Τύμβος Καστά: Αποκάλυψη του ταφικού μνημείου – Αρχές του 2028 η απόδοσή του στο κοινό

Οι επιβλητικές Καρυάτιδες στον πρώτο θάλαμο του ταφικού μνημείου στον Τύμβο της Αμφίπολης αιχμαλωτίζουν το βλέμμα, οι πλευρικοί μαρμάρινοι τοίχοι είναι πλήρως αποκατεστημένοι και στο βάθος η μαρμάρινη επίσης, θύρα οδηγεί στα ενδότερα αυτού του συγκλονιστικού αρχαίου οικοδομήματος. Ήδη έχουν αφαιρεθεί όλες οι παλαιότερες μεταλλικές διατάξεις, υποστύλωσης και αντιστήριξης, με αποτέλεσμα να είναι πλήρως θεάσιμο το εσωτερικό του μνημείου. Ενώ στο αμέσως επόμενο διάστημα έχει προγραμματιστεί και η τοποθέτηση της μνημειώδους δίφυλλης μαρμάρινης μακεδονικής θύρας του ταφικού θαλάμου και στη συνέχεια, των φτερών και της κεφαλής της σφίγγας.

Επιπλέον έχουν ολοκληρωθεί η στερέωση και η αποκατάσταση της καμάρας στον ταφικό θάλαμο και η τοποθέτηση μεταλλικού φορέα αντιστήριξης στο όρυγμα της ταφικής θήκης. Οι εργασίες στο ταφικό μνημείο του Τύμβου Καστά βρίσκονται πλέον σε εξαιρετική φάση, αναδεικνύοντας την σπουδαιότητά του, με την λήψη όλων των αυστηρών μέτρων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των πολλών και σύνθετων προβλημάτων που τέθηκαν εξ αρχής με την ανακάλυψή του.

Παράλληλα αποκαλύφθηκε στο σύνολό του πλέον ο περίβολος του Τύμβου με περίμετρο 497 μ. αλλά και η έκταση, την οποία καταλαμβάνει το ίδιο το μνημείο -περισσότερα από 20 στρέμματα- αναδεικνύοντας το πραγματικό του μέγεθος. Και όπως επισήμανε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη κατά την αυτοψία της στον Τύμβο της Αμφίπολης «πρόκειται για ένα μοναδικό και μεγαλειώδες μακεδονικό μνημείο, το οποίο, μέσα από την ολοκλήρωση των εργασιών της αποκατάστασης της γεωμετρίας του, αλλά και της αποκάλυψης του συνόλου του περιβόλου του, αναδεικνύει πλέον, με σαφήνεια την ιστορική σημασία και την αξία του». Σημειώνοντας ότι «Στόχος μας είναι η ασφαλής και ολοκληρωμένη απόδοση του μνημείου, στις αρχές του 2028».

Ο μεγαλύτερος μακεδονικός ταφικός τύμβος

Ο Τύμβος Καστά άλλωστε, όπως θύμισε η υπουργός Πολιτισμού αποτελεί τον μεγαλύτερο ταφικό τύμβο που έχει αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα στη Μακεδονία με διάμετρο που ξεπερνά τα 140 μέτρα -έναντι 110 μέτρων του Τύμβου των Αιγών- στοιχείο που αποτυπώνει με σαφήνεια τη μοναδικότητα και την κλίμακά του. Η ίδια ανέφερε και τα σχετικά με τη χρονολόγηση του Τύμβου, ο οποίος σύμφωνα με την έως τώρα επιστημονική έρευνα και τα διαθέσιμα δεδομένα «χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ. ενώ παράλληλα, τα ίδια στοιχεία καταδεικνύουν την εξαιρετικά, υψηλή ποιότητα και πολυτέλεια της κατασκευής του, και το συνδέουν άμεσα με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου».

Συγκεκριμένα στον Τύμβο έχουν ήδη ολοκληρωθεί η αποκάλυψη του αρχαίου περιβόλου, η αποκατάσταση της αρχικής γεωμετρίας των πρανών του τύμβου και του περιβάλλοντος χώρου του.

Έχει, επίσης, υλοποιηθεί, στο μεγαλύτερο ποσοστό της, και σε μήκος 105 μ., η αποκατάσταση της νότιας πλευράς του περιβόλου, με τη χρήση αρχαίων μαρμάρινων διάσπαρτων μελών και περιορισμένων νέων μελών, από τεχνητό λίθο. Παράλληλα εξελίσσεται η στερέωση του δυτικού τμήματος του περιβόλου με εκτεταμένες ανατάξεις του πώρινου αντιθήματος, καθώς και η κατασκευή του εκτεταμένου υδραυλικού δικτύου απορροής ομβρίων, του Τύμβου. Οι επεμβάσεις αυτές καλύπτουν μία ιδιαίτερα μεγάλη επιφάνεια, καθώς ο Τύμβος καταλαμβάνει έκταση 22 στρεμμάτων ενώ ο περιβάλλων χώρος του καλύπτει επιπλέον άλλα 30 στρέμματα.

Στον περιμετρικό δρόμο, ο οποίος διαμορφώνεται στα ίχνη του αρχαίου περιδρόμου, επισημαίνονται οι μεταγενέστερες φάσεις του μνημείου, όπως το σημείο στάσης του ρωμαϊκού γερανού για την αποξήλωση των μαρμάρων του περιβόλου, καθώς και οι ράμπες καταβίβασης υλικών από την κορυφή του τύμβου. Παράλληλα, διακρίνεται υποτυπώδης αναλημματικός τοίχος, από αργολιθοδομή, στα ανατολικά πρανή, στοιχείο που καταδεικνύει τη διαχρονική αντιμετώπιση τεχνικών προβλημάτων, από την αρχαιότητα έως σήμερα.

«Η εξέλιξη των εργασιών καθορίζεται όμως από το ίδιο το μνημείο», όπως επισημαίνει η κυρία Μενδώνη. «Κάθε μνημείο αντιμετωπίζεται ως “ζωντανός οργανισμός” απαιτώντας απόλυτη τεκμηρίωση, προσεκτική διαχείριση και συνεχή μελέτη».

Το έργο

Την προσοχή και μεθοδικότητα με την οποία αντιμετωπίζουν τις παρεμβάσεις στο μνημείο οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού τονίζει επίσης η υπουργός Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και τον «Δημόκριτο», τους κατ΄ εξοχήν ερευνητικούς και επιστημονικούς δημόσιους φορείς, τους οποίους συνδράμουν εξειδικευμένες επιστημονικές ομάδες, από την Ελλάδα και από το εξωτερικό.

Καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση του έργου έχει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, μέσω των Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των ΕΣΠΑ 2014–2020 και 2021–2027 με τον συνολικό προϋπολογισμό των παρεμβάσεων να αναμένεται να υπερβεί τα 15 εκατ. ευρώ. Παράλληλα όμως, προχωρούν και οι διαδικασίες για τη δημιουργία οργανωμένου μουσειακού χώρου στην ανατολική πλευρά του Τύμβου, μαζί με τις απαραίτητες υποδομές επισκεψιμότητας.

Μνημεία της Αμφίπολης

Αυτοψία στη μοναδική σωζόμενη ξύλινη αρχαία γέφυρα της Αμφίπολης, που χρονολογείται στον 5ο αι. π.Χ. και μαρτυρείται από τον Θουκυδίδη πραγματοποίησε επίσης η κυρία Μενδώνη.

Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες προστασίας και συντήρησής της, όπως και η εγκατάσταση του μεταλλικού στεγάστρου για την προστασία του μνημείου. Το έργο υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και συνολικό προϋπολογισμό 1,12 εκατ. ευρώ.

Η υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε και τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, κάνοντας αυτοψία στα έργα αναστήλωσης και αποκατάστασης του ιστορικού μοναστηριακού συγκροτήματος (12ος αι.), τα οποία, πρόσφατα, ολοκληρώθηκαν από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων. Το έργο ανάκτησης του κτηρίου των κελιών της νότιας πυρίκαυστης πτέρυγας και του κτίσματος Κουντιάδη, προϋπολογισμού 1,8 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας ΕΣΠΑ 2014-2020.

Παράλληλα, δρομολογούνται οι διαδικασίες των έργων ανάκτησης και αποκατάστασης του Δεσποτικού, της αποκατάστασης του παρεκκλησίου του Ευαγγελισμού και της αποπεράτωσης του «νοσοκομείου», με χρηματοδότηση 2,1 εκατ. ευρώ από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας – ΕΣΠΑ 2021-2027.

Διαβάστε επίσης:

Για το Φιλαράκι που έφυγε – Αντικείμενα του Μάθιου Πέρι σε δημοπρασία

Μιχαήλ Ρασσιάς: Πώς είναι να μοιράζεσαι την ίδια κιμωλία με τον Τζον Νας

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο- Νέες ρυθμίσεις για το έργο επέκτασης