Tο επιχειρηματικό σχέδιο της “Hellenic Hydrogen” θυγατρικής της Motor Oil και της ΔΕΗ, ανατρέπει ο ΔΕΣΦΑ, όταν θέτει ανώτατο όριο πρόσμιξης στους αγωγούς φυσικού  αερίου, το 2%, σύμφωνα με όσα αναφέρει στη σχετική Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ.

Ειδικότερα, ο  όμιλος Motor Oil με επιστολή του εναντιώνεται στην πρόταση  του Διαχειριστή ΔΕΣΦΑ Α.Ε. για την επικαιροποίηση των εθνικών προδιαγραφών ποιότητας φυσικού αερίου που θέτουν ανώτατο όριο πρόσμιξης στους αγωγούς φυσικού  αερίου, το 2%. Η Επιστολή απεστάλη στο πλάισιο της διαβούλευσης της ΡΑΑΕΥ για την τροποποίηση του Παραρτήματος I του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ,   για την αναθεώρηση των προδιαγραφών ποιότητας του φυσικού αερίου, του υγροποιημένου φυσικού αερίου και του βιομεθανίου.

1

Όπως αναφέρει, παρότι αν και αν και περιλαμβάνεται το υδρογόνο στις προδιαγραφές ποιότητας του ΕΣΦΑ, ο καθορισμός ανώτατου ορίου πρόσμιξης ίσου 2 % στους αγωγούς φυσικού αερίου, ανατρέπει το επιχειρηματικό σχέδιο της θυγατρικής της Motor Oil “Hellenic Hydrogen” για την κατασκευή και λειτουργία Μονάδας Παραγωγής Ανανεώσιμου Υδρογόνου (RFNBO), αρχικής ισχύος 50 MW. Η Hellenic Hydrogen αποτελεί κοινή θυγατρική εταιρεία της Motor Oil (51 %) και της ΔΕΗ (49%).

Όπως σημειώνει «ο Αγωγός Αμύνταιο – Κομνηνά αφορά στην κατασκευή αγωγού 100% H2 8’’ και μήκους περίπου 9,05 χιλιομέτρων από το Αμύνταιο έως τα Κομνηνά για την έγχυση πράσινου υδρογόνου». Μάλιστα, τονίζει ότι το Πρόγραμμα Ανάπτυξης μνημονεύει ρητά το επιχειρηματικό σχέδιο της   “Hellenic Hydrogen” για την κατασκευή και λειτουργία Μονάδας Παραγωγής Ανανεώσιμου Υδρογόνου (RFNBO), αρχικής ισχύος 50 MW, εντός του πρώην Ατμοηλεκτρικού Σταθμού Αμυνταίου – Φιλώτα, η οποία θα τροφοδοτεί με ανανεώσιμο υδρογόνο τη νέα μονάδα ΣΗΘ της ΔΕΗ στην Καρδιά, εγχέοντας υδρογόνο κατάντη του κεντρικού αγωγού του ΔΕΣΦΑ (στο σημείο Κομνηνά) ώστε να μπορεί να αναμιχθεί σε ποσοστό 20% (ογκομετρικά) με φυσικό αέριο στον κλάδο του ΕΣΦΑ που απολήγει στην Καρδιά. Επομένως, καταλήγει η Motor Oil, τυχόν αποδοχή ανώτατου ορίου πρόσμιξης υδρογόνου ίσου με 2 % θα καταλήξει να ανατρέψει εν τοις πράγμασι τους όρους έγκρισης του έργου, όπως αυτοί έχουν δεσμευτικά καθορισθεί στο ισχύον Πρόγραμμα Ανάπτυξης, έχοντας αρνητικό αντίκτυπο στα ανωτέρω επιχειρηματικά σχέδια.

Επιπλέον, προσθέτει ότιστο ισχύον Πρόγραμμα Ανάπτυξης, περιλαμβάνεται και ο Αγωγός Νέας Μεσημβρίας–Ευζώνων/Γευγελή, που «έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί ως αγωγός με δυνατότητα μεταφοράς H2 έως και 100%, σύμφωνα με το σχέδιο απανθρακοποίησης του ΔΕΣΦΑ και τα υφιστάμενα σχέδια για την ανάπτυξη της παραγωγής υδρογόνου στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας». Ομοίως, ο Αγωγός Υψηλής Πίεσης προς Δυτική Μακεδονία, που «έχει χρηματοδοτηθεί και από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί ως αγωγός με δυνατότητα μεταφοράς H2 έως και 100% σύμφωνα με το σχέδιο απανθρακοποίησης του ΔΕΣΦΑ και τα υφιστάμενα σχέδια για την ανάπτυξη της παραγωγής υδρογόνου στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας». Επιπροσθέτως, στο ισχύον Πρόγραμμα Ανάπτυξης περιλαμβάνεται το έργο «Διπλασιασμός κλάδου υψηλής πίεσης Καρπερή – Κομοτηνή», προϋπολογισμού άνω των 310 εκ. €, που εγκρίθηκε για πρώτη φορά με την Απόφαση Ε-68/2023 (ΔΠΑ 2023-2032) και αφορά στην κατασκευή ενός αγωγού 30’’, 215 χιλιομέτρων 100% συμβατού με H2 παράλληλου με το υφιστάμενο δίκτυο από την Καρπερή έως την Κομοτηνή». Τα ίδια ισχύουν και για τον Διπλασιασμό του κλάδου υψηλής πίεσης Πάτημα – Λιβαδειά, που περιλαμβάνει τον διπλασιασμό περίπου 100 χιλιομέτρων του κύριου αγωγού ΥΠ του ΕΣΦΑ με έναν 100% συμβατό αγωγό με H2, διαμέτρου 30’’, από τα Μέγαρα μέχρι τη Λιβαδειά, αλλά και για τον Αγωγό Υψηλής Πίεσης προς Πάτρα.

Και η Motor Oil τονίζει ότι αφού οι αγωγοί που κατασκευάζονται ως hydrogen-ready μπορούν να μεταφέρουν H2 έως και 100%, η καθολική εφαρμογή ενός ανώτατου ορίου πρόσμιξης 2% δεν υποστηρίζεται από αντικειμενικούς – τεχνικούς λόγους. Περαιτέρω, σημειώνει : “μία τέτοια επιλογή δεν δύναται να βρει νόμιμο έρεισμα διότι θα συνεπαγόταν ότι, μέσω του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΦΑ, ανατρέπεται η βάση έγκρισης των Έργων στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, η πρακτική ματαίωση της δυνατότητας των “100% hydrogen-ready” αγωγών να μεταφέρουν υδρογόνο σε ποσοστό άνω του 2% αναιρεί τη σκοπιμότητα έγκρισης της ανάπτυξής τους αλλά και του προϋπολογισμού τους, βάσει της ανωτέρω προδιαγραφής. Λαμβάνοντας υπόψη την ισχυρή επίπτωση της προδιαγραφής “100% hydrogen-ready” στο κόστος των εν λόγω αγωγών αλλά και το γεγονός ότι το εν λόγω κόστος μετακυλίεται στους Χρήστες, εγείρονται σοβαροί προβληματισμοί για την οικονομική αποδοτικότητα όλων των ανωτέρω έργων”.

Και τονίζει επίσης ότι για το λοιπό Σύστημα, που δεν είναι hydrogen-ready, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ότι η καθολική εφαρμογή ενός ανώτατου ορίου πρόσμιξης υδρογόνου, προσδιορισμένου στο χαμηλότερο επίπεδο του 2% mol, συνιστά τροχοπέδη στην εκκίνηση της οικονομίας του υδρογόνου στη Χώρα, στην οποία αποσκοπεί επίσης η ΔΕΣΦΑ Α.Ε.

Η επιστολή της Motor Oil καταλήγει ότι είναι αναγκαίο να απόσχει η ΡΑΑΕΥ από την έγκριση ενός μέγιστου ορίου πρόσμιξης 2%, οριζόντιας εφαρμογής. Και συμπληρώνει ότι είναι επιτακτικής σημασίας (α) να προβλεφθεί ότι στα 100% hydrogen-ready τμήματα του ΕΣΦΑ, θα διασφαλίζεται δυνατότητα πρόσμιξης έως και 100%, και (β) να ορισθεί ότι, στο λοιπό τμήμα του ΕΣΦΑ, το σχετικό ποσοστό θα προσδιορισθεί σε περιπτωσιολογική βάση, σε μεταγενέστερο χρόνο, κατόπιν δημοσιοποίησης από τη ΔΕΣΦΑ Α.Ε. των αποτελεσμάτων των μελετών που έχει διενεργήσει και υποβολής επικαιροποιημένης εισήγησης της σε δημόσια διαβούλευση.

 Προδιαγραφές Ποιότητας Βιομεθανίου

Σε σχέση με τον καθορισμό του μέγιστου ορίου οξυγόνου σε 0,4%, επίσης η Motor Oil είχε σοβαρές επιφυλάξεις.

Εξηγεί ότι καθορισμός της προδιαγραφής του οξυγόνου στο επίπεδο του 0,4 % συνεπάγεται την επιβάρυνση των ενδιαφερόμενων παραγωγών βιομεθανίου με πολύ σημαντικά επενδυτικά και λειτουργικά κόστη. Αναλυτικότερα, για τις μονάδες βιοαερίου που αναβαθμίζονται σε μονάδες βιομεθανίου, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και αυτές που θα αξιοποιούν βιοαέριο των ΧΥΤΑ (landfill gas), η συμμόρφωση με τα εν λόγω όρια προϋποθέτει την εγκατάσταση μονάδων απο-οξυγόνωσης, το κόστος προμήθειας των οποίων δύναται να προσεγγίσει ακόμη και το 1 εκ. €/έργο, ενώ το κόστος λειτουργίας τους είναι επίσης αυξημένο (βλ. χρήση καταλυτών, κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, κόστος συντήρησης). Επομένως, ο περιορισμός του οξυγόνου στο επίπεδο του 0,4% επηρεάζει καθοριστικά τη βιωσιμότητα των εν λόγω έργων και καταλήγει να απομειώνει το επενδυτικό σήμα.

Επιπλέον υπογραμμίζει τη σκοπιμότητα προσδιορισμού του στο επίπεδο του 1% για τους ακόλουθους λόγους:

(α) Λαμβάνοντας υπόψη ότι το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ υποστηρίζει τη διείσδυση του βιομεθανίου και θέτει στόχο παραγωγής βιομεθανίου 2,1 TWh το 2030, μεγάλο μέρος της οποίας (1,2 TWh) θα προέλθει από νέες μονάδες (βλ. ενότητες 2.4.2 και 3.3.1), αναμφίβολα η διασφάλιση της δυνατότητας έγχυσης του βιομεθανίου στα δίκτυα φυσικού αερίου, υπό οικονομικά αποδοτικούς όρους, είναι κρίσιμη για την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων και την επίτευξη του εθνικού στόχου.

(β) Υπό αυτό το πρίσμα, ο καθορισμός των προδιαγραφών θα πρέπει να γίνει με γνώμονα τη μεγιστοποίηση της δυνατότητας πρακτικής αξιοποίησης της έγχυσης, εφόσον δεν τίθεται ζήτημα ασφάλειας του ΕΣΦΑ. Στο πλαίσιο αυτό, χρήζει να ληφθεί υπόψη το νέο πρότυπο EN 16726:2025, που επικαλείται ο ΔΕΣΦΑ στην εισήγησή του, το οποίο καθορίζει το μέγιστο ποσοστό του οξυγόνου στο 1%, με εξαίρεση τις ταυτοποιηθείσες ευαίσθητες υποδομές, και ενθαρρύνει τον προσδιορισμό του σε περιπτωσιολογική βάση (“on a case-by-case basis”) ώστε να εντοπίζεται η βέλτιστη επιλογή από τεχνο-οικονομική άποψη (“to identify the techno-economical optimal solution enabling the level of O acceptable for the part of the gas grid affected”).

(γ) Στη βάση αυτή, τα κράτη-μέλη που προωθούν ενεργά την ανάπτυξη αγοράς βιομεθανίου, όπως η Ιταλία, η Δανία, το Βέλγιο και η Σουηδία, έχουν ήδη υιοθετήσει ως βέλτιστη πρακτική τον καθορισμό του ορίου O2 στο επίπεδο 0,5-1%.

(δ) Σε κάθε περίπτωση, ο καθορισμός του επιπέδου διακύμανσης μίας προδιαγραφής οφείλει να γίνεται, αφενός με τρόπο αιτιολογημένο, αφετέρου σε ad-hoc βάση, λαμβανομένης υπόψη της κατά περίπτωση ευαισθησίας των υποδομών. Εν προκειμένω, ωστόσο, διαφαίνεται ότι ο Διαχειριστής αρκείται στον καθορισμό ενός ορίου, βάσει της πλέον συντηρητικής προσέγγισης, χωρίς να έχουν καταστεί σαφείς οι λόγοι που υπαγόρευσαν αυτήν την κατεύθυνση. Ομοίως, δεν εξηγεί ο Διαχειριστής τους λόγους που θεώρησε ως πρόσφορη επιλογή τον προσδιορισμό ενός οριζόντιου μέγιστου ορίου και τη δυνατότητα παρέκκλισης από αυτό μόνο προς τα κάτω (βλ. παρατηρήσεις 1 και 4), αντί της πρόβλεψης κατ’ ελάχιστον της δυνατότητας παρέκκλισης προς τα άνω, εφόσον διαπιστώνεται ότι δεν τίθενται ζητήματα ασφάλειας.

(ε) Ωστόσο, η «τρίπτυχη» αυτή τεκμηρίωση –δηλαδή ως προς τον ορισμό ενός οριζόντιου ορίου, το συγκεκριμένο επίπεδο αυτού και τη δυνατότητα απόκλισης μόνο προς τα κάτω– είναι συμφυής με την υποχρέωση του Διαχειριστή «να παρέχει στους Χρήστες πρόσβαση στο ΕΣΦΑ με τον πλέον οικονομικό, διαφανή και άμεσο τρόπο» (άρθρο 68 παρ. 1 εδ. α του ν. 4001/2011). Στόχος άλλωστε του Διαχειριστή είναι να «να εξυπηρετούνται οι ανάγκες των Χρηστών σε Φυσικό Αέριο, κατά τρόπο ασφαλή, επαρκή, αξιόπιστο και οικονομικά αποδοτικό και να διασφαλίζεται η λειτουργία μίας ενιαίας αγοράς φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η προστασία του περιβάλλοντος» (άρθρο 68 παρ. 1 του ν. 4001/2011). Θα πρέπει λοιπόν να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να προστατεύονται τα έννομα συμφέροντα των Χρηστών, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η ομαλή και ασφαλής λειτουργία του ΕΣΦΑ (βλ. και άρθρο 3 παρ. 3 του ν. 4001/2011).