Σκάκι στον ΟΗΕ, φωτιά στον Περσικό: Το ρίσκο της σύγκρουσης και το διπλωματικό bras de fer

Η επίσημη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο απέχει λιγότερο από μια εβδομάδα και ο πόλεμος στο Ιράν, όπως και η κατάσταση στο Ορμούζ, θα καθορίσουν την ατζέντα.

Στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, η διπλωματία δουλεύει με πυρετώδεις ρυθμούς, την ώρα που στον Περσικό Κόλπο οι πύραυλοι και τα drones αντικαθιστούν τις λέξεις, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός.

Το πεδίο των μαχών: Ανταλλαγή πυρών στα Στενά του Ορμούζ

Παρά την έντονη κινητικότητα στον ΟΗΕ, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέστησαν σαφές σήμερα ότι δεν προτίθενται να εγκαταλείψουν το στρατιωτικό πεδίο όσο οι προκλήσεις συνεχίζονται. Τα αντιτορπιλικά USS Truxton, USS Mason και USS Rafael Peralta δέχτηκαν επίθεση από ιρανικούς πυραύλους, drones και ταχύπλοα σκάφη κατά τη διέλευσή τους από τα Στενά.

Ως αντίποινα, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν σειρά πληγμάτων σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις — θέσεις εκτόξευσης πυραύλων, κέντρα διοίκησης και ελέγχου, καθώς και κομβικά σημεία συλλογής πληροφοριών. Το CENTCOM χαρακτήρισε τα αυτοάμυνα και διευκρίνισε ότι κανένα αμερικανικό σκάφος δεν επλήγη.

Οι αναφορές από την περιοχή είναι ενδεικτικές. Ισχυρές εκρήξεις συγκλόνισαν το στρατηγικής σημασίας λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς και το νησί Κεσμ. Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εικόνες από την ενεργοποίηση των συστημάτων αεράμυνας, ενώ έκαναν λόγο για σφοδρή ανταλλαγή πυρών. Η στρατιωτική διοίκηση της Τεχεράνης κατηγόρησε ευθέως τις ΗΠΑ για «κατάφωρη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός», ισχυριζόμενη ότι τα αμερικανικά πλήγματα έπληξαν όχι μόνο στρατιωτικούς στόχους αλλά και εμπορικά πλοία.

Μια νέα, επικίνδυνη διάσταση προστίθεται με τις κατηγορίες του πρακτορείου Tasnim, που πρόσκειται στους Φρουρούς της Επανάστασης, περί εμπλοκής των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στην επίθεση κατά του νησιού Κεσμ — κατηγορίες που δεν έχουν επίσημα επιβεβαιωθεί. Η Τεχεράνη εξέδωσε σοβαρές προειδοποιήσεις προς το Αμπού Ντάμπι, απειλώντας με «ολέθριες συνέπειες» για οποιαδήποτε χώρα της περιοχής διευκολύνει τις αμερικανικές επιχειρήσεις.

Στα Ηνωμένα Έθνη: Νέο ψήφισμα με κυρώσεις, ανταγωνιστικό κείμενο από Μόσχα και Πεκίνο

Ενώ ο καπνός από τις εκρήξεις καλύπτει τον Κόλπο, στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ η ατμόσφαιρα φαίνεται να αλλάζει — αν και όχι προς την κατεύθυνση της εύκολης συναίνεσης. Μετά το βέτο Ρωσίας-Κίνας τον Απρίλιο σε ψήφισμα του Μπαχρέιν, οι ΗΠΑ μαζί με Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία και Κουβέιτ κατέθεσαν νέο σχέδιο απόφασης — σκληρότερο από το προηγούμενο.

Το κείμενο, που λειτουργεί υπό το Κεφάλαιο VII του Καταστατικού Χάρτη, απαιτεί από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις σε πλοία, να αποκαλύψει τη θέση των ναρκών που έχει τοποθετήσει στα Στενά και να επιτρέψει τη διέλευση ανθρωπιστικής βοήθειας. Απειλεί με κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Ψηφοφορία αναμένεται νωρίς την επόμενη εβδομάδα.

Παράλληλα, η Ρωσία και η Κίνα επεξεργάζονται εναλλακτικό σχέδιο που περιγράφουν ως «συνοπτικό, ισορροπημένο και δίκαιο» — χωρίς ωστόσο να έχουν δημοσιοποιήσει το περιεχόμενό του. Η στρατηγική αυτή επιλογή ερμηνεύεται ως προσπάθεια να μετατοπιστεί η συζήτηση από την απόδοση ευθυνών στο πρακτικό πεδίο του τι μπορεί να γίνει — και ταυτόχρονα να αποφύγουν την πολιτική έκθεση ενός νέου βέτο λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής Πεκίνου.

Η επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο

Αυτή η διπλωματική κινητικότητα δεν είναι άσχετη με την επερχόμενη συνάντηση κορυφής μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ στις 14-15 Μαΐου. Η Κίνα, ως προεδρεύουσα του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Μάιο του 2026, επιθυμεί να παρουσιάσει μια εικόνα σταθερότητας και ηγετικής παρέμβασης, πριν ο Αμερικανός Πρόεδρος πατήσει το πόδι του στο Πεκίνο.

Για τον Σι Τζινπίνγκ, η κρίση στον Κόλπο είναι ένα «αγκάθι» που απειλεί την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας, αλλά και μια ευκαιρία. Προωθώντας μια μέση οδό στον ΟΗΕ, το Πεκίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο «λογικός διαμεσολαβητής» που μπορεί να χαλιναγωγήσει την Τεχεράνη, ζητώντας ως αντάλλαγμα από τον Τραμπ υποχωρήσεις στο πεδίο των δασμών και της τεχνολογίας.

Από την άλλη πλευρά, ο Λευκός Οίκος, παρά την έντονη ρητορική και τα σημερινά πλήγματα, δεν δείχνει να κλείνει την πόρτα της διπλωματίας. Η Ουάσινγκτον γνωρίζει ότι μια ολοκληρωτική σύγκρουση με το Ιράν θα τίναζε στον αέρα τις παγκόσμιες αγορές τροφίμων και ενέργειας — κάτι που ο Τραμπ θέλει να αποφύγει ενόψει των εσωτερικών αντιδράσεων αλλά και των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Η στρατιωτική δράση φαίνεται να λειτουργεί περισσότερο ως «διαπραγματευτικό χαρτί» ισχύος παρά ως προάγγελος πολέμου.

Η επόμενη εβδομάδα θα είναι καθοριστική. Αν το Συμβούλιο Ασφαλείας καταφέρει να γεφυρώσει το νέο αμερικανο-αραβικό ψήφισμα με το «εναλλακτικό» κείμενο Ρωσίας και Κίνας, ίσως υπάρξει ένα παράθυρο για την εκτόνωση της κρίσης. Ωστόσο, οι επιθέσεις στο Μπαντάρ Αμπάς και το νησί Κεσμ υπενθυμίζουν ότι στο πεδίο, το περιθώριο λάθους είναι μηδενικό.

Το ερώτημα που πλανάται στους διαδρόμους του ΟΗΕ είναι απλό: Θα επικρατήσει η λογική του συμβιβασμού «πακέτο» στο Πεκίνο ή οι περιφερειακές εντάσεις θα παρασύρουν τις μεγάλες δυνάμεις σε μια σύγκρουση από την οποία κανείς δεν θα βγει κερδισμένος; Η απάντηση κρύβεται στις λεπτομέρειες των κειμένων που βρίσκονται πλέον στο τραπέζι και στην ικανότητα των ηγετών να μετατρέψουν την κρίση σε ευκαιρία για μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στην περιοχή.