5,84% σε ετήσια βάση.

Το πλαίσιο συνοδεύεται από αυστηρές προϋποθέσεις συνέπειας. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν υποβάλει εμπρόθεσμα τις φορολογικές δηλώσεις των τελευταίων πέντε ετών, να μην έχουν καταδικαστεί αμετάκλητα για αδικήματα όπως φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία και να έχουν τακτοποιήσει τυχόν λοιπές ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν υπάγονται στη ρύθμιση.

Όσοι τηρούν τους όρους θα απολαμβάνουν σημαντικά οφέλη, όπως φορολογική ενημερότητα, αναστολή μέτρων αναγκαστικής είσπραξης και αναστολή ποινικών διώξεων για χρέη προς το Δημόσιο.

Διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού

Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Το νέο πλαίσιο μειώνει το κατώτατο όριο ένταξης από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, επιτρέποντας σε περισσότερους οφειλέτες – φυσικά και νομικά πρόσωπα – να αξιοποιήσουν τη διαδικασία.

Μέσω του μηχανισμού, οι οφειλές προς το Δημόσιο μπορούν να ρυθμίζονται σε έως και 240 μηνιαίες δόσεις με σταθερό επιτόκιο 3%. Για χρέη προς τράπεζες και servicers, ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 420. Η τελική πρόταση αποπληρωμής διαμορφώνεται αυτόματα από την ηλεκτρονική πλατφόρμα βάσει ειδικού αλγορίθμου αξιολόγησης.

Σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, ο εξωδικαστικός μηχανισμός εξετάζει συνολικά την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη. Λαμβάνονται υπόψη τα εισοδήματα, η ακίνητη και κινητή περιουσία, οι τραπεζικές καταθέσεις, οι λοιπές οικονομικές υποχρεώσεις και η πραγματική δυνατότητα εξυπηρέτησης των χρεών. Για τον λόγο αυτό απαιτείται η συναίνεση του οφειλέτη στην άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου.

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της διαδικασίας είναι η δυνατότητα παροχής πρόσθετων διευκολύνσεων, όπως η διαγραφή μέρους των τόκων και των προσαυξήσεων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί ακόμη και μερική διαγραφή βασικής οφειλής. Οι νέες διατάξεις θα τεθούν σε εφαρμογή έναν μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Νέο πλαίσιο για την προστασία της πρώτης κατοικίας

Από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026 προβλέπεται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Με τον τρόπο αυτό, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να εξαιρούν την πρώτη κατοικία από τη διαδικασία ρευστοποίησης, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα καλύτερους όρους αποπληρωμής, χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις και αποπληρωμή που μπορεί να εκτείνεται έως και σε 35 χρόνια. Ως αντιστάθμισμα, θα προβλέπεται η αξιοποίηση ή ρευστοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Παράλληλα, το πολυνομοσχέδιο εισάγει ειδικές διαδικασίες που εστιάζουν αποκλειστικά στην αξία της πρώτης κατοικίας. Σε αντίθεση με το υφιστάμενο καθεστώς, όπου αξιολογείται το σύνολο της περιουσιακής κατάστασης, το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην προστασία της κύριας κατοικίας χωρίς να απαιτείται υποχρεωτικά η συνεκτίμηση όλων των περιουσιακών στοιχείων.

Ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων

Μέσα στο φθινόπωρο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία και ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ένα εργαλείο που θεωρείται κομβικής σημασίας για την προστασία ευάλωτων δανειοληπτών.

Προσωρινός ανάδοχος έχει αναδειχθεί ο οικονομικός φορέας Christofferson, Robb & Co., LLC, ο οποίος, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών και τον έλεγχο των δικαιολογητικών, θα αναλάβει επίσημα τη διαχείριση του φορέα. Η σχετική σύμβαση παραχώρησης θα κατατεθεί στη συνέχεια στη Βουλή προς κύρωση.

Η λειτουργία του νέου μηχανισμού εκτιμάται ότι θα προσφέρει λύση σε περίπου 15.000 νοικοκυριά που βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο απώλειας της πρώτης κατοικίας τους μέσω πλειστηριασμού. Οι δικαιούχοι θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να διαμένουν στο ακίνητο καταβάλλοντας χαμηλό ενοίκιο.

Μέχρι να ενεργοποιηθεί πλήρως ο φορέας, εξακολουθεί να εφαρμόζεται το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα Στήριξης Ευάλωτων Οφειλετών. Το πρόγραμμα προβλέπει αναστολή των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης της κύριας κατοικίας, ενώ παράλληλα παρέχει κρατική επιδότηση δανειακής δόσης που μπορεί να φτάσει έως και τα 210 ευρώ μηνιαίως.

Παράταση προστασίας για δάνεια σε ελβετικό φράγκο

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και παράταση του προγράμματος προστασίας για δανειολήπτες με στεγαστικά δάνεια σε ελβετικό φράγκο έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, περίπου 14.000 δανειολήπτες έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον και έχουν καταθέσει αίτηση ένταξης στο πρόγραμμα.

Αύξηση του ακατάσχετου ορίου καταθέσεων

Σημαντική αλλαγή επέρχεται και στο καθεστώς προστασίας τραπεζικών καταθέσεων. Το ακατάσχετο όριο αυξάνεται από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ για οφειλές προς το Δημόσιο και τα πιστωτικά ιδρύματα.

Το προηγούμενο όριο παρέμενε αμετάβλητο από το 2015. Η νέα ρύθμιση συνεπάγεται αύξηση της τάξης του 28%, ποσοστό που υπερβαίνει τον σωρευτικό πληθωρισμό της ίδιας περιόδου. Στόχος είναι η προσαρμογή της προστασίας των καταθέσεων στις σημερινές οικονομικές συνθήκες και στο αυξημένο κόστος ζωής που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά.

Δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών

Τέλος, νέα δυνατότητα δίνεται σε φορολογούμενους και επιχειρήσεις που διαθέτουν δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς εξαιτίας ληξιπρόθεσμων χρεών. Η αποδέσμευση θα μπορεί να πραγματοποιείται με την καταβολή του 25% της συνολικής οφειλής και την ταυτόχρονη υπαγωγή του υπολοίπου ποσού σε ρύθμιση.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα θα παρέχεται μία μόνο φορά και αποσκοπεί στη διασφάλιση της απαραίτητης ρευστότητας για την κάλυψη βασικών λειτουργικών αναγκών. Το μέτρο εκτιμάται ότι θα δώσει σημαντική ανάσα κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις καθημερινές συναλλαγές τους λόγω των δεσμεύσεων στους τραπεζικούς λογαριασμούς τους.

Διαβάστε επίσης:

Κατασχέσεις: Στα 1.600 ευρώ το νέο ακατάσχετο για χρέη στο Δημόσιο και στις τράπεζες – Tι αλλάζει, ποιοι κερδίζουν έως 4.200 ευρώ τον χρόνο

Γιατί ο Μητσοτάκης θα κάνει τις εκλογές στο τέλος της τετραετίας – Τι μπορεί να αλλάξει τον σχεδιασμό

Μάνος Μανουσάκης (ΑΔΜΗΕ): Είμαστε στα ραντάρ των επενδυτών- Θα ενισχύσουμε το διεθνή μας ρόλο