Καθώς οι αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν αεροσκάφη και οι αρχές καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρώπης να αποτρέψει ελλείψεις λόγω του πολέμου στο Ιράν συναντά ένα απρόσμενο εμπόδιο: κανείς δεν γνωρίζει με ακρίβεια πόσα καύσιμα διαθέτει η ήπειρος.

Η αναστάτωση αυτή, που αναφέρει το Poltico, έρχεται τη στιγμή που ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων στην Ευρώπη και απειλεί να διακόψει τις ροές μέσω των Στενά του Ορμούζ, ενός κρίσιμου διαύλου για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατ. ευρώ ημερησίως σε αυξημένα ενεργειακά έξοδα, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δώσει εντολή στους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν, που θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

1

«Στην Ευρώπη έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις έως τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο Tobias Meyer, διευθύνων σύμβουλος της DHL Group. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη σαφήνεια για το πόσο έχουν χρησιμοποιηθεί.»

Οι ευρωπαϊκές αρχές δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Τα στοιχεία για τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανή και ενημερωμένα, ενώ πραγματοποιούνται τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών και εταιρειών, που περιστασιακά κοινοποιούν στοιχεία για τα δικά τους αποθέματα.

Ωστόσο, πέρα από αυτά, οι αξιωματούχοι έχουν ελάχιστα δεδομένα για το πότε μπορεί να εξαντληθούν τα αποθέματα — ένα κενό που ενέχει τον κίνδυνο να μην εντοπιστούν εγκαίρως ελλείψεις ή να ληφθούν έκτακτα μέτρα με βάση ελλιπείς πληροφορίες.

Η Ελληνική πρόταση

Σε σύνοδο υψηλού επιπέδου τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επισήμαναν αυτά τα κενά γνώσης και ζήτησαν καλύτερο συντονισμό και παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, ιδιαίτερα για τα διυλισμένα προϊόντα. Ο Έλληνας εκπρόσωπος πρότεινε ακόμη και τη δημιουργία καναλιού επικοινωνίας μέσω WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών-μελών και της Επιτροπής.

«Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς και των δεδομένων για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου ενέργειας. «Υπάρχει σαφώς έλλειψη παρακολούθησης της αγοράς.»

Όσον αφορά τα διυλισμένα καύσιμα, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, η εικόνα είναι ακόμη πιο ασαφής. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στη Eurostat και σε συντονιστικές συναντήσεις, όμως τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε ιδιωτικά αποθέματα που δεν δημοσιοποιούνται.

Ακόμη και τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας είναι περιορισμένα για τον ίδιο λόγο. «Σε έναν ιδανικό κόσμο θα είχαμε τέλεια πληροφόρηση… αλλά εξαρτόμαστε από τα δεδομένα που μας δίνονται», δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής.

«Δεν μπορούμε πραγματικά να γνωρίζουμε»

Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί ενέργειας ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει την ικανότητα εκτίμησης των αποθεμάτων σε αποθήκες, λιμάνια, δεξαμενόπλοια και αγωγούς.

Η Επιτροπή αναγνώρισε το πρόβλημα και ανακοίνωσε σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων», που θα παρακολουθεί παραγωγή, εισαγωγές, εξαγωγές και αποθέματα — παρόμοιο με την αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας.

Το φυσικό αέριο είναι ευκολότερο να παρακολουθηθεί, καθώς οι κανόνες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 απαιτούν αποθήκευση στο 90% της χωρητικότητας πριν τον χειμώνα. Παρ’ όλα αυτά, η ορατότητα σε ροές και διασυνοριακές κινήσεις παραμένει περιορισμένη.

Η Eurostat καταγράφει επίσης τα πετρελαϊκά προϊόντα, αλλά τα στοιχεία δεν ενημερώνονται συχνά. Τα πιο πρόσφατα πλήρη δεδομένα είναι από τον Ιανουάριο.

Τότε, οι περισσότερες χώρες της ΕΕ πληρούσαν την υποχρέωση για αποθέματα 90 ημερών. Όμως τι έχει συμβεί από τότε; «Είναι πολύ δύσκολο να έχουμε μια επικαιροποιημένη εικόνα», δήλωσε αξιωματούχος. «Ξέρουμε τι θα έπρεπε να έχουν, αλλά όχι τι έχουν κάθε στιγμή.»

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για προϊόντα όπως ντίζελ, βενζίνη και καύσιμα αεροσκαφών, καθώς οι ιδιωτικές εταιρείες δεν μοιράζονται εύκολα δεδομένα.

Τι ισχύει σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και λοιπά προϊόντα

Πάντως, όπως αναφέρει το Politico, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικά.

Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη ήταν ήδη χαμηλά πριν από τον πόλεμο, κάτω από το 30% της χωρητικότητας, λόγω του χειμώνα. Η αναπλήρωσή τους εξαρτάται από την αγορά, αλλά ο πόλεμος στο Ιράν ενδέχεται να ανατρέψει τα κίνητρα των εμπόρων.

Η ανακατεύθυνση των ενεργειακών ροών λόγω του πιθανού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ εντείνει την αβεβαιότητα. Οι παραδόσεις παραμένουν εντός ιστορικών μέσων όρων, αλλά χαμηλότερες από το δυναμικό τους.

Τα αποθέματα αργού πετρελαίου μπορούν να παρακολουθηθούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο μέσω δορυφορικών δεδομένων, όμως αυτό δεν ισχύει για όλα τα καύσιμα — ιδιαίτερα για τα καύσιμα αεροσκαφών.

Άλλα προϊόντα, όπως η νάφθα, είναι πιο εύκολο να παρακολουθηθούν και, σύμφωνα με αναλυτές, η ευρωπαϊκή πετροχημική βιομηχανία ενδέχεται προσωρινά να επωφελείται από τις διαταραχές.

Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει αβέβαιη.

«Πρέπει να παίρνεις αυτά τα δεδομένα με επιφύλαξη», σημείωσε αναλυτής. «Δεν θα ρίσκαρα τις οικονομίες μου βασιζόμενος σε αυτά. Αλλά ως γενική κατεύθυνση, είναι σωστά.»

 

Διαβάστε επίσης 

Το πετρέλαιο ξαναγύρισε στα 115 δολάρια αφού «δοκίμασε» τα 126 δολάρια

CNN: Έως την Παρασκευή η νέα πρόταση της Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου

Καύσιμα: Ξανά πάνω από 2 ευρώ η αμόλυβδη στην Ελλάδα μετά την εκτόξευση του πετρελαίου