Ο ασύμμετρος πόλεμος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ: Πώς οι επιθέσεις στη ναυτιλία περιπλέκουν τα σχέδια Τραμπ

Στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος βρίσκονται πλέον τα Στενά του Ορμούζ, καθώς αποτελούν μια εξαιρετικά σημαντική στρατηγική τοποθεσία για το διεθνές εμπόριο, γεγονός που εκμεταλλεύεται το Ιράν, προκειμένου να προκαλέσει πλήγμα στους εχθρούς του.

Σχεδόν δύο εβδομάδες αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν με μια εντυπωσιακή επίδειξη δύναμης πυρός, το Ιράν βρήκε τρόπο να ανταποδώσει το πλήγμα στους εχθρούς του, «στραγγαλίζοντας» μία από τις σημαντικότερες για το πετρέλαιο θαλάσσιες οδούς στον κόσμο.

Απειλώντας την κίνηση των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, με επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και νάρκες στα Στενά, το Ιράν προκάλεσε ραγδαία άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και κατάφερε να επιβραδύνει το παγκόσμιο εμπόριο. Έχει επίσης καταστήσει σαφές ότι προτίθεται να χρησιμοποιήσει τα πλεονεκτήματα που διαθέτει για να υπονομεύσει τη βούληση των Ηνωμένων Πολιτειών να συνεχίσουν τον πόλεμο.

Οι ιρανικές τακτικές έχουν αναγκάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να προετοιμαστούν για την παροχή ναυτικής συνοδείας στα πλοία που θα θελήσουν να διέλθουν από τα Στενά, την ώρα που οι αμερικανικές δυνάμεις στοχεύουν ό,τι έχει απομείνει από τον ιρανικό στόλο, συμπεριλαμβανομένων των ιρανικών πλοίων τοποθέτησης ναρκών.

Τα πλοία που έχουν ήδη πληγεί από την έναρξη του πολέμου υπολογίζονται ότι είναι τουλάχιστον 16. Ανάμεσά τους, και τρία ελληνικών συμφερόντων.

Ειδικότερα, την Κυριακή 1 Μαρτίου, μία ημέρα μετά την έναρξη της σύγκρουσης, κυκλοφόρησε η είδηση πως ελληνόκτητο δεξαμενόπλοιο με σημαία Λιβερίας δέχθηκε επίθεση ανοιχτά του Ντουμπάι, στον Περσικό Κόλπο. Επρόκειτο για το OCEAN Electra της Oceangold Tankers με έδρα την Αθήνα που ελέγχεται από τον εφοπλιστή Γιάννη Δράγνη. Το τάνκερ χτυπήθηκε από drone ή πύραυλο, ενώ από ελληνικής πλευράς επισημάνθηκε ότι το πλήγμα δεν ήταν σοβαρό και το πλήρωμα παρέμεινε ασφαλές. Το δεξαμενόπλοιο κατευθύνθηκε προς ασφαλές λιμάνι, με τις αρμόδιες αρχές να παρακολουθούν στενά την εξέλιξη του συμβάντος.

Επίσης, ένα από τα τρία πλοία που δέχθηκαν επίθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ την Τετάρτη 11 Μαρτίου ανήκει στον στόλο της Star Bulk Carriers του Πέτρου Παππά.

Μια ημέρα αργότερα, δυο δεξαμενόπλοια, ένα εκ των οποίων ελληνόκτητο, τα οποία είχαν φορτώσει ιρακινό πετρέλαιο, δέχθηκαν επίθεση στα χωρικά ύδατα του Ιράκ, ανοικτά του νότιου τμήματος της χώρας, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί τουλάχιστον ένας ναυτικός.

Αργότερα, έγινε γνωστό ότι τα πλοία που τυλίχθηκαν στις φλόγες ήταν το Zefyros, με σημαία Μάλτας και διαχειρίστρια εταιρεία την Benetech Shipping, συμφερόντων του εφοπλιστή Γιώργου Μιχαήλ, και το Safesea Vishnu, με σημαία Νήσων Μάρσαλ.

Ωστόσο, ο Έλληνας εφοπλιστής Γιώργος Προκοπίου έγινε σήμερα πρωτοσέλιδο σε όλα τα διεθνή μέσα, για την επιτυχή διέλευση του δεξαμενόπλοιου του Shenlong από τα Στενά, το οποίο διαχειρίζεται η εταιρεία του, Dynacom Tankers Management. Ινδοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι το πρώτο δεξαμενόπλοιο που μετέφερε αργό πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο έφτασε στη Βομβάη την Τετάρτη 11 Μαρτίου.

Απειλές στον ζωτικής σημασίας παγκόσμιο θαλάσσιο διάδρομο

Εν μέσω καθεστώτος τρόμου για τη ναυτιλία στα Στενά του Ορμούζ, αφού το Ιράν επιτίθεται σε τάνκερ και τοποθετεί νάρκες (σύμφωνα με τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες), η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου ήταν αναπόφευκτη.

Το Ιράν έχει επίσης καταστήσει σαφές ότι σκοπεύει να χρησιμοποιήσει όλα τα «εργαλεία» που διαθέτει, για να αποδυναμώσει τα σχέδια των ΗΠΑ για παράταση του πολέμου. Ανάγκασε μάλιστα το Πεντάγωνο, να προετοιμαστεί να παρέχει συνοδεία στη ναυτιλιακή κυκλοφορία μέσω των Στενών, και να σχεδιάσει ειδικές επιχειρήσεις για το θέμα των ναρκών, παρόλο που το Ιράν διαψεύδει την τοποθέτησή τους.

Εντούτοις, ο υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, δήλωσε χθες στο CNBC ότι το Ναυτικό δεν είναι έτοιμο να πραγματοποιήσει μια τέτοια επιχείρηση.

Υπενθυμίζεται ότι χθες, Πέμπτη, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, έστειλε το πιο σαφές μέχρι στιγμής μήνυμα του καθεστώτος ότι θα συνεχίσει να θέτει σε κίνδυνο τη ναυτιλία στο Ορμούζ, μέσω του οποίου περνά σε κανονικές συνθήκες, το ένα πέμπτο του πετρελαίου του κόσμου.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, το Ιράν, ακόμη και αποδυναμωμένο, έχει τη δύναμη να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές και στρατιωτικές ζημιές στις ΗΠΑ.

Και αυτό το γεγονός, περιπλέκει ακόμη περισσότερο τους υπολογισμούς του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το πώς και πότε θα τερματίσει τον πόλεμο και τον τρόπο που θα αντιμετωπίσει το Ιράν μετά το τέλος της σύγκρουσης.

Ένας «ασύμμετρος» πόλεμος

Αυτό που δίνει το πλεονέκτημα στο Ιράν στην προσπάθειά του να πλήξει οικονομικά τον ισχυρότερο αντίπαλό του είναι η γεωγραφική θέση των Στενών του Ορμούζ.

Το σημείο, που αποτελεί κύρια οδό εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο, έχει πλάτος περίπου 32 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του, ενώ εφάπτεται στα νότια σύνορα του Ιράν.

Αυτό επιτρέπει στη χώρα έναν συνδυασμό τακτικών, με μικρά σκάφη και υποβρύχια, μη επανδρωμένα πλωτά μέσα και νάρκες, με στόχο το «μπλόκο» στην κυκλοφορία στο στενό.

Επίσης, δίνει τη δυνατότητα βολών από ξηράς.

Προετοιμάζονταν εδώ και χρόνια οι ΗΠΑ

Ωστόσο, οι Αμερικανοί προετοιμάζονται εδώ και δεκαετίες για το ενδεχόμενο το Ιράν να προσπαθήσει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ.

Οι Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, χρησιμοποίησαν πυραύλους και drones για να διαταράξουν το θαλάσσιο εμπόριο στην Ερυθρά Θάλασσα, μετά την έναρξη του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα.

Η δαπανηρή στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ πέρσι για να σταματήσουν αυτές τις επιθέσεις, αποτέλεσε προάγγελο της πρόκλησης στη Μέση Ανατολή.

Ο Clinton Hinote, πρώην αντιπτέραρχος της Πολεμικής Αεροπορίας που υπηρέτησε ως επικεφαλής στη Μέση Ανατολή τη δεκαετία του 2000, ανέφερε μεν ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν προηγμένους αισθητήρες και ακριβή πλήγματα για να μετριάσουν τις ιρανικές επιθέσεις, αλλά δεν θα μπορούσαν να τις σταματήσουν εντελώς.

Οι θαλάσσιες λωρίδες είναι πολύ στενές και τα πλοία είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε έναν συνδυασμό ρουκετών, πυραύλων και μικρών σκαφών.

Επομένως, όπως επεσήμανε ο Hinote, ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί η πρόσβαση, θα ήταν να καταληφθεί και να κρατηθεί το ιρανικό έδαφος που συνορεύει με τα στενά.

Σε σοκ οι αγορές, στα ύψη το πετρέλαιο, νικήτρια η Κίνα

Σημειώνεται ότι η παρατεταμένη εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ, κίνησε ανοδικά ξανά σήμερα τις τιμές του πετρελαίου brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, με ορισμένους αναλυτές να κάνουν λόγο για τιμές άνω των 200 δολαρίων.

Από πλευράς του ο Τραμπ δεν δείχνει να ανησυχεί, προβλέποντας ότι οι τιμές θα υποχωρήσουν σύντομα, όταν σταματήσει να υφίσταται η πυρηνική απειλή του Ιράν.

Οι αγορές φαίνεται επίσης να αγνοούν τις προσπάθειες των ΗΠΑ να χαλαρώσουν τις πιέσεις, δίνοντας άδεια 30 ημερών, που επιτρέπει σε χώρες να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και άλλα πετρελαιοειδή, που παραμένουν δεσμευμένα στη θάλασσα λόγω των κυρώσεων.

«Οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν ουσιαστικά το προφανές: χωρίς ρωσικό πετρέλαιο, η παγκόσμια αγορά ενέργειας δεν μπορεί να παραμείνει σταθερή», έγραψε στο Telegram ο απεσταλμένος του Κρεμλίνου Κιρίλ Ντμίτριεφ, φανερά ικανοποιημένος που η χώρα του απέκτησε ξανά ηγετικό ρόλο στον τομέα της ενέργειας.

Προσεκτικά μελετημένες κινήσεις

Την ίδια στιγμή, οι αναλυτές εκτιμούν πως η στρατηγική του Ιράν, έχει μελετηθεί προσεκτικά.

Μέχρι στιγμής, η κοινή αντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι το Ιράν δεν θα έκλεινε τα στενά, διότι τα χρειαζόταν ανοιχτά για να εξάγει το δικό του πετρέλαιο.

Όμως, τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν φορτώνει πετρέλαιο και το εξάγει ανενόχλητο από το σημείο.

Σύμφωνα με την Lloyd’s List Intelligence, από την 1η Μαρτίου, τουλάχιστον 10 δεξαμενόπλοια και μεταφορείς αερίου έχουν αποχωρήσει φορτωμένα από το Ιράν μέσω των στενών.

Περισσότερο από το 80% των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του σημαντικού περάσματος οδεύουν προς την Ασία, απειλώντας πολλές χώρες με σοβαρούς κλυδωνισμούς όσον αφορά την προσφορά.

Ωστόσο, η Κίνα – ο πιο σημαντικός πελάτης του Ιράν – προστατεύτηκε πριν από τη σύγκρουση αυξάνοντας τα αποθέματα πετρελαίου της.

Η χώρα εισήγαγε 15,8% περισσότερο πετρέλαιο τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρσι, σύμφωνα με τα τελωνειακά στοιχεία που δημοσίευσε η χώρα την Τρίτη.

Να σημειωθεί ότι το στρατηγικό απόθεμα της Κίνας περιέχει περίπου 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια, ή περίπου 115 ημέρες των θαλάσσιων εισαγωγών αργού πετρελαίου της, όπως ανέφερε η Kpler.

Πλεονέκτημα ΗΠΑ-Ισραήλ από αέρος, αλλά «πονοκέφαλος» οι νάρκες

Στο μεταξύ, ΗΠΑ και Ισραήλ κυριαρχούν στον εναέριο χώρο του Ιράν.

Το γεγονός αυτό, θα μπορούσε να ασκήσει πιέσεις στο Ιράν, ώστε να σταματήσει τις απειλές του στη ναυτιλία και να επιδιώξει ανακωχή.

Η συστολή των ΗΠΑ όμως, προέρχεται από την απόφαση του Ιράν να ξεκινήσει τη ναρκοθέτηση.

Να σημειώσουμε σε αυτό το σημείο ότι, το Ιράν διαθέτει περίπου 5.000 έως 6.000 διαφορετικού τύπου ναυτικές νάρκες, σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού Κογκρέσου.

Ορισμένες είναι μαγνητικές νάρκες (limpet mines), που συνήθως τοποθετούνται χειροκίνητα στο κύτος ενός πλοίου από δύτη.

Άλλες είναι αγκυροβολημένες, οι οποίες επιπλέουν λίγο κάτω από την επιφάνεια και εκρήγνυνται όταν έρθουν σε επαφή με πλοίο.

Διαθέτει επίσης νάρκες «βυθού», που βρίσκονται στον πυθμένα της θάλασσας και εκρήγνυνται όταν εντοπίσουν κοντινό πλοίο.

Επομένως, το πολεμικό των ΗΠΑ θα χρειαζόταν πολλές εβδομάδες σε μια ευρεία επιχείρηση εκκαθάρισης, με το κόστος και την επικινδυνότητα να αποτελούν «πονοκέφαλο» για τον Τραμπ, που είδη έχει δαπανήσει τεράστια ποσά σε αυτόν τον πόλεμο.

Αυτό θα ξυπνούσε επίσης μνήμες από το 1988, κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιράν με το Ιράκ, όταν το Ιράν τοποθέτησε νάρκες στα στενά.

Και οι δύο χώρες στόχευαν τα πετρελαιοφόρα της άλλης στον Περσικό Κόλπο.

Το ιρανικό ναυτικό τοποθέτησε νάρκες κοντά στα Στενά του Ορμούζ και μία από αυτές έπληξε ακόμη και ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο, το USS Samuel B. Roberts, τον Απρίλιο του 1988.

Το πλοίο υπέστη σοβαρές ζημιές, με την κυβέρνηση Ρίγκαν να απαντά καταστρέφοντας ή βυθίζοντας τρία ιρανικά πολεμικά πλοία και τρεις πετρελαϊκές πλατφόρμες, μειώνοντας δραστικά την ικανότητα της Τεχεράνης να επιχειρεί στον Κόλπο, όπως ανέφερε το CNN.

Αλλάζει το «παιχνίδι»;

Ωστόσο, οι «κανόνες» σήμερα είναι λίγο διαφορετικοί, καθώς οι εταιρείες δεν φαίνονται πρόθυμες να ρισκάρουν.

Αντιθέτως, ορισμένοι αναλυτές που έχουν μελετήσει τις επιθέσεις της δεκαετίας του 1980, επισημαίνουν ότι το Ιράν είναι πολύ πιο επικίνδυνο τώρα απ’ ό,τι τότε.

Σε κάθε περίπτωση, η τεταμένη κατάσταση αναμένεται να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, αφού ένα από τα μεγαλύτερα «θύματα» της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να είναι η ισχύς της συμμαχίας με τα αραβικά κράτη του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μάλιστα, γίνεται λόγος για γεωπολιτικούς «μετασεισμούς», που θα μπορούσαν να ωθήσουν τις χώρες του Κόλπου να επιδιώξουν να ξαναχτίσουν δεσμούς με το Ιράν, ακόμα και αν παραμείνει αντίπαλος των ΗΠΑ.

Ταυτόχρονα, οι χώρες ενδέχεται να επιδιώξουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ, καθώς μπορεί να είναι μια χώρα με στρατιωτική ισχύ, αλλά σύμφωνα με πολλούς, της λείπει η αξιοπιστία και η στρατηγική εστίαση σε κρίσιμες καταστάσεις.

Και σύμφωνα με το CNN, o Τραμπ φαίνεται να χάνει τον έλεγχο ενός πολέμου που επεκτείνεται.

Διαβάστε επίσης: 

Μακρόν: Προσωρινές οι αμερικανικές εξαιρέσεις στις κυρώσεις για το ρωσικό πετρέλαιο

Τραμπ: Αν χρειαστεί θα παρέχουμε στρατιωτική συνοδεία για τα τάνκερ στα Στενά του Ορμούζ

CNN: 7 λόγοι που ο Τραμπ δεν έχει κερδίσει τον πόλεμο με το Ιράν