Βασίλης Καραμούζης (Εθνική): Νέα γενιά κόκκινων δανείων στις ΑΠΕ λόγω καθυστερήσεων σύνδεσης με το σύστημα

Η ενεργειακή αγορά εισέρχεται σε μια νέα εποχή αυξημένου ρίσκου και πολύ μεγαλύτερης τραπεζικής αυστηρότητας, με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να παύουν πλέον να θεωρούνται το «ασφαλές στοίχημα» των προηγούμενων ετών, είπε ο Βασίλης Καραμούζης,   Γενικός Διευθυντής Εταιρικής και Επενδυτικής Τραπεζικής της Εθνικής στο 11ο Συμπόσιο Ενεργειακής Μετάβασης.

Ο ίδιος περιέγραψε με ιδιαίτερα ωμό τρόπο πώς αλλάζει το χρηματοδοτικό περιβάλλον για τα έργα ΑΠΕ, λόγω των αλλαγών στο ρυθμιστικό πλαίσιο των τραπεζών, προειδοποιώντας ακόμη και για τον κίνδυνο δημιουργίας νέας γενιάς «κόκκινων δανείων» εξαιτίας των καθυστερήσεων σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, μέχρι πριν λίγα χρόνια οι τράπεζες αντιμετώπιζαν την ενέργεια σαν «ένα 20ετές ομόλογο», χρηματοδοτώντας έργα με ιδιαίτερα ανταγωνιστικούς όρους και υψηλή διάθεση ανάληψης κινδύνου.  Αυτό όμως, όπως είπε, έχει τελειώσει . Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά τα έργα που έχουν εξασφαλίσει όρους σύνδεσης αλλά καθυστερούν να ηλεκτριστούν λόγω κορεσμού των δικτύων. Μέχρι πρόσφατα οι τράπεζες έδιναν περίοδο χάριτος ή μετακινούσαν τις δόσεις κεφαλαίου μέχρι να ολοκληρωθεί η σύνδεση. Πλέον όμως, όπως αποκάλυψε, οι νέοι τραπεζικοί κανονισμοί αντιμετωπίζουν τέτοιες περιπτώσεις ως προβληματικά δάνεια. «Το νέο πράγμα που προκύπτει τώρα είναι ότι αυτό είναι σύμφωνα με τους κανονισμούς κόκκινο δάνειο», τόνισε χαρακτηριστικά.

«Η εποχή που έστελνε κάποιος ένα email σε μια τράπεζα και έπαιρνε term sheet σε τρία λεπτά έχει τελειώσει», σημείωσε, περιγράφοντας τη νέα πραγματικότητα της αγοράς.

Ο ίδιος εξήγησε ότι η ακραία μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας, η γεωπολιτική αβεβαιότητα και κυρίως οι αλλαγές στο τραπεζικό κανονιστικό πλαίσιο μεταβάλλουν ριζικά το bankability των έργων ΑΠΕ.

Η επισήμανση αυτή θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη για την ελληνική αγορά ΑΠΕ, καθώς χιλιάδες MW έργων βρίσκονται σήμερα σε αναμονή σύνδεσης, ενώ πολλές επενδύσεις έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί με βάση χρονοδιαγράμματα που πλέον μετατίθενται συνεχώς.

Ο Καραμούζης υπογράμμισε ότι οι επενδυτές πρέπει να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα και να ξεκινούν τον σχεδιασμό των έργων μαζί με τις τράπεζες πολύ νωρίτερα.

«Πρέπει μαζί να ξεκινήσουμε να δομούμε το δάνειο σωστά για να προβλέψουμε όλα αυτά», ανέφερε, τονίζοντας ότι η χαλαρότητα των προηγούμενων ετών πρέπει να δώσει τη θέση της σε πολύ αυστηρότερη αξιολόγηση κινδύνου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα σήμερα είναι ότι πολλά projects βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στο market risk, χωρίς μακροχρόνια προβλεψιμότητα εσόδων.

«Projects που έχουν market risk 100% δεν είναι χρηματοδοτήσιμα», είπε ξεκάθαρα, σημειώνοντας ότι τα έργα χρειάζονται σταθερές ταμειακές ροές μέσω PPA, hedging και άλλων μηχανισμών σταθεροποίησης.

Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ελληνική αγορά περνά σε μια φάση υπερπροσφοράς πράσινης ενέργειας. Οι μηδενικές και αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνονται, οι περικοπές παραγωγής γίνονται συχνότερες και το σύστημα αντιμετωπίζει ολοένα μεγαλύτερες δυσκολίες ενσωμάτωσης νέων ΑΠΕ.

Γιάννης Μάργαρης (ΑΔΜΗΕ): Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον «θύμα της επιτυχίας της» στις ΑΠΕ

Ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ Γιάννης Μάργαρης παραδέχθηκε ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον «θύμα της επιτυχίας της» στις ΑΠΕ. Όπως εξήγησε, η χώρα έχει καταφέρει μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα να εντάξει περίπου 18 GW ανανεώσιμων πηγών στο σύστημα, όμως κάθε επόμενο βήμα γίνεται ολοένα δυσκολότερο.

«Το να πας από το 50% στο 60%, στο 70% και στο 80% είναι πολύ πιο δύσκολο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει τα δίκτυα. Ο κ. Μάργαρης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη συνολικά δεν έχει καταφέρει να αναπτύξει τις ηλεκτρικές υποδομές με την ταχύτητα που απαιτεί η ενεργειακή μετάβαση, κυρίως λόγω των αργών αδειοδοτήσεων και των κοινωνικών αντιδράσεων.

Την ίδια στιγμή, η αποθήκευση αναδεικνύεται στον νέο κρίσιμο πυλώνα της αγοράς. Σύμφωνα με τον Καραμούζη, ήδη έχουν αδειοδοτηθεί περίπου 4 GW αποθήκευσης στην Ελλάδα, όμως το μεγάλο ερώτημα είναι η μακροχρόνια βιωσιμότητα των επενδύσεων.

«Τα πρώτα δύο ή τρία χρόνια μπορεί να βγουν πολλά λεφτά. Το δάνειο όμως είναι 20 χρόνια. Τα υπόλοιπα 17 τι θα κάνουμε;» διερωτήθηκε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, τόνισε ότι το σύστημα χρειάζεται επειγόντως μεγάλες επενδύσεις σε δίκτυα και διασυνδέσεις, χαρακτηρίζοντας «ευλογία» έργα όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Μάλιστα αποκάλυψε ότι οι ευρωπαϊκές και διεθνείς επενδύσεις στρέφονται πλέον κυρίως στις υποδομές δικτύων. Σύμφωνα με στοιχεία που παρέθεσε, παγκοσμίως επενδύθηκαν πέρυσι 483 δισ. δολάρια στα δίκτυα έναντι 71 δισ. στην αποθήκευση, ενώ η ΕΤΕπ υπέγραψε ιστορικό ρεκόρ δανείων ύψους 100 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 11 δισ. αφορούσαν αποθήκευση.

Επίσης, έδωσε έμφαση στον γεωπολιτικό ρόλο των διασυνδέσεων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ως νέου ενεργειακού κόμβου. Ο Γιάννης Μάργαρης αναφέρθηκε στα projects ηλεκτρικής σύνδεσης με Ιταλία, Βαλκάνια, Ισραήλ, Αίγυπτο αλλά και στη σχεδιαζόμενη διασύνδεση Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας, υπογραμμίζοντας ότι τα δίκτυα δεν αποτελούν πλέον απλώς ενεργειακές υποδομές αλλά εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας και γεωπολιτικής αυτονομίας για την Ευρώπη.

«Τα δίκτυα και οι διασυνδέσεις είναι το βασικό εργαλείο για να εξασφαλίσουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια και την αυτονομία της Ευρώπης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι η αγορά ΑΠΕ περνά πλέον από τη φάση της εύκολης ανάπτυξης σε μια εποχή πολύ μεγαλύτερης πολυπλοκότητας. Οι επενδύσεις θα απαιτούν πλέον στενότερη συνεργασία τραπεζών, διαχειριστών, developers και πολιτείας, καλύτερο σχεδιασμό, μακροχρόνια συμβόλαια και πολύ αυστηρότερη διαχείριση κινδύνου.

Όπως είπε χαρακτηριστικά ο Καραμούζης, «η εποχή που ο καθένας έκανε ό,τι καταλάβαινε έχει τελειώσει».