Άνθρακας: Η κατανάλωση μειώνεται παγκοσμίως αλλά αυξάνονται οι νέες μονάδες σε Κίνα και Ινδία

Ο κόσμος συνέχισε να κατασκευάζει και να θέτει σε λειτουργία νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, την ώρα όμως που η παγκόσμια κατανάλωση του ιδιαίτερα ρυπογόνου ορυκτού καυσίμου υποχώρησε, με τις ΗΠΑ να αποτελούν τη μοναδική μεγάλη οικονομία που κατέγραψε σημαντική αύξηση στη χρήση άνθρακα, σύμφωνα με νέα διεθνή ανάλυση.

Ο άνθρακας εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πλέον επιβαρυντικά καύσιμα για το περιβάλλον, καθώς ευθύνεται για μεγάλες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που εντείνουν την υπερθέρμανση του πλανήτη. Για τον λόγο αυτό, η σταδιακή απεξάρτηση από τη χρήση του θεωρείται κρίσιμη για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Η σημαντική μείωση του κόστους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η αυξανόμενη διαθεσιμότητα ηλιακής και αιολικής παραγωγής επιτρέπουν πλέον σε πολλές χώρες να καλύπτουν την αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να βασίζονται τόσο στον άνθρακα.

Σύμφωνα με την έκθεση του Global Energy Monitor, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω άνθρακα μειώθηκε παγκοσμίως κατά 0,6% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, η συνολική εγκατεστημένη δυναμικότητα μονάδων που λειτουργούν με άνθρακα αυξήθηκε κατά 3,5%, γεγονός που δείχνει ότι αρκετές χώρες συνεχίζουν να επενδύουν σε τέτοιες υποδομές.

Η άνοδος αυτή αποδίδεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην Κίνα και την Ινδία, οι οποίες ευθύνονται για περίπου το 95% της νέας παραγωγικής δυναμικότητας. Στην Κίνα η δυναμικότητα αυξήθηκε κατά 6% το 2025, αν και η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε κατά 1,2%, κυρίως λόγω της εκρηκτικής ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και στην Ινδία, όπου η εγκατεστημένη ισχύς αυξήθηκε σχεδόν κατά 4%, ενώ η κατανάλωση ενισχύθηκε κατά 3%.

Η Κριστίν Σίρερ, επικεφαλής του προγράμματος Global Coal Plant Tracker του GEM και βασική συντάκτρια της έκθεσης, εξήγησε ότι πολλές επαρχίες και πολιτείες στις δύο χώρες διαθέτουν ισχυρά βιομηχανικά συμφέροντα που εξακολουθούν να στηρίζονται στον άνθρακα, γεγονός που οδηγεί στη συνέχιση της κατασκευής σχετικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.

Ενεργή άνοδος στις ΗΠΑ

Η Κίνα παραμένει η χώρα με τις υψηλότερες εκπομπές CO2 παγκοσμίως, ενώ η Ινδία βρίσκεται στην τρίτη θέση πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Πεκίνο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον άνθρακα ως λύση ασφαλείας, κυρίως λόγω της μεταβλητότητας που εμφανίζουν ορισμένες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ειδικά μετά τις ελλείψεις που είχαν καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια.

Στην Ινδία, η ταχύτατα αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρισμού και οι ελλείψεις σε ενεργειακές υποδομές διατηρούν τον άνθρακα στο επίκεντρο του ενεργειακού συστήματος. Παρότι η εγκατεστημένη ισχύς από μη ορυκτά καύσιμα έχει πλέον φτάσει το 50%, σχεδόν τα τρία τέταρτα της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας εξακολουθούν να παράγονται από άνθρακα.

Σε διεθνές επίπεδο, το κλείσιμο μονάδων άνθρακα επιβραδύνθηκε αισθητά το 2025. Σύμφωνα με την έκθεση, σχεδόν το 70% των μονάδων που επρόκειτο να αποσυρθούν παρέμειναν τελικά σε λειτουργία. Στην Ευρώπη, οι καθυστερήσεις συνδέθηκαν κυρίως με την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία την περίοδο 2022-2023.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, η παράταση λειτουργίας μονάδων άνθρακα αποδίδεται στην πολιτική της κυβέρνησης του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η οποία εμφανίζεται ανοιχτά υποστηρικτική απέναντι στον άνθρακα. Σύμφωνα με την Κριστίν Σίρερ, η παραγωγή ηλεκτρισμού μέσω άνθρακα στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά περισσότερες από 80 TWh μέσα σε έναν χρόνο, επίδοση που καμία άλλη χώρα δεν πλησίασε.

Η ίδια σημείωσε ότι η άνοδος αυτή δεν συνδέεται αποκλειστικά με την αύξηση της ζήτησης, αλλά αντανακλά και μια περιβαλλοντική πολιτική που ευνόησε ενεργά τη χρήση άνθρακα.

«Ευνοιοκρατία» προς τον άνθρακα

Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν οδήγησε επίσης αρκετές χώρες να επιστρέψουν προσωρινά στον άνθρακα, επαναφέροντας σε λειτουργία παροπλισμένες μονάδες ή αναβάλλοντας τον τερματισμό λειτουργίας τους.

Στην Κίνα, η παραγωγή ηλεκτρισμού από άνθρακα αυξήθηκε σημαντικά τους πρώτους μήνες της χρονιάς, εξαιτίας των χαμηλότερων επιδόσεων της αιολικής και πυρηνικής ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Λάουρι Μιλιβίρτα, συνιδρυτή του Centre for Research on Energy and Clean Air, η πλεονάζουσα προσφορά και η «βαθιά ριζωμένη ευνοιοκρατία» υπέρ της παραγωγής ενέργειας από άνθρακα παραμένουν βασικοί παράγοντες.

Παρά το γεγονός ότι τα στοιχεία του Μαΐου δείχνουν πιθανή νέα υποχώρηση της κινεζικής παραγωγής ηλεκτρισμού από άνθρακα, το πρόβλημα της υπερπροσφοράς και της εξάρτησης από το συγκεκριμένο καύσιμο συνεχίζει να υφίσταται.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα αυξήθηκε κατά 0,3% από τις αρχές του έτους, ενώ η παραγωγή από αιολική και ηλιακή ενέργεια ενισχύθηκε κατά 10%. Οι καθαρές μορφές ενέργειας καλύπτουν πλέον το μεγαλύτερο μέρος της νέας παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρισμού, την ώρα που ο άνθρακας εμφανίζει ελάχιστα περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης.

Διαβάστε επίσης:

Στασινός (ΤΕΕ): Τα τρία «κλειδιά» για λύσεις στα ζητήματα της δόμησης

ΔΕΗ – PPC blue Ρουμανίας: Εγκαθιστούν 106 σημεία ταχείας και υπερταχείας φόρτισης σε μεγάλες ευρωπαϊκές διαδρομές με Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

ΕasyJet: Αυξημένες κρατήσεις της τελευταίας στιγμής εν μέσω πολέμου – Στα £25 εκατ. το κόστος καυσίμων τον Μάρτιο