Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Προκλητική απάντηση Άγκυρας σε Ελλάδα και ΕΕ – «Δεν ακυρώνεται από τρίτους»

Στις θέσεις της για το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιμένει η Άγκυρα, απαντώντας στις αντιδράσεις της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι η συμφωνία του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και δεν μπορεί να ακυρωθεί από «μονομερείς αξιολογήσεις τρίτων». Η νέα τοποθέτηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας έρχεται μετά την έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026.

Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, υποναύαρχος Ακτούρκ, απέρριψε τις ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί από την ελληνική και την ευρωπαϊκή πλευρά, υποστηρίζοντας ότι η οριοθέτηση περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα των παράκτιων κρατών.

Παράλληλα, η Άγκυρα χαιρέτισε την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου, παρουσιάζοντάς την ως επιβεβαίωση της εγκυρότητας της συμφωνίας και ως βήμα ενίσχυσης της στρατηγικής συνεργασίας Τουρκίας και Λιβύης.

Συγκεκριμένα, απαντώντας σε ερώτηση για τις τοποθετήσεις εκπροσώπων της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο υποναύαρχος Ακτούρκ υπερασπίστηκε τη συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης το 2019.

«Το Μνημόνιο Κατανόησης για την Οριοθέτηση των Περιοχών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας που υπογράφηκε μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης το 2019 υπογράφηκε με βάση το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της ισότητας, λαμβάνοντας υπόψη τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα των δύο χωρών», ανέφερε.

Συνεχίζοντας, υποστήριξε ότι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών εμπίπτει στα κυριαρχικά δικαιώματα των ενδιαφερόμενων παράκτιων κρατών.

«Η νομική ισχύς του μνημονίου συνεννόησης δεν μπορεί να εξαλειφθεί με μονομερείς αξιολογήσεις τρίτων», δήλωσε χαρακτηριστικά, απαντώντας στις ελληνικές και ευρωπαϊκές αντιρρήσεις.

Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας πρόσθεσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να υπερασπίζεται όσα θεωρεί νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Θα συνεχίσουμε να προστατεύουμε τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά μας στην Ανατολική Μεσόγειο στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και να συμβάλλουμε στην ενίσχυση της περιφερειακής ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας», σημείωσε.

Η Άγκυρα χαιρετίζει την έγκριση από τη λιβυκή Βουλή

Είχε προηγηθεί τοποθέτηση του ίδιου εκπροσώπου για την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει, στις 20 Οκτωβρίου 2026, το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η τουρκική πλευρά αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην εξέλιξη αυτή, θεωρώντας ότι ενισχύει τη θέση της σχετικά με τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.

«Χαιρετίζουμε την έγκριση του Μνημονίου Κατανόησης για την Οριοθέτηση των Περιοχών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας, το οποίο υπογράφηκε μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης το 2019 και είναι σε ισχύ, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026», δήλωσε ο Ακτούρκ.

Κατά την τουρκική ερμηνεία, η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου επιβεβαιώνει την εγκυρότητα του μνημονίου και ενισχύει τη στρατηγική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.

Ο εκπρόσωπος επανέλαβε, παράλληλα, τη θέση ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της περιφερειακής ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας.

«Βρείτε τα», από το Στέιτ Ντιπάρντμεντ

Η εξέλιξη έρχεται μετά την απάντηση του αμερικανικού υπουργείο εξωτερικών σε σχετικό ερώτημα, στην οποία εστίασε στα οφέλη της διευθέτησης των θαλάσσιων ζητημάτων για τις επενδύσεις και τις έρευνες στην περιοχή, ενώ ενθάρρυνε την Ελλάδα και την Τουρκία να αντιμετωπίσουν τις διαφωνίες τους σε διμερές επίπεδο.

«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων», αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Η επίλυση των θαλάσσιων ζητημάτων εξυπηρετεί τα συμφέροντα κάθε πλευράς και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και έρευνες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου», προσθέτει.

Αναφερόμενο στην Αθήνα και την ‘Αγκυρα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημειώνει ότι «η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να συζητήσουν σε διμερές επίπεδο για την αντιμετώπιση των όποιων διαφωνιών τους».

Νωρίτερα, η Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σουίτσα, υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στην ανάρτησή της, η Ευρωπαία Επίτροπος εξέφρασε τη βαθιά της λύπη για την εξέλιξη, στέλνοντας παράλληλα μήνυμα αλληλεγγύης προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Όπως τόνισε, η λεγόμενη «Συμφωνία Αμοιβαίας Κατανόησης Λιβύης – Τουρκίας για τα θαλάσσια σύνορα» είναι άκυρη και ανυπόστατη, και δεν δύναται να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη».

Τέλος, η Ελλάδα με παρέμβαση της Μόνιμης Αντιπροσώπου της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβεως Αγλαΐας Μπαλτά, κατόπιν εντολής του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, έθεσε το θέμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, επισημαίνοντας τους κινδύνους που ενέχει για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο η απόφαση του κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης.

Πρόκειται για την πρώτη συζήτηση του θέματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Μέχρι σήμερα, οι θέσεις των εμπλεκόμενων πλευρών είχαν γνωστοποιηθεί στον ΟΗΕ μέσω επίσημων επιστολών και χαρτών. Αντιδράσεις και σχετική αλληλογραφία είχαν υπάρξει επίσης από χώρες της περιοχής, όπως η Κύπρος, η Αίγυπτος και η Ιταλία.

Σημειώνεται ότι η Γαλλία, Μόνιμο Μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχει χαρακτηρίσει άκυρο το εν λόγω μνημόνιο από το 2020.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελληνίδα Μόνιμη Αντιπρόσωπος τόνισε ότι η γεωγραφία δεν αλλάζει και ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να επαναδιατυπώνεται μέσω μονομερων αποφάσεων.

Η ελληνική πλευρά υπογράμμισε ότι έχει προσεγγίσει τις λιβυκές αρχές με καλή πίστη και έχει εμπλακεί σε συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Παράλληλα, η κ. Μπαλτά επανέλαβε τη θέση που έχει διατυπώσει η Ελλάδα διαχρονικά αλλά και κατά τη διετή συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας υπέρ του τερματισμού των ξένων παρεμβάσεων στη Λιβύη, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν πρέπει να αποτελεί πεδίο αντιπαράθεσης γεωπολιτικών ανταγωνισμών.

Η Ελλάδα επαναβεβαίωσε τη στήριξή της στην ενοποίηση των λιβυκών θεσμών και στην προώθηση της πολιτικής διαδικασίας. Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος υπογράμμισε, ωστόσο, ότι οι στόχοι αυτοί δεν μπορούν να επιδιώκονται εις βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων χωρών, ούτε η σταθερότητα της Λιβύης να επιτυγχάνεται προκαλώντας αστάθεια εκτός των συνόρων της.