ΕΚΤ: Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο πρόωρης σύσφιξης υπό τη σκιά του ενεργειακού σοκ

Η αποφασιστικότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να διαφυλάξει τη φήμη της ως θεματοφύλακα κατά του πληθωρισμού κινδυνεύει να την οδηγήσει σε ένα επιζήμιο λάθος στη συνεδρίαση αυτής της εβδομάδας, προειδοποιούν οικονομολόγοι.

Αφού απέφυγαν να δράσουν από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος με το Ιράν, οι αξιωματούχοι εμφανίζονται πλέον πεπεισμένοι ότι απαιτείται αύξηση επιτοκίων, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι εκτοξευμένες τιμές ενέργειας να πυροδοτήσουν μια ευρύτερη πληθωριστική έξαρση. Ωστόσο, τα επιχειρήματα υπέρ της προσεκτικής στάσης παραμένουν ισχυρά, καθώς η οικονομία της ευρωζώνης δείχνει σημάδια αστάθειας και οι επενδυτές ενδέχεται να ερμηνεύσουν οποιαδήποτε κίνηση ως την αρχή ενός νέου κύκλου αυξήσεων.

Το δίλημμα αυτό οδηγεί ορισμένους αναλυτές στο συμπέρασμα ότι η ΕΚΤ μπορεί να περιμένει περισσότερο, ώστε να αξιολογήσει πόσο επίμονο θα αποδειχθεί το σοκ, ιδίως καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν εργάζονται προς μια ειρηνευτική συμφωνία. Προειδοποιούν, μάλιστα, ότι μια πρόωρη κίνηση θα μπορούσε να θυμίσει τις ευρέως επικριθείσες αυξήσεις επιτοκίων πριν από 15 χρόνια, οι οποίες αργότερα αναιρέθηκαν, καθώς η κρίση χρέους στην Ευρώπη βάθαινε.

Η ΕΚΤ απάντησε στους φόβους για τον πληθωρισμό το 2008 και το 2011 – και αναγκάστηκε να αντιστρέψει γρήγορα τις αυξήσεις, με την οικονομία σε ύφεση

Από το «γεράκι» μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής Ίζαμπελ Σνάμπελ έως τον πιο «περιστερά» διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν πλέον να αγνοήσουν το ενεργειακό σοκ και ότι πρέπει να διαφυλάξουν την εμπιστοσύνη στη δέσμευση της ΕΚΤ να διατηρεί τον πληθωρισμό στο 2%.

Η τελευταία μέτρηση για το μπλοκ των 21 χωρών έχει ήδη φτάσει στο 3,2%, με περαιτέρω επιτάχυνση να θεωρείται πιθανή. Ακόμη και αν εξαιρεθούν οι τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, οι υποκείμενες πιέσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά. Παράλληλα, τα σχέδια των επιχειρήσεων για αυξήσεις τιμών παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, όπως και οι εκτιμήσεις των νοικοκυριών για την πορεία του πληθωρισμού.

«Ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης των πληθωριστικών προσδοκιών αυξάνεται», προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα η Σνάμπελ.

Δεν συμμερίζονται, όμως, όλοι την ίδια ανησυχία. Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η ταχύτερη αύξηση του δομικού πληθωρισμού μπορεί να οφείλεται σε παράγοντες πέραν της μετακύλισης του ενεργειακού κόστους. Άλλοι βλέπουν μέχρι στιγμής περιορισμένες ενδείξεις υπερβολικών ανοδικών πιέσεων σε τομείς όπως οι μισθοί.

«Όταν η ΕΚΤ αυξάνει τα επιτόκια πριν υπάρξουν σαφείς αποδείξεις για δευτερογενείς επιδράσεις, κινδυνεύει με αδικαιολόγητη σύσφιξη και αναλαμβάνει ρίσκο», δήλωσε η Michala Marcussen, επικεφαλής οικονομολόγος της Societe Generale.

Τέτοια σενάρια θυμίζουν το 2008, όταν η ΕΚΤ αναγκάστηκε να κάνει στροφή 180 μοιρών, αναιρώντας μέσα σε λίγους μήνες την αύξηση επιτοκίων του Ιουλίου, μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers. Ακόμη περισσότεροι οικονομολόγοι, ωστόσο, συγκρίνουν τη σημερινή κατάσταση με το 2011, όταν η ΕΚΤ υπό τον Ζαν-Κλοντ Τρισέ αύξησε δύο φορές το κόστος δανεισμού, για να ακολουθήσουν μειώσεις από τον Μάριο Ντράγκι προς το τέλος της χρονιάς, όταν ανέλαβε την προεδρία.

Τότε, οι αξιωματούχοι ανησυχούσαν επίσης για την εκτίναξη των τιμών εμπορευμάτων και ενέργειας. Ωστόσο, υποτίμησαν την εύθραυστη κατάσταση του χρηματοπιστωτικού συστήματος της περιοχής και, τελικά, η ευρωζώνη οδηγήθηκε σε διπλή ύφεση.

Η συζήτηση τροφοδοτείται από το γεγονός ότι η ΕΚΤ εμφανίζεται να τοποθετείται ως η πιο επιθετική κεντρική τράπεζα της Ομάδας των Επτά στην καταπολέμηση του πληθωρισμού, την ώρα που άλλες, όπως η Federal Reserve, υιοθετούν στάση αναμονής για να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις από το Ιράν.

Η πιο πρόσφατη εμπειρία, το 2021-2022, ανέδειξε πάντως και τους κινδύνους της αναμονής. Η επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε σοκ στις αγορές ενέργειας και οδήγησε τον πληθωρισμό σε ιστορικό υψηλό 10,6%. Παρά την πρωτοφανή εκστρατεία νομισματικής σύσφιξης που ακολούθησε, πολλοί υποστήριξαν ότι η ΕΚΤ αντέδρασε καθυστερημένα.

Για τον πρώην επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ, Peter Praet, «κάποια στιγμή πρέπει να δείξεις ότι είσαι διατεθειμένος να δράσεις».

Παρότι ο Φινλανδός Olli Rehn έχει περιγράψει την πιθανή κίνηση αυτής της εβδομάδας ως «αύξηση ασφαλείας», ο Praet σημείωσε ότι μοιάζει περισσότερο με «προειδοποιητική βολή για να δείξεις ότι το εννοείς». Τόνισε, ωστόσο, τη «σημασία» του να μη σταλεί μήνυμα ότι «αυτή είναι η πρώτη από μια σειρά αυξήσεων».

Ο PMI της ευρωζώνης στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2024

Υπάρχουν και εκείνοι που θεωρούν δικαιολογημένη μια αύξηση επιτοκίων, ακόμη και αν τα νεότερα στοιχεία οδηγήσουν αργότερα σε αναθεώρηση της πολιτικής. Η οικονομική ανάπτυξη αποδυναμώνεται, ιδιαίτερα στη Γαλλία, ενώ η επιχειρηματική δραστηριότητα συρρικνώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2024.

Η οικονομία της ευρωζώνης συρρικνώθηκε στην αρχή του έτους, μετά την πρωτοφανή πτώση στην Ιρλανδία που οδήγησε σε αναθεώρηση των στοιχείων, τα οποία αρχικά έδειχναν ασθενική ανάπτυξη. Εξαιρουμένων των ιρλανδικών στοιχείων, η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 0,2%-0,3%, σύμφωνα με υπολογισμούς της Bantleon.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα «δώσουν στον εαυτό τους περιθώριο να πουν ότι, αν η κατάσταση αλλάξει ουσιαστικά, αν η οικονομία αρχίσει πράγματι να επιδεινώνεται με τον τρόπο που δείχνουν ορισμένες από αυτές τις έρευνες, τότε θα μειώσουμε τα επιτόκια», δήλωσε στο Bloomberg TV η Katharine Neiss, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στην PGIM.

«Θα το κάνουν με τρόπο που τους αφήνει χώρο να κινηθούν έτσι, χωρίς η αντιστροφή της πολιτικής να πλήξει την αξιοπιστία τους», πρόσθεσε, προβλέποντας έναν «ήπιο τόνο».

Όπως και οι επενδυτές, οι οικονομολόγοι προβλέπουν δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης φέτος, ενδεχομένως αυτό που η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ εννοούσε με τη φράση «μετρημένη προσαρμογή» σε μια υπέρβαση του πληθωρισμού που είναι μεγάλη, αλλά αναμένεται να είναι προσωρινή. Ωστόσο, εκτιμούν ότι θα υπάρξει τουλάχιστον μία μείωση στα μέσα του 2027.

Ο Jens Eisenschmidt, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στη Morgan Stanley, ο οποίος έχει εργαστεί στο παρελθόν στην ΕΚΤ, προβλέπει δύο αυξήσεις τους επόμενους μήνες, οι οποίες θα αναιρεθούν τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα πρέπει να θεωρηθεί λάθος πολιτικής.

Μια κίνηση τον Ιούνιο για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού που παραμένει πάνω από τον στόχο και των αυξανόμενων προσδοκιών για τις τιμές «πιθανότατα θα ήταν μια προσεκτικά σταθμισμένη απόφαση υπό συνθήκες αβεβαιότητας», δήλωσε ο Eisenschmidt. «Αντίστοιχα, μια απόφαση για μείωση επιτοκίων έναν χρόνο αργότερα πιθανότατα θα βασιζόταν στην εκτίμηση ότι η “ασφάλεια” που προσέφερε μια πιο αυστηρή νομισματική στάση δεν είναι πλέον απαραίτητη».

Τέτοιες αιτιολογήσεις δεν πείθουν όλους. Ο Holger Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, εκτιμά ότι η σύσφιξη της ΕΚΤ θα επιβαρύνει άσκοπα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις πιθανότατα θα υποχωρήσουν ούτως ή άλλως λόγω της οικονομικής αδυναμίας.

Δεν υπάρχει «ανάγκη για αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ εν μέσω δυσκολιών για τους καταναλωτές», δήλωσε. Δεδομένων των πιέσεων στη ζήτηση, «η αναπόφευκτη προσωρινή άνοδος των τιμών δεν φαίνεται πιθανό να μετατραπεί σε παρατεταμένο πληθωριστικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί με αυξήσεις επιτοκίων».

Διαβάστε επίσης 

Ο νέος κυβερνητικός εκπρόσωπος θα ξεκλειδώσει τον ανασχηματισμό – Οι καραμπόλες και οι εκπλήξεις 

Ερντογάν: H «Γαλάζια Πατρίδα» και το σχέδιο για πρόωρες εκλογές – Δεριζιώτης – Σταθακόπουλος αναλύουν στο mononews

ΗΠΑ: Εξετάζουν την αγορά των νησιών Τσάγκος από τον Μαυρίκιο