Μελέτη ΚΕΦΙΜ: Η Ελλάδα στις δημοσιονομικές «εξαιρέσεις» της ΕΕ, αλλά οι προκλήσεις παραμένουν

Τη σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών επιδόσεων της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια καταγράφει νέα μελέτη του Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών, η οποία εξετάζει την πορεία των δημόσιων οικονομικών της χώρας, τις προοπτικές για την περίοδο 2026-2029, αλλά και τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια πιθανή διεύρυνση του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα έτη 2028-2034.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας, η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παρουσιάζουν θετική δημοσιονομική εικόνα. Η χώρα κατάφερε να μεταβεί από δημοσιονομικό έλλειμμα 15,4% του ΑΕΠ το 2009 σε πλεόνασμα 1,3% του ΑΕΠ το 2024, ενώ κατά την τριετία 2023-2025 συγκαταλέγεται μεταξύ των μόλις πέντε κρατών-μελών που εμφάνισαν κατά μέσο όρο θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται επίσης η Δανία, η Κύπρος, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αφαιρέσει την Ελλάδα από τον κατάλογο των χωρών που παρουσιάζουν μακροοικονομικές ανισορροπίες, εξέλιξη που καταγράφεται για πρώτη φορά μετά την οικονομική κρίση. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, στη βελτίωση των εξωτερικών οικονομικών δεικτών, στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων.

Παρά τη θετική εικόνα, η μελέτη προειδοποιεί ότι δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού. Όπως επισημαίνεται, η δημοσιονομική προσαρμογή των τελευταίων ετών στηρίχθηκε κυρίως στην αύξηση των κρατικών εσόδων και σε μικρότερο βαθμό στον περιορισμό των δαπανών. Παράλληλα, η περίοδος 2026-2029 αναμένεται να συνοδευτεί από αυξημένες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά, λόγω της ανόδου των συνταξιοδοτικών δαπανών, των υψηλών αμυντικών αναγκών και των περιορισμένων περιθωρίων για πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία.

Η μελέτη στρέφει επίσης το βλέμμα της στη συνολική εικόνα της Ευρώπης, η οποία χαρακτηρίζεται λιγότερο ενθαρρυντική. Το δημόσιο χρέος της ΕΕ-27 διαμορφώνεται στο 81,7% του ΑΕΠ, ενώ σχεδόν τα μισά κράτη-μέλη εξακολουθούν να υπερβαίνουν το όριο του 60% που προβλέπει η Συνθήκη του Μάαστριχτ. Επιπλέον, 22 από τις 27 χώρες της Ένωσης εμφάνισαν δημοσιονομικά ελλείμματα κατά την περίοδο 2023-2025.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο λεγόμενο «κρυφό χρέος», δηλαδή στις μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις που δεν καλύπτονται από αντίστοιχα αποθεματικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, οι σχετικές υποχρεώσεις αντιστοιχούν στο 403% του ΑΕΠ για την Ελλάδα, στο 429% για την Ιταλία και στο 496% για την Ισπανία. Οι συντάκτες της έρευνας υποστηρίζουν ότι οι παραδοσιακοί δείκτες δημόσιου χρέους δεν επαρκούν πλέον για να αποτυπώσουν πλήρως τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα των κρατών.

Σε αυτό το περιβάλλον, η μελέτη εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι στην προοπτική επέκτασης του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, υπογραμμίζοντας ότι μια τέτοια επιλογή θα πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρούς κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας, μηχανισμούς ελέγχου και πλήρη διαφάνεια ως προς τη διάθεση των πόρων. Όπως επισημαίνεται, υπάρχει ο κίνδυνος οι νέοι κοινοτικοί πόροι να κατευθυνθούν σε βραχυπρόθεσμες δαπάνες ή πολιτικά ελκυστικές παροχές, αντί να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις με μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό αποτύπωμα.

Ένα ακόμη βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι το κύριο πρόβλημα της Ευρώπης δεν συνδέεται τόσο με την έλλειψη δημόσιων κεφαλαίων, όσο με τη δυσκολία διοχέτευσης των ιδιωτικών αποταμιεύσεων προς παραγωγικές επενδύσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, η Ευρωπαϊκή Ένωση υπολείπεται των Ηνωμένων Πολιτειών κατά περίπου 19,7 τρισ. ευρώ σε συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, καθώς σημαντικό μέρος των διαθέσιμων πόρων παραμένει εγκλωβισμένο σε αναδιανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα και δεν κατευθύνεται στις κεφαλαιαγορές.

Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, χαρακτήρισε την έξοδο της Ελλάδας από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες ως μια σημαντική επιβεβαίωση της προόδου που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, τονίζοντας ωστόσο ότι οι προκλήσεις παραμένουν μεγάλες. Όπως σημείωσε, το υψηλό δημόσιο χρέος, οι αυξανόμενες συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις, οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες και η ανάγκη για περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμα ζητήματα τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η εμπειρία της ελληνικής οικονομικής κρίσης αποδεικνύει αφενός τις συνέπειες της δημοσιονομικής χαλαρότητας και αφετέρου ότι η δημοσιονομική προσαρμογή, αν και δύσκολη, μπορεί να επιτευχθεί. Όπως ανέφερε, το ζητούμενο πλέον είναι η διατήρηση της προόδου που έχει καταγραφεί και η μετατροπή της σε διατηρήσιμη ανάπτυξη μέσα από μεταρρυθμίσεις, αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και μεγαλύτερη κινητοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων προς την πραγματική οικονομία.

Διαβάστε επίσης 

ΕΛ.ΑΣ.: Επιχείρηση των «Αδιάφθορων» σε πολεοδομίες της Αττικής – Έξι συλλήψεις για υπόθεση κυκλώματος διαφθοράς

Ουκρανία για το drone στη Λευκάδα: Συγνώμη από το ΥΠΕΞ μετά το ελληνικό διάβημα – Αποδίδει το περιστατικό στη ρωσική επιθετικότητα

Σταύρος Παπασταύρου: Η κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει νοικοκυριά όσο διαρκεί η κρίση στη Μέση Ανατολή