Εριέττα Βορδώνη: Επίκουρος και «Ηδέως ζην» στο Μέγαρο Μουσικής

Ένας κόσμος ονειρικός, σχεδόν αιωρούμενος, όπου η ύλη μοιάζει να διαλύεται για να συνομιλήσει με το άυλο, μια ζωγραφική που δεν επιδιώκει την ένταση αλλά τη συμφιλίωση σ’ ένα τόπο επικούρειο, που παραπέμπει ακριβώς στον κήπο του φιλοσόφου Επίκουρου, όπως είναι και το θέμα της έκθεσης της Εριέττας Βορδώνη που εγκαινιάζεται σήμερα το Μέγαρο Μουσικής. Στη ζωγραφική, έτσι, της καλλιτέχνιδας ο «Κήπος του Επίκουρου», τόπος γαλήνης και πνευματικής αυτάρκειας, μεταφράζεται σε μια εικαστική εμπειρία ισορροπίας. Εκεί όπου η ηδονή της απλότητας, η απομάκρυνση από το φόβο και η καλλιέργεια της φιλίας βρίσκουν αντίστοιχα στη σιωπηλή αρμονία των μορφών και στη διάχυτη αίσθηση ηρεμίας που αποπνέουν τα έργα.

Σαράντα συγκεκριμένα είναι τα έργα της έκθεσης διαπνεόμενα από φως και διαφάνεια, στοιχεία που μετατρέπονται σε εργαλεία εσωτερικής αναζήτησης και πνευματικής ισορροπίας. Ενώ παράλληλα αποκρυσταλλώνουν μια ζωγραφική στάση ζωής, στην οποία το έργο της Εριέττας Βορδώνη διακρίνεται από θετικό πνεύμα, ζεν ισορροπία και μια βαθιά πίστη στη δυνατότητα της τέχνης να λειτουργεί θεραπευτικά. Είναι μια πρόταση, με άλλα λόγια ενός χώρου περισυλλογής, όπου η αισθητική εμπειρία γίνεται φορέας ευδαιμονίας σε μια σύγχρονη εκδοχή της επικούρειας φιλοσοφίας.

Ο Κήπος του Επίκουρου

«Ο Κήπος του Επίκουρου στοχεύει στην απουσία του πόνου και του φόβου, με τη βίωση μιας ζωής αυτάρκους και περιβαλλόμενης από φίλους, ήταν ανοικτός στη διδασκαλία της φιλοσοφίας προς όλους, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, κοινωνικής ή οικονομικής θέσης», όπως υπενθυμίζει ο ιστορικός της τέχνης Θοδωρής Κουτσογιάννης, έφορος της Συλλογής Έργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων, που έχει την επιμέλεια της έκθεσης. «Τα ίδια επιθυμητά στοιχεία προτάσσει και η Εριέττα Βορδώνη δημιουργώντας εικαστικά τον δικό της Κήπο», προσθέτει. «Και μας προσκαλεί να απολαύσουμε ένα σύνολο από εικόνες παλίμψηστες με πολλαπλά επίπεδα, στρώσεις διαφανούς ζωγραφικής ύλης, συντεθειμένες με λάδι και ετερόκλητα υλικά (μέταλλο, σμάλτο, ύφασμα) επάνω σε επιφάνειες από plexiglass ενώ το τελικό ζωγραφικό αποτέλεσμα υπόκειται επίσης στην επίδραση του φωτός, που αλλάζει δραστικά την τελική εντύπωση».

Τα έργα, δουλεμένα με λάδι και μικτή τεχνική, αναπτύσσονται μέσα σε πλέγματα και διαφανείς επιστρώσεις, δημιουργώντας πολυεπίπεδες εικόνες που μοιάζουν να αναπνέουν.

Η επιλογή του plexiglass λειτουργεί ως δομικό και ταυτόχρονα συμβολικό στοιχείο: Ένα πεδίο όπου η ζωγραφική εγκλωβίζει αλλά και απελευθερώνει το χώρο, συμπυκνώνοντας «συμπιεσμένο αέρα» και μετατρέποντάς τον σε εικαστική ενέργεια.

Ταυτόχρονα οι ψυχρές εντάσεις μετασχηματίζονται σε απροσδόκητες εκρήξεις φωτός, εμψυχώνοντας την επιφάνεια των έργων και χαρίζοντάς τους μια αίσθηση παλλόμενης ζωής. Ενώ οι διαφάνειες λειτουργούν σαν περάσματα με το βλέμμα να εισχωρεί, να περιπλανάται, να χάνεται και να επιστρέφει, ανακαλύπτοντας διαρκώς νέες οπτικές. Έτσι, ο θεατής καλείται να συνθέσει τη δική του αφήγηση και να αφεθεί σε μια εμπειρία εσωτερικής εναρμόνισης — με το έργο, με τη σιωπή του και, τελικά, με τον ίδιο του τον εαυτό.

Διαφάνεια, χρώμα και φως

«Η ιδιότυπη και πρωτότυπη ζωγραφική της Bορδώνη πραγματευόμενη ένα υψηλό κλασικό θέμα με μοντέρνα εικαστική αντίληψη, πλάθει και μας προσφέρει ένα καλλιτεχνικό σύνολο που χαρακτηρίζεται από διαφάνεια, φωτεινότητα και ελκυστική χρωματικότητα, φέρνοντας σε γόνιμο διάλογο αντίθετα στοιχεία, ως απάντηση στον αντιφατικό κόσμο μας» σημειώνει ο κ. Κουτσογιάννης. Ένα κόσμο, που κατά τον ίδιο παρουσιάζει ομοιότητες με την Ελληνιστική εποχή, όταν έζησε ο Επίκουρος, που ήταν «πολυπολιτισμική, ανήσυχη, τυχαία, ατομοκεντρική». Θέτοντας όμως εκείνος στο επίκεντρο της κοσμοθεωρίας του την έννοια του «ηδέως ζην», όχι όμως με την τρέχουσα ερμηνεία της απόλαυσης αλλά με την επιδίωξη της ψυχικής ηρεμίας, με φρόνηση, καλοσύνη και δικαιοσύνη.

Η εικαστική πρόταση της Βορδώνη συνιστά έτσι, την δική της κοσμοθεώρηση, μέσα από εικόνες μαγευτικές, δημιουργώντας ένα εικονικό περιβάλλον έμπλεο αισιοδοξίας και ανθρώπινης κατάφασης, με το άτομο εναρμονισμένο με τον φυσικό κόσμο.

«Ο ‘‘Κήπος του Επίκουρου’’ στην εικαστική εκδοχή της Εριέττας Βορδώνη, μας παρασύρει σε έναν ονειρικό κόσμο με απολύτως ανθρώπινο μέτρο και συγχρόνως σε ισότιμο διάλογο με τη Φύση», καταλήγει ο επιμελητής. «Περιηγούμενοι τον επικούρειο καλλιτεχνικό κήπο της αφηνόμαστε στην απόλαυση του χρώματος, στην αισιοδοξία του φωτός και στην ευδαιμονία της ανθρώπινης δημιουργίας. Η Βορδώνη μας προσφέρει τελικά έναν ηδονικό ποιητικό κόσμο – και ο Επίκουρος οπωσδήποτε θα ένιωθε σε αυτόν πλήρης».

Info
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: Β. Σοφίας και Κόκκαλη, τηλ. 210 7282000
Έκθεση: Εριέττα Βορδώνη «Ο Κήπος του Επίκουρου»
Διάρκεια: 30 Μαρτίου – 17 Ιουνίου

Διαβάστε επίσης:

Μ. Χατζημανώλη: Καμπάνια με θέμα «γνωρίζω τον κόσμο της ναυτιλίας»

Οι Ουκρανοί χτύπησαν και πάλι το ρωσικό λιμάνι Ουστ Λούγκα

Άλλο ένα νεότευκτο πλοίο για τον Πάνο Λασκαρίδη