Η αβεβαιότητα από την σύρραξη στην Μέση Ανατολή έχει ενταθεί και αποτυπώνεται στην άνοδο των τιμών ενέργειας και στις πληθωριστικές πιέσεις, που δημιουργούν νέο σκηνικό για την οικονομική ευρωστία νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Και όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας:  Οι κίνδυνοι για την παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία έχουν ενταθεί. Η επίπτωση στα μακροοικονομικά μεγέθη και στη χρηματοοικονομική κατάσταση επιχειρήσεων και νοικοκυριών θα καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της σύρραξης.

1

Στην Έκθεση αναφέρεται πως ο κίνδυνος εισοδήματος για τα νοικοκυριά παραμένει περιορισμένος, ενώ οι προοπτικές για την εξέλιξή του συνδέονται με την ένταση και τη διάρκεια των γεωπολιτικών εξελίξεων και τις επιπτώσεις τους στα μακροοικονομικά μεγέθη. Όπως σημειώνει η ΤτΕ συνολικά για το 2025, το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 5,3% κατά μέσο όρο, ενώ  το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα κατέγραψε αύξηση κατά 1,8%, εξαιτίας του πληθωρισμού

Ωστόσο πέρυσι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των νοικοκυριών –παρότι το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων μειώθηκε λόγω της πτώσης των επιτοκίων- αυξήθηκαν κατά 10,2% ή 240 εκατ. ευρώ. Η αύξηση προέρχεται κυρίως από τα στεγαστικά καθώς  τα 177 εκατ. ευρώ αφορούν αθετήσεις πληρωμής στεγαστικών δανείων και τα 63 εκατ ευρώ καταναλωτικά δάνεια.

Πέρυσι οι εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων  ανήλθαν σε 2 δισεκ. ευρώ, έναντι 1,3 δισεκ. το 2024, ενώ και φέτος εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί η δυναμική των δανείων, με ήπιους ρυθμούς ανόδου, υποστηριζόμενη από προγράμματα όπως το «Σπίτι μου».

Να σημειωθεί ότι ο  ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης των νοικοκυριών διαμορφώθηκε σε 2,3%. Η αύξηση αυτή οφείλεται στη στεγαστική και καταναλωτική πίστη (Μάρτιος 2026: 1,1% και 7,7% αντίστοιχα), καθώς ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των δανείων προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις παρέμεινε αρνητικός (1,5%).

Επίσης η Έκθεση αναφέρει ότι οι συνολικές δαπάνες για τόκους ως ποσοστό του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών παρουσίασαν μείωση το 2025, ως αποτέλεσμα της μείωσης των επιτοκίων των υφιστάμενων δανείων, με αποτέλεσμα ο  κίνδυνος επιτοκίου για τα νοικοκυριά να παρουσιάσει οριακή μείωση.

Η ΤτΕ εξετάζει και ότι αφορά τον κίνδυνο τιμών κατοικιών για τα νοικοκυριά, σημειώνοντας πως και πέρυσι συνεχίστηκε η ανοδική πορεία καθώς οι τιμές των διαμερισμάτων (σε ονομαστικούς όρους) αυξήθηκαν το 2025 κατά 7,8% σε ετήσια βάση και πλέον έχουν υπερβεί το προηγούμενο ιστορικό υψηλό του 2008.

Οι τιμές των νέων διαμερισμάτων (ηλικίας έως 5 ετών) το 2025 αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 7,4% (με τον δείκτη τιμών στο 113,8), ενώ οι τιμές των παλαιών διαμερισμάτων παρουσίασαν άνοδο κατά 8,1% σε ετήσια βάση και ο σχετικός δείκτης τιμών διαμορφώθηκε το 2025 σε 105,4.

Αντίστοιχη είναι και η εξέλιξη του επιπέδου των ενοικίων, με τον σχετικό δείκτη τιμών να διαμορφώνεται σε 116,1 με βάση τα στοιχεία του δ΄ τριμήνου του 2025, έναντι 106,8 το δ΄ τρίμηνο του 2024. Όμως ο δείκτης τιμών ενοικίων, σε αντίθεση με τον δείκτη τιμών κατοικιών, παραμένει χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του (124,3 το γ΄ τρίμηνο του 2011).

Η μεγάλη ζήτηση για κατοικίες και η μικρή προσφορά πυροδοτεί το ράλι στις τιμές.

Όπως αναφέρει η ΤτΕ η ζήτηση παραμένει μεγάλη τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό. Η ισχυρή ζήτηση από το εξωτερικό αποτυπώνεται στην εξέλιξη των ξένων άμεσων επενδύσεων σε ακίνητα, οι οποίες κατά την περίοδο ανόδου των τιμών (2018–2025) διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 1,6 δισεκ. ευρώ ετησίως, έναντι περίπου 170 εκατ. ευρώ ετησίως κατά την περίοδο υποχώρησης των τιμών (2008–2017).

Την ίδια ώρα η προσφορά είναι περιορισμένη, ενώ  αυξημένος είναι ο αριθμός κενών ακινήτων. Αυτό  αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην καθυστέρηση της διευθέτησης του ιδιωτικού χρέους και στη δέσμευση ακινήτων ως εξασφαλίσεων μη εξυπηρετούμενων δανείων τα οποία τελούν υπό διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.

Ενώ σημαντικός είναι και ο αριθμός των ακινήτων που διατίθενται στην αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης (αριθμός καταλυμάτων με οριστική εγγραφή στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Μίσθωσης για το 2024: 207.572), αν και τα πρόσφατα κυβερνητικά μέτρα για την ανάσχεση της επέκτασης της συγκεκριμένης αγοράς αναμένεται να συμβάλλουν θετικά στο στεγαστικό ζήτημα.

Παράλληλα η  ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα επιβραδύνθηκε το 2025 σε σύγκριση με το 2024 (μείωση κατά 2,4% του αριθμού των οικοδομικών αδειών που εκδόθηκαν, κατά 9,4% σε όρους επιφάνειας και κατά 2,4% σε όρους όγκου).

Μάλιστα η ΤτΕ  ζητά «στενή παρακολούθηση των πιστοδοτικών κριτηρίων, ιδιαίτερα καθώς ανακάμπτουν οι χορηγήσεις στεγαστικών δανείων» προειδοποιώντας ότι η άνοδος στις τιμές  των οικιστικών ακινήτων υποδηλώνει  την απαρχή συσσώρευσης κυκλικών συστημικών κινδύνων, επισημαίνοντας ωστόσο, ότι προς το παρόν δεν προκαλούν ακόμη ανησυχία για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, επιβάλλεται όμως προσοχή και στενή παρακολούθηση.

Διαβάστε επίσης:

ΤτΕ: Στα 4,7 δισ. ευρώ τα καθαρά κέρδη για τις τράπεζες το 2025 – Θετικές προοπτικές, αλλά και ανάγκη για εγρήγορση

Optima bank: Αύξηση μερίσματος κατά 21% και επιβεβαίωση της ισχυρής αναπτυξιακής πορείας

UniCredit: Άνοιξε και επίσημα τη δημόσια πρόταση €35 δισ. για την εξαγορά της Commerzbank