«Θόλος του Αχιλλέα»: Οι δύσκολες διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ για το κρίσιμο «25%» από τις ελληνικές εταιρείες

Σε ένα από τα πιο κρίσιμα και σύνθετα στάδια φαίνεται να εισέρχεται το σχέδιο δημιουργίας του «Θόλου του Αχιλλέα», του πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας που σχεδιάζει η Ελλάδα σε συνεργασία με το Ισραήλ. Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις περί στρατηγικής συνεργασίας και μεταφοράς τεχνογνωσίας, εξελίσσονται εδώ και εβδομάδες εντατικές διαβουλεύσεις ανάμεσα στο ελληνικό υπουργείο Άμυνας, ισραηλινές αμυντικές εταιρείες και εκπροσώπους της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με βασικό αντικείμενο το εύρος και το πραγματικό βάθος της ελληνικής συμμετοχής στο project.

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί πρόσφατα και από το Mononews, η πολιτική κατεύθυνση που έχει δοθεί από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας προβλέπει ότι περίπου το 25% του συνολικού προγράμματος, το οποίο εκτιμάται στα 3,6 δισ. ευρώ, θα πρέπει να αναληφθεί από ελληνικές εταιρείες. Πρόκειται για ένα ποσοστό που μεταφράζεται σε έργα ύψους 800 έως 850 εκατ. ευρώ και το οποίο η κυβέρνηση θεωρεί κρίσιμο ώστε το εγχείρημα να αποκτήσει ουσιαστικό βιομηχανικό αποτύπωμα στην Ελλάδα.

Ενδεχομένως, λένε πηγές που γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα, η αναβολή της απόφασης για τον «Θόλο του Αχιλλέα» στο πρόσφατο ΚΥΣΕΑ, να οφείλεται στις διαπραγματεύσεις που γίνονται με την ισραηλινή πλευρά για το ποσοστό συμμετοχής των ελληνικών εταιρειών και τι θα μπορούσαν να υλοποιήσουν. Η απόφαση πήρε αναβολή αλλά είναι δεδομένο ότι θα δοθεί σύντομα το «πράσινο φως», όταν θα ξεπεραστούν τα όποια εμπόδια υπάρχουν.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να νομοθετήσει για να είναι και με το νόμο υποχρεωτικό το 25% ή άλλο ποσοστό, διότι αυτό αντίκειται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και στα δεδομένα περί αθέμιτου ανταγωνισμού.

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι εγχώριο αμυντικό οικοσύστημα συγκεντρώνει αξιόλογες ελληνικές εταιρείες που θα μπορούσαν δυνητικά να πάρουν μέρος στο εν λόγω εγχείρημα, κυρίως μέσω ανάληψης συναφούς έργου, κυρίως ως υποκατασκευαστές.

Μεταξύ αυτών είναι η Theon του Κρίστιαν Χατζημηνά, η Metlen του Ευάγγελου Μυτιληναίου, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ του Γιώργου Περιστέρη, οι κρατικές Ελληνικά Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) και τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ), η Inracom Defense που βρίσκεται εδώ και χρόνια στα χέρια Ισραηλινών κ.λπ.

Με το κλειδί στο χέρι

Η ανάπτυξη και υλοποίηση του «Θόλου του Αχιλλέα» με τις προδιαγραφές και απαιτήσεις που επιτάσσει η ζώσα πραγματικότητα, αποτελεί ένα μεγαλεπήβολο, απαιτητικό, πολύ-επίπεδο αλλά και πρωτόγνωρο project για τον Ελλαδικό χώρο. Η προσφερόμενη έτοιμη λύση «με το κλειδί στο χέρι» (turn-key project), εκ μέρους της Ισραηλινής πλευράς, θέτει το όλο εγχείρημα σε ασφαλείς βάσεις, λόγω της υφιστάμενης τεχνογνωσίας και συσσωρευμένης εμπειρίας στο πεδίο που όλα αυτά τα χρόνια έχει αναπτύξει η Ισραηλινή αμυντική βιομηχανία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η στρατηγική επιλογή ανάθεσης μέρους του έργου εν είδει συμπαραγωγής σε ελληνικές εταιρείες σε κάθε περίπτωση θα επιφέρει πολλαπλά ομολογουμένως οφέλη. Παρόλα αυτά η επιδίωξη ώστε η εγχώρια ελληνική συμμετοχή να ανέλθει σε ποσοστό 25%, εγείρει εύλογους προβληματισμούς ως προς την εφικτότητα απορρόφησης στο συγκεκριμένο ποσοστό, καθόσον η ετοιμότητα ανάπτυξης ακόμα και μέρους της απαιτούμενης τεχνολογίας από το εγχώριο αμυντικό οικοσύστημα είναι εμφανώς περιορισμένη.

Στην πραγματικότητα, το πιο δύσκολο κομμάτι των συζητήσεων δεν αφορά μόνο το ύψος της ελληνικής συμμετοχής, αλλά κυρίως τη φύση της. Και αυτό γιατί υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα σε μια συμμετοχή που περιορίζεται σε υποστηρικτικές εργασίες και σε μια πραγματική συμπαραγωγή με πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες.

Οπως έλεγε στο mononews πηγή που γνωρίζει τα θέματα αυτά «πόσες βίδες και πόσα καλώδια να φτιάξουν οι ελληνικές εταιρείες για τον Θόλο; Απαιτείται κάτι περισσότερο, κυρίως η ανάπτυξη τεχνογνωσίας από μέρους τους ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά σε συμπαραγωγές.

Απαιτητικό project

Το project του «Θόλου του Αχιλλέα» αποτελεί ίσως το πιο απαιτητικό αμυντικό πρόγραμμα που έχει επιχειρηθεί ποτέ στην Ελλάδα. Η αρχιτεκτονική του βασίζεται σε ένα πολυεπίπεδο πλέγμα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, με δυνατότητες αντιμετώπισης drones, πυραύλων cruise, βαλλιστικών απειλών και κορεστικών επιθέσεων. Πρόκειται για τεχνολογία εξαιρετικά σύνθετη, η οποία απαιτεί υψηλού επιπέδου integration μεταξύ αισθητήρων, radar, λογισμικού μάχης, data fusion και συστημάτων διοίκησης και ελέγχου.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η ισραηλινή πλευρά εμφανίζεται να προκρίνει το μοντέλο «turn-key», δηλαδή μια έτοιμη και επιχειρησιακά δοκιμασμένη λύση, η οποία θα παραδοθεί με βασικό κορμό ισραηλινής τεχνογνωσίας. Το Ισραήλ διαθέτει σήμερα ίσως την πιο ανεπτυγμένη εμπειρία παγκοσμίως σε πολυεπίπεδα συστήματα αεράμυνας, έχοντας αναπτύξει και χρησιμοποιήσει επί σειρά ετών επιχειρησιακά συστήματα όπως το Iron Dome, το David’s Sling και το Arrow.

Για την Αθήνα, η συνεργασία με μια τέτοια βιομηχανική βάση θεωρείται ασφαλής επιλογή, ιδίως υπό το πρίσμα της αυξανόμενης αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο και της ανάγκης ταχείας επιχειρησιακής αναβάθμισης.

Παρόλα αυτά, στο παρασκήνιο καταγράφονται οι σοβαροί προβληματισμοί σχετικά με το κατά πόσο η ελληνική αμυντική βιομηχανία μπορεί πράγματι να απορροφήσει ένα τόσο σημαντικό έργο.

Υπάρχουν ελληνικές εταιρείες στους τομείς των ηλεκτρονικών, του software, των επικοινωνιών και των αμυντικών υποσυστημάτων, που έχουν σχετικό προβάδισμα αλλά πραγματικότητα είναι ότι η χώρα δεν διαθέτει εμπειρία ανάπτυξης ολοκληρωμένων missile-defense architectures τέτοιου επιπέδου πολυπλοκότητας.

Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο οι συζητήσεις γίνονται ιδιαίτερα ευαίσθητες. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει η συμμετοχή των εγχώριων εταιρειών να μην περιοριστεί σε δευτερεύοντα αντικείμενα, όπως μεταλλικές κατασκευές, υποστηρικτικά υποσυστήματα ή εργασίες συντήρησης. Αντιθέτως, το ζητούμενο είναι να υπάρξει πρόσβαση και σε τεχνολογίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως συστήματα καθοδήγησης, λογισμικό επιχειρησιακής διαχείρισης, radar, anti-drone εφαρμογές και αλγόριθμοι επεξεργασίας δεδομένων.

Για αρκετά στελέχη της αγοράς, εκεί βρίσκεται και το πραγματικό διακύβευμα. Διότι μια συμμετοχή που θα εξαντλείται σε χαμηλής τεχνολογικής αξίας υποκατασκευαστικό έργο μπορεί μεν να καλύπτει αριθμητικά τον στόχο του 25%, δεν θα δημιουργεί όμως ουσιαστική τεχνολογική υπεραξία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία. Αντίθετα, μια πιο βαθιά ενσωμάτωση ελληνικών εταιρειών σε core τεχνολογίες θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας σε τομείς αιχμής.

Ευαίσθητη τεχνολογία

Από την άλλη πλευρά, οι ισραηλινές εταιρείες εμφανίζονται ιδιαίτερα προσεκτικές στο εύρος της τεχνολογικής μεταφοράς. Πρόκειται για συστήματα που βασίζονται σε ευαίσθητη τεχνολογία, αυστηρά πρωτόκολλα πιστοποίησης και πολύπλοκες αλυσίδες παραγωγής, όπου ακόμη και μικρές καθυστερήσεις ή αστοχίες μπορούν να επηρεάσουν συνολικά το επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, στο Ισραήλ υπάρχουν επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσο ελληνικές εταιρείες μπορούν, τουλάχιστον άμεσα, να αναλάβουν κρίσιμα υποσυστήματα χωρίς να αυξηθεί το ρίσκο σε επίπεδο κόστους, χρονοδιαγραμμάτων ή αξιοπιστίας.

Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς θα πρέπει να αποσαφηνιστούν όχι μόνο τα τελικά ποσοστά συμμετοχής αλλά και το ακριβές μοντέλο συμπαραγωγής. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν εάν το πρόγραμμα του «Θόλου του Αχιλλέα» θα αποτελέσει απλώς μια μεγάλη αγορά ξένου αμυντικού εξοπλισμού ή αν θα λειτουργήσει πράγματι ως αφετηρία για μια ουσιαστική επανεκκίνηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας.

Και ίσως τελικά εκεί να βρίσκεται η ουσία ολόκληρης της διαπραγμάτευσης. Όχι στο αν θα αναγραφεί σε μια σύμβαση ένα ποσοστό ελληνικής συμμετοχής, αλλά στο αν η Ελλάδα θα αποκτήσει πραγματικό τεχνολογικό αποτύπωμα στο πιο φιλόδοξο αμυντικό πρόγραμμα της σύγχρονης ιστορίας της ή αν θα παραμείνει σε ρόλο περιφερειακού υποκατασκευαστή ενός κατά βάση ισραηλινού συστήματος.

Εταιρείες που θα μπορούσαν να μπουν σε συμπαραγωγές

Διαβάστε επίσης:

HSBC για ελληνικές τράπεζες: Νέα περιθώρια ανόδου έως 48% με φόντο τα υψηλότερα επιτόκια
Κοινωνικός Τουρισμός 2026-2027: Αντίστροφη μέτρηση για τα οριστικά αποτελέσματα
Οι όψιμοι «Τσιπροφύλακες» και «Ανδρουλακοφύλακες» και τα «τζουκ μποξ» της δημόσιας ζωής