Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε τη βοήθεια συμμάχων για να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ, από όπου συνήθως διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών. Ωστόσο, μέχρι στιγμής ακούει ηχηρά όχι από την Ευρώπη ενώ συγχρόνως προετοιμάζεται για την επιχείρηση Ασπίδες, σε μία προσπάθεια να δείξει την δύναμή της στην παγκόσμια κρίση που έχει φέρει ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή.

Με ξεκάθαρο τρόπο, ο Ντόναλντ Τραμπ «απείλησε» το NATO σε περίπτωση που κράτη – μέλη της Συμμαχίας δεν ανταποκριθούν στο κάλεσμά του, να αναπτυχθεί ναυτική δύναμη για να προστατεύσει τα εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ από ιρανικές επιθέσεις.

1

«Πολύ κακό αναμένεται το μέλλον της Συμμαχίας αν δεν βοηθήσουν να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ» είπε ο Ντόναλντ Τραμπ, με την Ιταλία, την Γερμανία, την Βρετανία και την Ελάδα να «ρίχνουν άκυρο» στον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ τον ίδιο δρόμο ακολούθησαν χώρες εκτός NATO, όπως η Ιαπωνία και η Αυστραλία.

Αρχικά, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι δήλωσε σήμερα (16.03.2026) ότι η διπλωματία είναι ο ορθός τρόπος για να επιλυθεί η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και ότι δεν υπάρχουν ναυτικές αποστολές με συμμετοχή της Ιταλίας που θα μπορούσαν να επεκταθούν στην περιοχή.

«Σε ό,τι αφορά το Ορμούζ, πιστεύω πως χρειάζεται να επικρατήσει η διπλωματία», δήλωσε ο Ταγιάνι στους δημοσιογράφους στο περιθώριο της συνεδρίασης του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στις Βρυξέλλες.

Η Ιταλία συμμετέχει σε αμυντικές ναυτικές αποστολές στην Ερυθρά Θάλασσα, «όμως δεν βλέπω οποιεσδήποτε αποστολές που να μπορούν να επεκταθούν στο Ορμούζ», πρόσθεσε.

Από την άλλη πλευρά, η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση απέρριψε πριν από λίγο εκ νέου το αίτημα του Τραμπ για στρατιωτική υποστήριξη της διασφάλισης των Στενών του Χορμούζ από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ.

«Αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ. Δεν είναι πόλεμος του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφαν Κορνέλιους, απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις δημοσιογράφων και τόνισε ότι «το ΝΑΤΟ είναι μια συμμαχία με στόχο την υπεράσπιση των εδαφών της, ενώ δεν υπάρχει και εντολή για την ανάπτυξή του».

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση «έχει καταστήσει σαφή τη θέση της», πρόσθεσε ο κ. Κορνέλιους και, κληθείς να σχολιάσει την προειδοποίηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί «δραματικών συνεπειών» σε περίπτωση που τα κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ δεν ανταποκριθούν, περιορίστηκε να σημειώσει ότι το Βερολίνο «έλαβε γνώση» της συγκεκριμένης τοποθέτησης και παρέπεμψε σε πρόσφατες δηλώσεις του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ότι η Γερμανία δεν επιθυμεί να αποτελέσει μέρος της συγκεκριμένης σύγκρουσης.

Επιπλέον, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι ευρωπαϊκές και ασιατικές χώρες σχεδιάζουν κοινή αποστολή προστασίας, αλλά μόνο μετά το τέλος της σύγκρουσης.

Tην ίδια στάση κράτησε και ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε τη Δευτέρα από την Ντάουνιγκ Στριτ, υπογραμμίζοντας πως δεν προτίθεται να εμπλακεί στρατιωτικά στη σύγκρουση και δεν θα αποστείλει πολεμικά πλοία στην περιοχή, παρά τις πιέσεις.

Η Ισπανία επίσης απέκλεισε τη συμμετοχή της σε στρατιωτική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, με δηλώσεις των Υπουργών Αμύνης και Εξωτερικών.

«Η Ισπανία δεν θα δεχτεί ποτέ πρόχειρες λύσεις, επειδή ο στόχος πρέπει να είναι ο τερματισμός του πολέμου, και μάλιστα τώρα», τόνισε η Ισπανίδα υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες.

Τέλος, όσον αφορά την δική μας θέση στα παραπάνω, ο  κυβερνητικός εκπρόσωπος και υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Παύλος Μαρινάκης ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται θέμα συμμετοχής της Ελλάδας σε επιχείρηση στο Στενό του Ορμούζ.

Κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, ο κ. Μαρινάκης ανέφερε ότι η Ελλάδα συμμετέχει στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες», η οποία δραστηριοποιείται αποκλειστικά στην Ερυθρά Θάλασσα και δεν σχετίζεται σε καμία περίπτωση με το Στενό του Ορμούζ.

Η αποστολή «Ασπίδες» θα συζητηθεί σήμερα από τους Ευρωπαίους ΥΠΕΞ, όπως ενημέρωσε τους δημοσιογράφους σήμερα Δευτέρα η επικεφαλής της διπλωματίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κάγια Κάλας.

«Είναι προς το συμφέρον μας να παραμείνει ανοικτό το στενό του Ορμούζ και ως εκ τούτου συζητούμε επίσης τι μπορούμε να κάνουμε σχετικά μ’ αυτό από την ευρωπαϊκή πλευρά», δήλωσε η Κάλας.

Γιατί το Ιράν έκλεισε τώρα το στενό

Το Ιράν βρίσκεται στη μία πλευρά του στενού και έχει απαντήσει στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου χρησιμοποιώντας drones, πυραύλους και θαλάσσιες νάρκες, καθιστώντας την κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδό επικίνδυνη για τα τεράστια δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου που τη διασχίζουν καθημερινά με χαμηλή ταχύτητα.

Όταν ένας διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης προειδοποίησε το 2011 ότι το κλείσιμο του στενού θα ήταν «πιο εύκολο από το να πιει κανείς ένα ποτήρι νερό», η απειλή είχε ήδη διατυπωθεί πολλές φορές στο παρελθόν.

Τα επόμενα χρόνια οι Φρουροί συνέχισαν να προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να το κλείσουν, ιδίως σε περιόδους έντασης για τις κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το 2016 και το 2018, αλλά και κατά τη διάρκεια ισραηλινών και αμερικανικών επιθέσεων τον περασμένο Ιούνιο.

Οι αναλυτές θεωρούσαν πάντοτε το κλείσιμο του στενού ως μέτρο έσχατης ανάγκης, επειδή θα μπορούσε να προκαλέσει μακροπρόθεσμες στρατηγικές αλλαγές στους αντιπάλους του Ιράν και να οδηγήσει σε αντίποινα εναντίον του δικού του ενεργειακού τομέα.

Η επίθεση εναντίον του Ιράν που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Ali Khamenei άλλαξε αυτή την εξίσωση. Ιρανοί αξιωματούχοι περιγράφουν πλέον τον πόλεμο ως υπαρξιακό και οι σκληροπυρηνικοί Φρουροί της Επανάστασης έχουν αναλάβει όλο και περισσότερο τον έλεγχο της στρατηγικής.

Τι διακυβεύεται;

Το στενό πέρασμα νερού ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν που συνδέει τον Περσικό κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν αποτελεί τη μοναδική θαλάσσια έξοδο για τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής, όπως το Κουβέιτ, το Ιράν, το Ιράκ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν προσωρινά τη Δευτέρα στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, οι υψηλές τιμές ενέργειας θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα κρίση κόστους ζωής, παρόμοια με εκείνη που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην αγορά λιπασμάτων, απειλώντας την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Περίπου το 33% των λιπασμάτων παγκοσμίως, όπως θείο και αμμωνία, διέρχεται από το στενό, σύμφωνα με την εταιρεία αναλύσεων Kpler.

Ένας παρατεταμένος πόλεμος θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει τους φόβους για μια παγκόσμια οικονομική κρίση παρόμοια με εκείνες που ακολούθησαν τα πετρελαϊκά σοκ της Μέσης Ανατολής τη δεκαετία του 1970.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να προστατευθεί το στενό;

Οι θαλάσσιες λωρίδες διέλευσης έχουν πλάτος μόλις δύο ναυτικά μίλια και τα πλοία πρέπει να πραγματοποιούν στροφή απέναντι από ιρανικά νησιά και μια ορεινή ακτογραμμή που προσφέρει κάλυψη στις ιρανικές δυνάμεις, σύμφωνα με τον ναυτιλιακό μεσίτη SSY Global.

Παρότι το συμβατικό ναυτικό του Ιράν έχει σε μεγάλο βαθμό καταστραφεί, οι Φρουροί της Επανάστασης εξακολουθούν να διαθέτουν πολλές επιλογές, όπως ταχύπλοα επιθετικά σκάφη, μικρά υποβρύχια, θαλάσσιες νάρκες και ακόμη και jet ski γεμάτα εκρηκτικά, όπως δήλωσε ο πρώην διοικητής του βρετανικού ναυτικού Tom Sharpe.

Η Τεχεράνη έχει επίσης τη δυνατότητα να παράγει περίπου 10.000 drones τον μήνα, σύμφωνα με το Centre for Information Resilience.

Η συνοδεία τριών ή τεσσάρων πλοίων την ημέρα μέσα από το στενό θα ήταν εφικτή βραχυπρόθεσμα με τη χρήση επτά ή οκτώ αντιτορπιλικών που θα παρείχαν αεροπορική κάλυψη, και θα εξαρτιόταν από το κατά πόσο έχει μειωθεί η απειλή από μικρά υποβρύχια. Ωστόσο, η διατήρηση μιας τέτοιας επιχείρησης για μήνες θα απαιτούσε πολύ περισσότερους πόρους, σύμφωνα με τον Sharpe.

Ακόμη και αν καταστραφεί η δυνατότητα του Ιράν να αναπτύσσει βαλλιστικούς πυραύλους, drones και πλωτές νάρκες, τα πλοία θα εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο επιθέσεων αυτοκτονίας, δήλωσε ο Adel Bakawan.

Αν ο πόλεμος συνεχιστεί για εβδομάδες, κάποια μορφή διεθνούς συνοδείας πλοίων πιθανότατα θα δημιουργηθεί, εκτίμησε ο Kevin Rowlands από το Royal United Services Institute.

«Ο κόσμος χρειάζεται το πετρέλαιο να συνεχίσει να ρέει από τον Περσικό Κόλπο και γι’ αυτό γίνονται ήδη σχέδια για μέτρα προστασίας», ανέφερε.

Τι έχει συμβεί σε άλλα θαλάσσια «στενά» της περιοχής;

Οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, σύμμαχοι του Ιράν αλλά με πολύ μικρότερο στρατιωτικό οπλοστάσιο, κατάφεραν να περιορίσουν δραστικά τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα για περισσότερο από δύο χρόνια, παρά τις ναυτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ.

Οι περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τη μακρύτερη διαδρομή γύρω από το νότιο άκρο της Africa. Η δανέζικη εταιρεία Maersk είχε ανακοινώσει ότι θα αρχίσει σταδιακά να επιστρέφει στη διαδρομή μέσω του Διώρυγας του Σουέζ από τον Ιανουάριο.

Μια δύναμη υπό την ηγεσία της ΕΕ έχει αποδειχθεί πιο αποτελεσματική στην καταπολέμηση της πειρατείας στα ανοικτά της Somalia, όμως εκεί αντιμετώπιζε πολύ λιγότερο εξοπλισμένες δυνάμεις από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν.

Υπάρχουν εναλλακτικές στο Στενό του Ορμούζ;

Τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία έχουν προσπαθήσει να μειώσουν την εξάρτησή τους από το στενό κατασκευάζοντας περισσότερους αγωγούς πετρελαίου.

Ωστόσο, αυτοί οι αγωγοί δεν είναι σήμερα πλήρως λειτουργικοί, ενώ επίθεση των ανταρτών Χούθι  σε αγωγό που διασχίζει τη Σαουδική Αραβία από ανατολή προς δύση το 2019 έδειξε ότι και αυτές οι εναλλακτικές διαδρομές παραμένουν ευάλωτες.

 

Διαβάστε επίσης 

Reuters: Διαπραγματεύσεις της Naftogaz με τη ρουμανική OMV Petrom για εκμετάλλευση κοιτασμάτων φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα

ΕΕ: Προσφέρει €450 εκ. για ανθρωπιστική βοήθεια σε Παλαιστίνη, Λίβανο, Συρία και Ιορδανία

Μέση Ανατολή: Τέρμα οι «χίλιες και μια νύχτες» στον τουρισμό – Πρόβλεψη για πλήγμα $600 εκατ. ανά ημέρα