Στο «κόκκινο» το αμερικανικό χρέος που ξεπέρασε το ΑΕΠ – Τι σημαίνει για την οικονομία των ΗΠΑ (Ανάλυση Axios)

Έντονη ανησυχία προκαλεί στις Ηνωμένες Πολιτείες η εκρηκτική πορεία του δημόσιου χρέους, το οποίο πλέον έχει υπερβεί το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας, σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με γεωπολιτικές αναταράξεις, υψηλά επιτόκια και συνολικό χρέος που αγγίζει τα 353 τρισ. δολάρια διεθνώς.

Παρότι η υπέρβαση του ΑΕΠ από το αμερικανικό χρέος αποτελεί από μόνη της ένα ισχυρό προειδοποιητικό σήμα, οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το ουσιαστικό πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος του χρέους αλλά κυρίως στους λόγους που οδήγησαν σε αυτή τη διόγκωση. Όπως επισημαίνει ανάλυση του Axios, οι μεγαλύτερες ανησυχίες αφορούν τη δυνατότητα των ΗΠΑ να συνεχίσουν να δανείζονται με βιώσιμο κόστος, αλλά και τις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας τα επόμενα χρόνια.

Οι εκτιμήσεις για τα δημόσια οικονομικά των Ηνωμένων Πολιτειών χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα απαισιόδοξες, παρότι το ζήτημα δεν βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στον βαθμό που θα ανέμενε κανείς από ένα τόσο κρίσιμο οικονομικό θέμα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε πρόσφατα το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου, το ετήσιο ΑΕΠ των ΗΠΑ διαμορφώθηκε στα 31,9 τρισ. δολάρια κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους. Το ποσό αυτό ξεπερνά πλέον το δημόσιο χρέος που βρίσκεται στα χέρια επενδυτών και τρίτων, το οποίο ανέρχεται σε 31,4 τρισ. δολάρια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ είχε ξεπεράσει προσωρινά το 100% μόνο στις αρχές της πανδημίας Covid-19, όταν η αμερικανική οικονομία βυθίστηκε λόγω της κατάρρευσης της οικονομικής δραστηριότητας. Πριν από εκείνη την περίοδο, η τελευταία φορά που είχε σημειωθεί αντίστοιχο επίπεδο ήταν αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ωστόσο, οι συνθήκες της μεταπολεμικής εποχής διαφέρουν ριζικά από τη σημερινή πραγματικότητα. Το 1946 οι ΗΠΑ έβγαιναν από τον πόλεμο με ιδιαίτερα υψηλό χρέος, αλλά ταυτόχρονα διέθεταν έναν νεανικό και ταχέως αυξανόμενο πληθυσμό, ισχυρή δυναμική ανάπτυξης και σαφή πολιτική βούληση για περιορισμό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

Σήμερα, αντίθετα, η αμερικανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια γηράσκουσα κοινωνία, συνεχώς αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις και κοινωνικές παροχές, αλλά και μόνιμα δημοσιονομικά ελλείμματα, χωρίς να διαφαίνεται ένα αξιόπιστο σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια παραμένουν δυσοίωνες. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου εκτιμά ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται, φτάνοντας το 120% έως το 2036, εξέλιξη που ενισχύει τις ανησυχίες για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της αμερικανικής οικονομίας.

Ορισμένοι οικονομολόγοι χρησιμοποιούν ένα απλό παράδειγμα για να εξηγήσουν τη σοβαρότητα της κατάστασης: είναι σαν μια οικογένεια να έχει χρέος 100.000 δολαρίων ενώ το ετήσιο εισόδημά της είναι επίσης 100.000 δολάρια. Η κατάσταση αυτή δεν θεωρείται απαραίτητα επικίνδυνη εάν το χρέος δημιουργήθηκε για μια έκτακτη ανάγκη, με χαμηλό επιτόκιο και με προοπτική αύξησης του εισοδήματος στο μέλλον.

Το πρόβλημα όμως γίνεται σοβαρό όταν το χρέος χρησιμοποιείται για την κάλυψη καθημερινών δαπανών, ενώ παράλληλα το κόστος εξυπηρέτησής του αυξάνεται. Σύμφωνα με τους αναλυτές του Axios, η αμερικανική κυβέρνηση προσομοιάζει πλέον περισσότερο σε αυτό το δεύτερο σενάριο.

Οι ίδιες προβλέψεις δείχνουν ότι τα ομοσπονδιακά έσοδα αναμένεται να κινηθούν τα επόμενα χρόνια μεταξύ 17% και 18% του ΑΕΠ, την ώρα που οι δημόσιες δαπάνες θα ξεπερνούν το 23% του ΑΕΠ. Η διαφορά αυτή, που αντιστοιχεί περίπου στο 6% της οικονομικής παραγωγής, θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς υπερβαίνει τον αναμενόμενο ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας και οδηγεί σε περαιτέρω επιδείνωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.

Την ίδια στιγμή, το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς. Οι εκτιμήσεις του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου αναφέρουν ότι έως το 2031 οι πληρωμές τόκων της ομοσπονδιακής κυβέρνησης θα ξεπεράσουν το 1,5 τρισ. δολάρια ετησίως και θα αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 4% του ΑΕΠ.

Οι προβλέψεις αυτές βασίζονται στην υπόθεση ότι τα επιτόκια θα διατηρηθούν περίπου στα σημερινά επίπεδα, με την απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου να κυμαίνεται κοντά στο 4,4%, ενώ οι αγορές θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν χωρίς μεγάλες αναταράξεις τον ολοένα αυξανόμενο δανεισμό των ΗΠΑ.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ είχε αρχίσει σταδιακά να μειώνεται, καθώς οι στρατιωτικές δαπάνες περιορίστηκαν και η επιστροφή εκατομμυρίων στρατιωτών στην αγορά εργασίας ενίσχυσε σημαντικά την παραγωγική δυναμική της χώρας.

Στη σημερινή συγκυρία, όμως, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν εντελώς διαφορετικές προκλήσεις. Το ποσοστό των πολιτών που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση αυξάνεται διαρκώς, η ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού επιβραδύνεται, ενώ οι περιοριστικές πολιτικές στο μεταναστευτικό επιβαρύνουν περαιτέρω την αγορά εργασίας. Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένη να αυξήσει ακόμη περισσότερο τις αμυντικές δαπάνες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αποτελέσει έναν πιθανό παράγοντα αντιστροφής της τάσης, εφόσον οδηγήσει σε σημαντική άνοδο της παραγωγικότητας και ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας.

Παρόλα αυτά, ακόμη και αυτό το σενάριο συνοδεύεται από αβεβαιότητες. Κι αυτό γιατί τα φορολογικά έσοδα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη φορολόγηση της εργασίας, γεγονός που σημαίνει ότι μια ριζική αλλαγή στην αγορά εργασίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δημοσιονομικές πιέσεις αντί να επιλύσει το πρόβλημα.

 

Διαβάστε επίσης 

Πλώρη για νέο ρεκόρ βάζει η κρουαζιέρα στα Χανιά – Άνοδος 58,8% στις αφίξεις πλοίων στο τετράμηνο

Παράνομοι ξανά οι δασμοί Τραμπ από το δικαστήριο στις ΗΠΑ

Σκάκι στον ΟΗΕ, φωτιά στον Περσικό: Το ρίσκο της σύγκρουσης και το διπλωματικό bras de fer