Στα λεγόμενα «ταξίδια ζωής», πάντα πρωταγωνιστούσαν οι χώρες της Μέσης Ανατολής, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, να αποτελούν πόλο έλξης για τους επισκέπτες που επιθυμούν να ζήσουν τις «χίλιες και μια νύχτες» έστω για λίγο, μέσα στην πολυτέλεια. 

Όλα αυτά βέβαια, προτού ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου αποφασίσουν να κηρύξουν τον πόλεμο στο Ιράν, διότι, από το τέλος Φεβρουαρίου και μετά, τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην.

1

Σήμερα, οι ενεργειακά πλούσιες μοναρχίες του Κόλπου, κινδυνεύουν να βιώσουν μια από τις σοβαρότερες οικονομικές υφέσεις από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Συρρίκνωση ΑΕΠ

Σύμφωνα με τον οικονομολόγο της Goldman Sachs, Φαρούκ Σούσα, τόσο το Κατάρ όσο και το Κουβέιτ θα μπορούσαν να δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται κατά περίπου 14% φέτος, σε περίπτωση που ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν παραταθεί μέχρι τον Απρίλιο και το Στενό του Ορμούζ παραμείνει αποκλεισμένο για δύο μήνες.

Το γεγονός αυτό, θα ξυπνούσε μνήμες από την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ, που πυροδότησε τον Πόλεμο του Κόλπου και την αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.

Να υπενθυμίζουμε εδώ ότι οι τιμές πετρελαίου εκτοξεύτηκαν ξανά σήμερα, Δευτέρα, πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Συγκεκριμένα, λίγο μετά τις 10.00 οι τιμές Brent διαμορφώνονταν στα 105,85 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI βρέθηκε στα 99,03 δολάρια.

Χώρες της Μέσης Ανατολής
Χώρες της Μέσης Ανατολής

Σε αυτόν τον πόλεμο, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ ίσως να βρεθούν σε καλύτερη μοίρα λόγω της ικανότητάς τους να ανακατευθύνουν ορισμένες εξαγωγές πετρελαίου μακριά από τα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, οι οικονομολόγοι εξακολουθούν να εκτιμούν ότι το ΑΕΠ τους θα μπορούσε να μειωθεί κατά περίπου 3% και 5% αντίστοιχα, σηματοδοτώντας το σοβαρότερο οικονομικό σοκ από την περίοδο της πανδημίας Covid-19.

Στον απόηχο του πολέμου, θα υπάρξει ανοικοδόμηση και οι χώρες αναμένεται να ανακάμψουν, όμως, οι πληγές θα παραμείνουν ανοιχτές για καιρό.

Πλήγμα στον τουρισμό 600 εκατ. δολάρια την ημέρα

Σύμφωνα με τους αναλυτές, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στην ενέργεια, αλλά επικεντρώνεται και σε άλλους σημαντικούς τομείς όπως τα ακίνητα, ο τουρισμός και οι επενδύσεις.

Καθώς ξεκινά η τρίτη εβδομάδα συγκρούσεων χωρίς σαφή σημάδια εκτόνωσης, πολλά προβλήματα παρουσιάζονται στα αεροδρόμια των χωρών.

Στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι ανεστάλησαν προσωρινά οι πτήσεις μετά από ένα περιστατικό με drone που προκάλεσε πυρκαγιά, ενώ η Σαουδική Αραβία ανέφερε ότι αναχαίτισε περισσότερα από δώδεκα drones κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν φέρεται τώρα να κοστίζει στην τουριστική βιομηχανία της Μέσης Ανατολής σχεδόν 600 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα.

Μεταξύ των χωρών του Κόλπου, η Σαουδική Αραβία μπορεί να αντέξει τη σύγκρουση σχετικά καλά εάν η κατάσταση παραμείνει υπό έλεγχο.

Το βασίλειο έχει διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τις κανονικές επιχειρηματικές δραστηριότητες και έχει διατηρήσει τον εναέριο χώρο του ανοιχτό, ενώ αναχαιτίζει τις περισσότερες εισερχόμενες επιθέσεις.

Εντούτοις, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τη μεγαλύτερη οικονομική πίεση.

Μειώνεται κατακόρυφα ο αριθμός των επιβατών

Σημειώνεται ότι οι αεροπορικοί κόμβοι στο Άμπου Ντάμπι, το Ντουμπάι, τη Ντόχα και το Μπαχρέιν συνήθως εξυπηρετούν περίπου 526.000 επιβάτες την ημέρα, αλλά ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί κατακόρυφα καθώς το κλείσιμο του εναέριου χώρου έχει οδηγήσει στην καθήλωση αεροσκαφών.

Αυτή την ώρα, πολλές αεροπορικές εταιρείες εκτελούν μόνο περιορισμένες πτήσεις.

Μάλιστα, η ανάλυση από το Flightradar24 δείχνει ότι στις 24 Φεβρουαρίου, οι Emirates, Etihad Airways και Qatar Airways πραγματοποίησαν 527, 325 και 563 πτήσεις αντίστοιχα.

Στις 10 Μαρτίου, αυτοί οι αριθμοί ήταν μόνο 309, 56 και 66.

Επομένως, οι κλιμακούμενες εντάσεις φαίνεται ότι θα επηρεάσουν αρνητικά τη σημαντική τουριστική άνοδο στη Μέση Ανατολή, ανάλογα βέβαια με την χρονική διάρκεια του πολέμου.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι αφίξεις στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 11%-27% σε ετήσια βάση το 2026 λόγω της σύγκρουσης, σε σύγκριση με μια πρόβλεψη του Δεκεμβρίου για αύξηση 13%.

Αυτό σημαίνει από 23 έως 38 λιγότερους επιβάτες, και απώλεια 34 έως 56 δισεκατομμυρίων δολαρίων (29-48 δισεκατομμύρια ευρώ) σε δαπάνες επισκεπτών.

Να σημειωθεί ότι τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία είναι ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω του μεγάλου όγκου διεθνών επισκεπτών και της μεγάλης εξάρτησης από την αεροπορική συνδεσιμότητα.

Συγκριτικά, το Κατάρ και το Μπαχρέιν με τις χερσαίες μετακινήσεις να αντιπροσωπεύουν το 32% και το 74% των συνολικών αφίξεων, επηρεάζονται λιγότερο.

Αβεβαιότητα στο real estate

Ακόμη ένας τομέας που επηρεάζεται σημαντικά στη Μέση Ανατολή, είναι εκείνος των ακινήτων.

Το 2024–2025 χαρακτηρίστηκε από ισχυρή ανάπτυξη, με την κατασκευή πολυτελών κτηρίων και την υπογραφή συμφωνιών για σημαντικές επενδύσεις.

Τα συνολικά έργα ακινήτων που βρίσκονται υπό κατασκευή ή σχεδιάζονται στην περιοχή εκτιμώνται στα 1,68 τρισ. δολάρια, με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ηγούνται της αγοράς.

Λόγω του πολέμου όμως, επικρατεί ανησυχία και αβεβαιότητα.

Από τη στιγμή που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επεδίωξαν μια «αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν, ειδικά οι ζημιές που έχουν προκληθεί στις ενεργειακές εγκαταστάσεις στις χώρες του Κόλπου, αναμένεται να επηρεάσουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ανάκαμψη σε δύο μήνες;

Ωστόσο, υπάρχουν και οι αισιόδοξοι.

Σύμφωνα με το WTTC, το οποίο εκπροσωπεί τον ιδιωτικό τομέα του κλάδου με μέλη από αεροπορικές εταιρείες, ξενοδοχεία, εταιρείες κρουαζιέρας και ταξιδιωτικούς πράκτορες, ο κλάδος θα μπορούσε να ανακάμψει «σε μόλις δύο μήνες».

Όπως υποστηρίζει, ο αντίκτυπος των δαπανών των διεθνών επισκεπτών σε όλη τη Μέση Ανατολή είναι σημαντικός και ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 600 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ την ημέρα, όμως, η ιστορία δείχνει ότι ο τομέας μπορεί να ανακάμψει σχετικά γρήγορα.

Πράγματι, τα περιστατικά που σχετίζονται με την ασφάλεια συχνά οδηγούν τον τουρισμό σε ταχύτερη ανάκαμψη, ιδίως όταν οι κυβερνήσεις και η βιομηχανία συνεργάζονται, προκειμένου να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των ταξιδιωτών, οργανώνοντας επιτυχείς επιχειρήσεις επαναπατρισμού.

Διαβάστε επίσης: 

Πόλεμος στο Ιράν: Η ΕΕ εξετάζει χρήση της αποστολής «Ασπίδες» στα Στενά του Ορμούζ ενώ οι ΗΠΑ επιτρέπουν την διέλευση ιρανικών τάνκερ – «Έτοιμα» σχέδια πολέμου 3 εβδομάδων έχει το Ισραήλ – Συνεχείς επιθέσεις στην Τεχεράνη (Live upd)

Ισραήλ: Δηλώνει μακροχρόνια δέσμευση στον πόλεμο με το Ιράν

Ιράν: Απειλεί τα κέντρα υποστήριξης του USS Gerald Ford ως στρατιωτικούς στόχους